Πόλεμος ή Εισβολή;

Γράφει ο Δρ Ανδρέας Σοφόκλης

Συχνά πλέον ακούμε και το χειρότερο διαβάζουμε περί πολέμου του 1974. Αφαίρεσαν κάποιοι τον ατόφιο όρο Εισβολή. Ας θυμίσουμε τι σημαίνουν στην κυριολεξία αυτοί οι όροι, αφού προσφάτως ό όρος αυτός πόλεμος δόθηκε σε περίοπτη θέση. Εύχομαι να μην δόθηκε και να μην αναφέρεται εσκεμμένως αλλά από ανιστόρητο λάθος. Το οποίο, φυσικά είναι ανεπίτρεπτο, όμως, είναι σχετικώς ελαφρύτερο από το εσκεμμένο, από το εκούσιο.

Ο όρος πόλεμος προέρχεται από το ρήμα πολεμώ, που σημαίνει λαμβάνω μέρος σε πόλεμο, κάνω πόλεμο. Έχει ως ουσιαστικό το πολέμιος, που σημαίνει αυτός που χαρακτηρίζεται από την εχθρ(ικ)ότητά του.

Εξ` όσον γνωρίζω ο πόλεμος είναι όπως τον γάμο, για να γίνει κανονικός γάμος χρειάζονται δύο πρόσωπα. Για να γίνει πόλεμος χρειάζονται τουλάχιστο δύο αντίπαλα κράτη. Πρέπει, επίσης, το κράτος που πρόκειται να επιτεθεί να ενημερώσει εκ των προτέρων το άλλο κράτος που πρόκειται να δεχθεί την επίθεση. Αυτό δεν θυμάμαι να έγινε τους μαύρους εκείνους μήνες, Ιούλιο και Αύγουστο του 1974. Ούτε, φυσικά, είναι καταγεγραμμένο από έγκριτους ιστορικούς.

Είναι, ανάγκη να επισημάνω ακόμα ένα αυταπόδεικτο γεγονός στην από τουλάχιστο 9000 ετών π.Χ. μέχρι σήμερα Ιστορία ημών των Ελλήνων και δει ημών των Ελλήνων της Κύπρου, ουδέποτε προκαλέσαμε ή/και κάναμε πόλεμο, αφού για να κάνεις, ορθότερα, για να προκαλέσεις πόλεμο σημαίνει ότι διεκδικείς και απαιτείς αυτά που ανήκουν σε άλλο και επιθυμείς, ως κλέφτης του σκότους, να του τα υφαρπάξεις. Κάτι τέτοιο ποτέ δεν έγινε από τον Ελληνισμό.

Οι ατόφιοι Έλληνες πρόγονοί μας, εδώ στο νησί αυτό που ονομάζεται Κύπρος, από τα βάθη των αιώνων και το μαύρο καλοκαίρι του 1974, συχνά αγωνίζονταν με θυσίες αίματος και βασάνων είτε να ελευθερώσουν τους συμπατριώτες τους και όχι τους συμπολίτες τους, Έλληνες της Κύπρου, τα ιερά και τα όσιά τους, από βαριές σκλαβιές είτε να διατηρήσουν την ελευθερία, όπως συνέβη τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974.

Τώρα, ας εξετάσουμε τον όρο Εισβολή. Εισβολή είναι η έφοδος σε ξένη χώρα. Είναι η αναπάντεχη εμφάνιση. Εισβάλλω σημαίνει: επιτίθεμαι, εφορμώ, χυμώ, ορμώ, όπως ακριβώς έπραξαν τα βάρβαρα ανηλεή στίφη των ατάκτων και των γενιτσάρων την 29η Μαΐου 1453 κατά της Βασιλεύουσας. Γεγονός που και ο ίδιος ο Μωάμεθ Β` ομολόγησε με την ιστορική του φράση: Τι Πόλη παραδώσαμε στους ατάκτους» , αφού είχαν το ελεύθερο να τη λεηλατούν για τρεις ημέρες. Μήπως το ίδιο δεν έγινε το 1974 στα κατακτημένα εδάφη, με όλες τις τραγικές συνέπειες;

Τώρα το ρήμα εισβάλλω τι σημαίνει; Σημαίνει εισέρχομαι ως εχθρός και με κατακτητικούς σκοπούς σε ξένη χώρα, εισέρχομαι με στρατό. Μπαίνω κάπου με ορμή, ξαφνικά. Ποιος είναι ο εισβολέας; Φυσικά αυτός που εισβάλλει εχθρικά σε ξένη χώρα, για κατακτητικούς σκοπούς. Είναι ο επιδρομέας, ο κουρσάρος. Συνεπώς έχει κάποια σχέση ο όρος πόλεμος με τη βάρβαρη τουρκική εισβολή του 1974;

Για τους πάρα πάνω ιστορικούς λόγους είναι καιρός να επανέλθουν οι ορθοί όροι και στον γραπτό και στον προφορικό λόγο. Εκεί και όπου υπάρχει ο όρος ή/και χρησιμοποιείται: πόλεμος αντί εισβολή πρέπει να διορθωθεί, γιατί εκατοντάδες σκοτώθηκαν, χιλιάδες Έλληνες Κύπριοι έγιναν εκτοπισμένοι πρόσφυγες και όχι όργανα αλλότριων σκοπών λεγόμενης προσφυγοποίησης, ξενιτεύτηκαν ή/και στο άλλο μέρος της Κύπρου έφτυναν αίμα για να ζήσουν και για να επιβιώσουν αυτοί και οι οικογένειές τους.

Δεν τους χαρίστηκε με επιδόματα κανένα σελίνι, το έπαιρναν στο προσφυγικό, στην παράγκα, στο τσαντίρι, συνοδεία με ιδρώτα και με αίμα. Οι βιασμένες γυναίκες δεν ήταν συνέπεια της επιθυμίας της Κυπριακής δημοκρατίας για πόλεμο αλλά ήταν η τραγική συνέπεια της επιθυμίας για ικανοποίηση επεκτατικών ορέξεων. Οι Αγνοούμενοι, «…….Αγνοουμένων Πολέμου 1974», δεν έγιναν αγνοούμενοι ως επιτιθέμενοι αλλά ως αμυνόμενοι της ωμής επιθετικότητας. Συνεπώς το: Πολέμου είναι ανιστόρητος και ψευδεπίγραφος όρος.

Δρ Ανδρέας Σοφόκλης

Συγγραφέας, Ερευνητής, Αρθρογράφος, Δοκιμιογράφος

Αιγιαλούσα. Επιστολές Β322, ΣΤ58, επί Τουρκοκρατίας

 Επιστολή 58, Αιγιαλούση 2 Μαρτίου 1877

Στην επιστολή καταγράφονται γεγονότα πιθανού βιασμού είτε άδικης κατηγορίας, και καλούν του Πανοσιολογιώτατο κύριο Ιωσήφ, υπάλληλο της Ιεράς Μητροπόλεως, με σεβάσμια προσφώνηση, να αναλάβει την υπόθεση αυτού του γεγονότος για διακρίβωση της αλήθειας.

58

Αιγιαλούση 2 Μαρτίου 1877

Πανοσιολογιώτατε Κ. Ιωσήφ Υπάλληλε της Ιεράς Μητροπόλεως

Ταπεινάς προσκυνήσεως

Διά του παρόντος δηλοποιούμε ημείς οι κάτωθι υποφαινομένοι ιερείς του χωριού Αιγιαλούσης της ημετέραν πανοσιολογιότητα, ότι επειδή πληροφορήθημεν αι τινών ότι εφθάρη μία νέα από ενώ εγχώριο νέο, διά τούτο, προσκαλούμεν αυτών δια να πληροφορηθούμεν την αλήθειαν. Και ερωτώντας αυτόν ιδιαίτερον περί αυτού του συμβάντος, ο μεν νέος …. Αντώνης Ιωάννου έδωκεν την ακόλουθην απόκρισην- είπεν ότι ενώ ήμουν το πρωί εις το σπίτι των γονέων μου, οίτινες επειδή ήτο Κυριακή ήτον εις την εκκλησίαν, ήλθεν η νέα αυτή ίνα με προσκαλεί να υπάγω μετ’ αυτής, όπως της βοηθήσω ίνα λάβη το βόδι του πατρός αυτής. Πορευόμενος λοιπόν προς τον σκοπόν τούτον, ήρχισεν η νέα να με αστειεύει, τότε εγώ τη νέα απατηθείς έφθειρα αυτήν. Η δε νέα ονομαζόμενη Σοφία Γεωργίου ερωτηθείσα είπε τα ακόλουθα: Τη 6η Φεβρουαρίου ημέρα Κυριακή επειδή ο πατήρ μου είχε με διατάξει να δέσω το βόδι αυτού και δεν ηδυνάμην να το λάβω, παρεκάλεσα αυτού όπως με βοηθήσει να το λάβω. Πορευόμενος λοιποόν προς τον σκοπόν αυτόν, μου έφερε το βόδι μέχρι τον ονομαζόμενον τόπον Αξαπόλυτην. Τότε αυτού στρέψας τους οφθαλμούς αυτού γύρωθεν και μη ειδών ουδένα ώρμησε και εμού, και ενώ εγώ εφώναζον τι κάνεις, αυτός δεν έπαυσε μέχρις ου με έφθειρεν. Ταύτα μαθόντας παρά των δύο και μη ανεχόμενος τα ανόσια και βδελυρά τούτα έργα, παρακαλούμεν την ίνα αυτή ως ούσα υπάλληλος της Ι. Μ. φροντίση περί τούτου του συμβεβηκότως.

Π.π. γέρος…

Π.π.ξαδελφος

Παπα Διμίτρις Μεγάλος βεβεο τών οθεν

Παντελής Καρσεράς

Πηγή: Αρχείο Αλληλογραφίας Αρχιεπισκόπων, Φάκελος ΣΤ58

Επιστολή 322

1865-Απρ. 16

Προς τον Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Α΄.

Εκφράζονται φόβοι για συγκεκριμένα πρόσωπα και καλούν τον Αρχιεπίσκοπο να παρέμβει. Αναφέρουν πληροφορίες για οικονομικές δραστηριότητες και για παράνομες ενέργειες. Ζητούν παραδειγματικές τιμωρίες. Παρακαλούν να γίνουν οι δέουσες διαδικασίες διακριτικά, ώστε να μην υπάρξει εις βάρος τους εκδικητικό μένος.

Τεκμηριώνεται ο απόλυτος σεβασμός και η εμπιστοσύνη προς τον αρχιεπίσκοπο.

Επιστολή 322

1865-Απριλ. 16

Μακαριώτατε και Σεβασμιώτατε Δέσποτα

Την σεβαστήν υμων επιστολήν ελάβομεν και τα γραφόμενα ανέγνωμεν. Εν αυτή είδον να με συζητησετε περι του διδασκάλου εις τον οποίον είπα να περιμένει έως την Κυριακήν να συναχθώσιν οι χωρικοί και να γίνει ομιλία περί αυτού και αν οι χωρικοί μας δεν μείνουν σύμφωνοι να τον κρατήσωσιν η οικογένειά μας δύναται να τον βαστάζει διά χαράν σας.

Τώρα σας φανερόνωμαι περί του Ιωάννου Ζωγγράφου, ότι αυτός εξ αρχής υπήρξε ενάντιος του μακαρίτου, όστις είχεν αποβάλει από το χωριόν μας τα κρασοπωλεία και τώρα αυτός ομοί με τους φονείς εσύλησαν κρασοπωλεία και είναι πάντοτε σύμφωνοι εις τας ιδέας των φονέων και αυτός μάλιστα είναι και ενάντιος εις τα υποθέσεις σας και αν δεν παλέψεις γράψε εις τον Μελέτιον να σας ειδοποιήσει τι έπραξε και εις αυτόν.

Σας περικαλώ θερμότατα του συντρόφου του φονέως Αντωνίου Αργυρού να του ζητήσετε δια μέσου της αρχής, διότι αυτός περιερχόμενος εις το χωρίον μας φημίζεται, ότι δια του έπραξαν τίποτε εν ω είμαι βεβαιότατος ότι έχει μέρος του φόνου και διά τους άλλους, όταν έλθωμεν ημείς εις την Λευκωσία να γίνωμεν (μουραφά) τότε φέρνωμεν και τους μάρτυρας, διότι ένεκα όπου αφήσατε τους φονείς ελευθέρους ουδείς άλλος εν του χωρίου μας, ή από άλλον χωρίον αποφασίζει να γίνει προεστός.

Ως γνωρίζετε ο πατήρ μας ήταν μέγας προεστός εις τον καλών μας και σας περικαλούμεν υμείς αυτόν να ήσθε ενάντιος εις το κεντρικόν συμβούλιον, διότι ημείς δεν ζητούμεν αίμα, ούτε χρήματα, αλλά να παιδευθωσιν οι φονεις κατά του νόμου δια να φοβηθούν και οι άλλοι να υπακούσωσιν εις τας συμβουλας σας όπως και πριν. Σας περικαλούμε τα όσα σας γράφομεν να ειστε μαλακός διότι φοβούμεθα.

Την σεβαστήν υμών δεξιάν χείραν ασπαζόμεθα

με τα (…) και σέβας προς μήνυμα (…) πατρός

η μήτηρ μου και οι αδερφοί μου την σεβαστήν υμων δεξιάν χείρα ασπάζονται.

Εν Αιγιαλούση τη 16η Απριλίου 1865


Πηγή: Αρχείο Αλληλογραφίας Αρχιεπισκόπων, Φάκελος Β322 

Δρ. Ανδρέας Σοφόκλης

Συγγραφέας, Ερευνητής, Αρθρογράφος, Δοκιμιογράφος

Ανδρέας Οδυσσέως Πασιαρδής, Αγωνιστής της ΕΟΚΑ 1955-59

Αριστερά ο Ανδρέας Πασιαρδής και δεξιά ο φίλος και συναγωνιστής του 

από την ΕΟΚΑ 55-59 Θεωρής το Μάρτιο του 1959.

Στη φωτογραφία αριστερά ο πατέρας μου Ανδρέας Οδυσσέως Πασιαρδής, το Μάρτιο του 1959 σε ηλικία 21 ετών. Από νεαρή ηλικία ασχολήθηκε με τον αθλητισμό, το τρέξιμο, το ποδόσφαιρο και την πυγμαχία. Είχε κλίση στη ζωγραφική και στη μουσική, αφού του άρεσε να τραγουδά και έπαιζε ακορντεόν και φυσαρμόνικα. Δίπλα του δεξιά είναι ο φίλος και συναγωνιστής του κατά τον αγώνα της ΕΟΚΑ 1955-59 Θεωρής. Ο Ανδρέας Πασιαρδής επηρεασμένος από τον πατέρα του, Οδυσσέα, ο οποίος ήταν παλαιός πολεμιστής των Βαλκανικών, του Α’ παγκοσμίου και της Μικρασιατικής εκστρατείας, έλαβε μέρος στον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ 55-59 από την ηλικία των 17 χρόνων. Πολλές φορές εκτέλεσε παράτολμες αποστολές της Oργάνωσης, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή του. 

Μετά το τέλος του απελευθερωτικού αγώνα για ένα διάστημα ήταν στη φρουρά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’ και αργότερα εργάστηκε στην ασφάλεια του αεροδρομίου Λευκωσίας. Το 1961 προσελήφθη στον Κυπριακό Στρατό με το βαθμό του μόνιμου Ανθυπολοχαγού. Το 1963-64 επικεφαλής Λόχου, με το Τάγμα του ήρωα Χρήστου Φώτη τότε Ταγματάρχη, έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση των Τούρκων στασιαστών της ΤΜΤ και διακρίθηκε. Στις επιχειρήσεις του Μαρτίου στο Μούτταλο της Πάφου και του Απριλίου στην περιοχή της Αλωνάγρας επί της οροσειράς του Πενταδακτύλου.

Έχω ηθική υποχρέωση να αναφέρω τα πιο κάτω. Τον Ιανουάριο του 1964 είχε γεννηθεί το πρώτο του παιδί, ο γράφων. Αρχές Μαρτίου του 64 εισήχθηκα στο νοσοκομείο με βαριάς μορφής βρογχοπνευμονία η οποία σύμφωνα με τους γιατρούς μπορούσε να οδηγήσει και στο μοιραίο. Ο πατέρας μου μπορούσε να ζητήσει από τον Διοικητή του το Χρήστο Φώτη να τον αφήσει στη Λευκωσία δίπλα στο γιο του και στη σύζυγο του. Ο Φώτης σίγουρα θα τον άφηνε, αφού είχε και άλλους Αξιωματικούς στη διάθεση του. Όμως ο Ανθυπολοχαγός Πασιαρδής επέλεξε να πάει να πολεμήσει. Γιατί δεν εγίνετο, όπως έλεγε, να πάνε οι στρατιώτες του, πολλοί ήταν συναγωνιστές και συγχωριανοί του από την περίοδο της ΕΟΚΑ 55-59 και να μην πάει αυτός που ήταν ο επικεφαλής τους. Αυτό το πνεύμα αυτοθυσίας που είχε για τη Κύπρο τον εχαρακτήριζε σε όλη του τη ζωή και ιδιαίτερα στις περιόδους των αγώνων που συμμετείχε.

Την περίοδο της δικτατορίας 1967-74 τάχθηκε εναντίον της χούντας και της ΕΟΚΑ Β΄ γι’ αυτό και στοχοποιήθηκε. Το 1974 έφερε το βαθμό του Λοχαγού και υπηρετούσε στο 11ο Τακτικό Συγκρότημα, έξω από τη Λευκωσία, ως Διοικητής του Λόχου Διοικήσεως. Κατά το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου συνελήφθη από τους πραξικοπηματίες και ετέθη υπό περιορισμό. Παρ’ ολίγο να τον εκτελέσει πραξικοπηματίας Ανθυπασπιστής της ΕΛΔΥΚ. Κατά την τουρκική εισβολή έλαβε φάκελο Γ και εντάχθηκε σε πολεμική μονάδα, το 212 Τάγμα Επιστρατεύσεως. Κατά την Β’ φάση της τουρκικής εισβολής 14-16 Αυγούστου 74 πολέμησε με γενναιότητα επικεφαλής του 1ου Λόχου/212ΤΕ. Διοικητής του Τάγματος ο Ταγματάρχης Κωνσταντίνος Αχιλλείδης, 1ος Λόχος Λοχαγός Ανδρέας Πασιαρδής, 2ος Λόχος Υπολοχαγός Κωνσταντίνος Μιχόπουλος, 3ος Λόχος Λοχαγός Γεώργιος Χατζηδαμιανού. Την 14η Αυγούστου το πρωϊ αρχικά αμύνθηκε με το Λόχο του στο στρατόπεδο του 11ου Τακτικού Συγκροτήματος το οποίο ήταν ανάμεσα στο αεροδρόμιο Λευκωσίας και το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ. 

Τους επιτέθηκαν άρματα μάχης υποστηριζόμενα από πυροβολικό, όλμους και αεροπορία. Ο Λόχος δεν είχε υποστήριξη πυροβολικού, το δε μοναδικό Α/Τ μπαζούκας 3,5’’ που διέθετε αχρηστεύτηκε. Έβαλλαν πάνω στα άρματα με τα ατομικά τους τυφέκια. Τα άρματα εισήλθαν στο στρατόπεδο και ισοπέδωναν τα πάντα. Έκαναν τέσσερις ώρες να το καταλάβουν. Ως εκ θαύματος ο Λοχαγός Πασιαρδής και οι άνδρες του Λόχου του μπόρεσαν να βγουν ζωντανοί από το βομβαρδισμένο και φλεγόμενο στρατόπεδο και με τα άρματα μπροστά τους πριν να τους πατήσουν. Εκείνη την ημέρα έπεσε μαχόμενος στα υψώματα Κολοκασίδη ο Σοφοκλής Γεωργίου του 1ου/212ΤΕ.

Το μεσημέρι της 14ης Αυγούστου, μετά τη σύμπτυξη από το 11ο ΤΣ, ο Πασιαρδής μέσα σε πραγματική κόλαση πυρός ανέβηκε πάνω στη Σχολή Γρηγορίου και ανέλαβε με το Λόχο του την υπεράσπιση της μέχρι τις πρώτες μεταμεσημβρινές ώρες της 16ης Αυγούστου. Επί τρεις ημέρες κρατούσε τη Σχολή Γρηγορίου παρά τη σφοδρότητα των βομβαρδισμών από την τουρκική αεροπορία, τα άρματα, το πυροβολικό και τους όλμους και βαλλόμενος ο Λόχος από όλα τα όπλα ευθυτενούς τροχιάς και τους ελεύθερους σκοπευτές. Από τους βομβαρδισμούς της τουρκικής αεροπορίας γύρω στο μεσημέρι της 16ης Αυγούστου ο Πασιαρδής τραυματίστηκε στο πόδι. Έδεσε το τραύμα του για να σταματήσει την αιμορραγία και συνέχισε να ηγείται του Λόχου του. Οι περισσότεροι από τους άνδρες του είχαν μικροτραυματισμούς. 

Όταν ο κύριος όγκος των μαχητών της ΕΛΔΥΚ συνεπτύχθη από το στρατόπεδο της, το οποίο κατελήφθη, τα τουρκικά άρματα και το πεζικό έκαναν μια λαβίδα να κλείσουν μέσα τη Σχολή Γρηγορίου πάνω στην οποία ο Λοχαγός Πασιαρδής δεν είχε ούτε ένα αντιαρματικό. Αντιαρματικά είχε μόνο η ΕΛΔΥΚ η οποία τα πήρε μαζί της στον Αρχάγγελο όπου συνεπτύχθη. Με πολύ μεγάλες δυσκολίες μέσα σε πραγματική κόλαση πυρός ο 1ος Λόχος/212ΤΕ υπό τον Πασιαρδή, βαλλόμενος από τρεις πλευρές, μπόρεσε να απαγγιστρωθεί από τη Σχολή Γρηγορίου μόνο με μικροτραυματισμούς.

Η δράση του Λοχαγού Πασιαρδή και των ανδρών του συνεχίστηκε το απόγευμα της 16ης Αυγούστου 74 στη κρίσιμη μάχη των υψωμάτων Κολοκασίδη. Άνκαι τραυματισμένος, καταματωμένος και ολόμαυρος από τον τριήμερο αγώνα που προηγήθηκε, στο στρατόπεδο του 11ου και στη Σχολή Γρηγορίου, ανέβηκε στο ύψωμα Κολοκασίδη για να αμυνθεί ξανά. Στην τελευταία γραμμή άμυνας που αν έσπαζε οι Τούρκοι θα εισέρχονταν στη Λευκωσία. Εκεί που σήμερα είναι το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής, ύψωμα 190 όπως το λένε.

Ήταν επικεφαλής των ανδρών του 1ου Λόχου/212ΤΕ, των ανδρών της Α’ΜΚ με αντιαρματικό ΠΑΟ 90χιλ, ανδρών του 386ΤΕ και υποστηρίζετο από το πυροβολικό. Με αυτοθυσία μαζί με τους άνδρες του απέκρουσε την τουρκική επίθεση αρμάτων και πεζικού υποστηριζόμενη από αεροπορία, πυροβολικό, όλμους και όλα τα όπλα ευθυτενούς τροχιάς. Στα δεξιά του αμύνετο ο Λοχαγός Χατζηδαμιανού με το 3ο Λόχο/212ΤΕ πάνω στο άλλο ύψωμα Κολοκασίδη το 180. Στα αριστερά του ο Υπολοχαγός Μιχόπουλος με το 2ο Λόχο/212ΤΕ στο εργοστάσιο Καϊσή. Πίσω στην αντιπροσωπεία Κολοκασίδη ο Ταγματάρχης Αχιλλείδης ο οποίος είχε τη διοίκηση μάχης. Την επίθεση ανέκοψαν και οι άλλοι δύο Λόχοι του 212ΤΕ. Εκεί στη πιο κρίσιμη μάχη του πολέμου, ο τουρκικός στρατός ηττήθηκε και σώθηκε η Λευκωσία. Οι Τούρκοι είχαν απώλεια τεσσάρων αρμάτων και βαριές απώλειες στο πεζικό. Αμέσως μετά το πόλεμο ο Ανδρέας Πασιαρδής προτάθηκε από τον Διοικητή του για το Χρυσούν Αριστείο Ανδρείας. Με τη δράση του στους αγώνες της Κύπρου τίμησε την πατρίδα του, αλλά και τον παρασημοφορημένο πατέρα του, που τον είχε ως πρότυπο του. Αποστρατεύτηκε πρόωρα και αυτοβούλως το 1992 με το βαθμό του Ταξίαρχου εν αποστρατεία.

Ποτέ δεν πρόβαλε ο ίδιος τον εαυτό του και την δράση του. Είχε όμως ήσυχη τη συνείδηση του γιατί έπραξε στο ακέραιο το καθήκον του. Την περίοδο μετά τα γεγονότα του 74 πολλά δημοσιεύματα αναφέρθηκαν τιμητικά στη δράση του Πασιαρδή και των άλλων Αξιωματικών του 212ΤΕ. Με τη πάροδο του χρόνου όμως κυκλοφόρησαν διάφορες φανταστικές ιστορίες για το 1974 με ποικίλες σκοπιμότητες. Με την πλύση εγκεφάλου του διαδικτύου κάποιες εμπεδώθηκαν και έθαψαν την δράση του Ανδρέα Πασιαρδή αλλά και όλου του 212ΤΕ. Όταν πριν από λίγα χρόνια έμαθε αυτές τις φανταστικές ιστορίες που κυκλοφορούν και τη βιομηχανία παραπληροφόρησης έλεγε χαρακτηριστικά: ‘’Μα δεν ντρέπονται τίποτε και γράφουν αυτά τα πράγματα; Παν να μας ακυρώσουν εντελώς εμάς.’’.

Ο Ανδρέας Πασιαρδής Ανθυπολοχαγός Πεζικού το 1961-62

Ο Ανδρέας Πασιαρδής με το βαθμό του Ταγματάρχη το 1980.

Απόσπασμα της Ημερήσιας Διαταγής του 212ΤΠ της 17ης Αυγούστου 1974 

όπου ο Διοικητής του Τάγματος Ταγματάρχης Κωνσταντίνος Αχιλλείδης 

προτείνει τον Λοχαγό Ανδρέα Πασιαρδή για το Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας.

Σε πρώτο πλάνο ο πατέρας μου Ανδρέας Πασιαρδής μόνιμος Ανθυπολοχαγός του Κυπριακού Στρατού ηγείται του Λόχου του στη παρέλαση της 1ης Απριλίου 1964. 

Πίσω του ο Υποδιοικητής του Λόχου μόνιμος Ανθυπολοχαγός 

του Κυπριακού Στρατού Νίκος Καλογήρου.

Ο Λόχος αυτός συγκροτήθηκε από πρώην αγωνιστές της ΕΟΚΑ 55-59 και άλλους εθελοντές της περιοχής Αγλαντζιάς και της ευρύτερης περιοχής Λευκωσίας. Ήταν ο Λόχος Βαρέων Όπλων του Τάγματος του τότε Ταγματάρχη Χρήστου Φώτη από την κατεχόμενη Άσσια. Ο Φώτης το 1974 με το βαθμό του Αντισυνταγματάρχη, Διοικητής του 321ΤΕ, έπεσε ηρωϊκά μαχόμενος στα Καζιβερά. Το Τάγμα του Χρήστου Φώτη το 1964 ελέγετο Γενική Εφεδρεία Αρχηγείου με έδρα τη Λευκωσία. Αποτελείτο από εθελοντές εθνοφρουρούς και είχε τρεις Λόχους τυφεκιοφόρων και το Λόχο Βαρέων όπλων υπό τον Ανθυπολοχαγό Ανδρέα Πασιαρδή. 

Ο μόνιμος Ανθυπολοχαγός Γεώργιος Χατζηδαμιανού ήταν ο Διοικητής του 1ου Λόχου ΤΦ των εθελοντών από την Φιλιά, το Μάσσαρη και την ευρύτερη περιοχή. Ο μόνιμος Ανθυπολοχαγός Χαράλαμπος Τοουλιάς ήταν ο Διοικητής του 2ου Λόχου ΤΦ των εθελοντών από την περιοχή Παλιομετόχου. Ο μόνιμος Ανθυπολοχαγός Κωνσταντίνος Λοϊζου ήταν ο Διοικητής του 3ου Λόχου ΤΦ των εθελοντών φοιτητών της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, του Ιερού Λόχου.

Την 4η Μαρτίου 1964 είχε εκδοθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ το γνωστό ψήφισμα 186 το οποίο, μεταξύ άλλων, υποστήριζε την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στις 7 Μαρτίου 1964 οι Τούρκοι στασιαστές προκάλεσαν σοβαρά επεισόδια στην αγορά της Πάφου όπου συνέλαβαν εκατοντάδες Ελληνοκύπριους ομήρους, εκτέλεσαν μερικούς και έβαλλαν από τους μιναρέδες εναντίον των απροστάτευτων και ανυποψίαστων πολιτών της Πάφου προκαλώντας τρόμο και σπέρνοντας τον θάνατο. 

Το Υπαρχηγείο της Πάφου αντέδρασε αλλά δεν μπορούσε από μόνο του να αντιμετωπίσει τις ισχυρές και καλά οργανωμένες δυνάμεις της ΤΜΤ. Να τις αναγκάσει να απελευθερώσουν τους ομήρους και να προστατεύσει το πληθυσμό από τους τρομοκράτες. Εδόθη η διαταγή στο Τάγμα του Ταγματάρχη Χρήστου Φώτη από τη Λευκωσία να πάει στη Πάφο να ενισχύσει το Υπαρχηγείο Πάφου του οποίου στρατιωτικός Διοικητής ήταν ο τότε Αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Αζίνας. Στο Λόχο του Ανδρέα Πασιαρδή παρουσιάστηκε και ένας Τουρκοκύπριος εθελοντής ο οποίος ζήτησε από τον Πασιαρδή να τον δεχτεί στο Λόχο του και να πάει να πολεμήσει και αυτός τους στασιαστές της ξενοκίνητης ΤΜΤ, αφού όπως είναι γνωστό κατευθύνετο από το γραφείο ειδικού πολέμου της Τουρκίας. Ο Πασιαρδής τον προέτρεψε να μην πάει διότι μπορεί να αναγκάζετο να σκοτώσει ομοεθνείς του. Όμως ο Τουρκοκύπριος επέμενε και ο Ανθυπολοχαγός Πασιαρδής ενέταξε τον εθελοντή στο Λόχο του.

Στην επιχείρηση έλαβαν μέρος οι Λόχοι του Πασιαρδή, του Χατζηδαμιανού και του Κωνσταντίνου Λοϊζου. Ο Λόχος του Ανθυπολοχαγού Τοουλιά είχε λάβει προηγουμένως μέρος στην επίθεση εναντίον των στασιαστών στη περιοχή Τσιακλαγιάν στη Λευκωσία με επικεφαλής τον ίδιο τον Διοικητή τον Ταγματάρχη Χρήστο Φώτη. Η επίθεση του 2ου Λόχου στο Τσιακλαγιάν ήταν θυελλώδης και μέσα σε 24 ώρες ξεκαθάρισε την περιοχή από τους ξενοκίνητους τρομοκράτες. 

Στη μάχη της Πάφου με τη Γενική Εφεδρεία Αρχηγείου, το Τάγμα του Ταγματάρχη Χρήστου Φώτη, έλαβαν μέρος και οι εξής μόνιμοι Αξιωματικοί και Υπαξιωματικοί του Κυπριακού Στρατού τους οποίους αναφέρουμε. Οι μόνιμοι Ανθυπολοχαγοί, Γιάννης Χριστοδουλίδης Μαυρόγιαννος που ήταν ο Υπασπιστής, Προκόπης Χριστοδούλου στο 1ο και 4ο Επιτελικά Γραφεία, Ξάνθος Ιακωβίδης στο 2ο και 3ο Επιτελικά Γραφεία, Νίκος Καλογήρου (πίσω από τον Πασιαρδή στη φωτογραφία) Υποδιοικητής του Λόχου Βαρέων Όπλων, Θεμιστοκλέους Αγαθάγγελος Ψαράς Διμοιρίτης Πολυβόλων και οι μόνιμοι Δεκανείς Μιχαήλ Μιχάλης Διμοιρίτης Διμοιρίας Α/Τ 3,5’’ και Κιρκιλλής Ευάγγελος Διμοιρίτης 3ου Λόχου.

Οι τρεις αναφερόμενοι Λόχοι, 1ος 2ος και ΛΒΟ, την 8/3/1964 ετοιμάστηκαν και ξεκίνησαν για τη Πάφο. Το ηθικό τους και η πεποίθηση της νίκης ήταν στο υψηλότερο σημείο. Όλο το βράδυ το Τάγμα διέσχιζε το Τρόοδος με σκοπό να μην γίνει αντιληπτό από τους τρομοκράτες και τους πράκτορες τους και μέχρι το πρωϊ να επιτεθεί αιφνιδιαστικά. Με το πρώτο φως της 9ης Μαρτίου 1964 οι τρεις Λόχοι και με τη βοήθεια των νομίμων δυνάμεων της Πάφου, επιτέθηκαν με όλες τις δυνάμεις τους αιφνιδιαστικά κατά των οχυρωμένων θέσεων των στασιαστών της ΤΜΤ στη περιοχή του Μούτταλου της Πάφου. Η επίθεση ήταν θυελλώδης. 

Ο ίδιος ο Διοικητής Χρήστος Φώτη αγέρωχος και αδιάφορος απέναντι στα εχθρικά πυρά με τη βροντώδη φωνή του φώναζε στους άνδρες του: ‘’Παιδιά τις σφαίρες που ακούγονται μην τις φοβάστε, αυτή που θα γράφει το όνομα μας δεν την ακούγομε’’. Η στάση και η ηγεσία του Διοικητή έκανε τους Αξιωματικούς και οπλίτες του Τάγματος να αισθάνονται άτρωτοι από τα εχθρικά πυρά. Άτρομοι και οι Διοικητές των Λόχων στη πρώτη γραμμή επικεφαλής των τμημάτων τους έδιναν μάχη εκ του συστάδην. Το ίδιο και οι άλλοι Αξιωματικοί του Τάγματος. 

Οι Τούρκοι στασιαστές έβαλλαν εναντίον των εθνοφρουρών από μιναρέδες, από στέγες σπιτιών και από τις πιο απίθανες θέσεις. Οι εθνοφρουροί δεν πτοήθηκαν και συνέχισαν την επίθεση. Κατελάμβαναν τις οχυρωμένες θέσεις των στασιαστών τη μια μετά την άλλη και σχεδόν τους διέλυσαν. Με παρέμβαση των Άγγλων ειρηνευτών σταμάτησε η μάχη και ανεκόπη η συντριβή των τρομοκρατών. Οι τρομοκράτες αναγκάστηκαν να απελευθερώσουν όλους τους ομήρους. Μεταξύ των πεσόντων που είχαν στο σύνολο τους οι Ελληνοκυπριακές δυνάμεις την 9η Μαρτίου, οι Ανδρέας Γερούδης, Κώστας Αθηνοδώρου, Δημητράκης Παπαμιλτιάδους, Κώστας Καρνάβαλος, Βλαδίμηρος Ηρακλέους και άλλοι. Μέσα στον Απρίλιο του 1964 το Τάγμα αυτό ανέβηκε στα βουνά του Πενταδακτύλου και αντιμετώπισε ξανά τους Τούρκους στασιαστές στη περιοχή του υψώματος Αλωνάγρα. Αργότερα με τη δημιουργία της Εθνικής Φρουράς το Τάγμα μετεξελίχθηκε σε 361 Τάγμα Πεζικού και εγκαταστάθηκε στο χωριό Συγχαρί στην οροσειρά του Πενταδακτύλου.

Εκείνο που παρατηρεί κανείς για τη περίοδο 1963-64 είναι ότι οι δυνάμεις της εθελοντικής Εθνοφρουράς είχαν υψηλότατο ηθικό, μαχητική ικανότητα, πίστη στη νίκη και όπου έδρασαν ήταν θυελλώδεις. Υπήρχε όραμα, εμπνευσμένη ηγεσία, πίστη στο δίκαιο του αγώνα και η μέγιστη δυνατή λαϊκή ενότητα. -Δέκα χρόνια αργότερα, το 1974, αυτά εξέλειπαν συνεπεία της εκτέλεσης του προδοτικού πραξικοπήματος.- Επιπροσθέτως, στις δυνάμεις του κράτους και της εθελοντικής Εθνοφρουράς δεν υπήρχε προετοιμασία ανάλογη με αυτή της ΤΜΤ. 

Αφού όπως είναι γνωστό Τούρκοι Αξιωματικοί εκπαίδευαν και εξόπλιζαν τους τρομοκράτες από καιρό και προετοιμάζονταν για να υλοποιήσουν τις μεθοδεύσεις της Άγκυρας όταν θα εδίδετο η κατάλληλη αφορμή. Όμως οι δυνάμεις της ξενοκίνητης ΤΜΤ δεν είχαν την ίδια μαχητική αξία με τους εθνοφρουρούς παρά το ότι ήταν πολύ καλά εξοπλισμένες, οργανωμένες και ενισχυμένες με προσωπικό από τη Τουρκία. Αυτά απεδείχθησαν στη μάχη της Πάφου, στη μάχη του Προφήτη Ηλία όπου έδρασε ο Λόχος των κοκκινοσκούφηδων του Βάσου Λυσσαρίδη με επικεφαλής τον Δώρο Ηλία, στη μάχη του Τσιακλαγιάν και αλλού. Στη φωτογραφία παρελαύνει ο Λόχος Βαρέων όπλων.

Η φωτογραφία είναι ιστορική. 

Ελήφθη το 1050 μετά τον Αγώνα της ΕΟΚΑ 55-59, 

την ημέρα που έγινε το μεγάλο συλλαλητήριο με ομιλητή 

τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ’. 

Στα δεξιά του Αρχιεπισκόπου με άσπρο μπουφάν και με μουστάκι 

ο πατέρας μου Ανδρέας Πασιαρδής, ένας από τους σωματοφύλακες του. 

Αφιερωμένη στη σημερινή επέτειο με μεγάλη τιμή!

Ο παππούς μου Οδυσσέας Αριστείδη Πασιαρδής, 1896-1985. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην συνοικία του Αγίου Λουκά που βρίσκεται στη κατεχόμενη Λευκωσία. Ο πατέρας του Αριστείδης Πασιαρδής διετέλεσε Κοινοτάρχης του Αγίου Λουκά και το επάγγελμα του ήταν χρυσοχόος. Είχε πέντε αδελφές. Έλαβε μέρος, ως εθελοντής, στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13. Στο Α’ Βαλκανικό έλαβε μέρος στις μάχες στο Σαραντάπορρο, στα Γιαννιτσά και αλλού. Στο Β΄Βαλκανικό στη μάχη του Κιλκίς-Λαχανά και αλλού. Πολέμησε και υπό τις διαταγές του Ταγματάρχη Ιωάννη Βελισσαρίου. 

Την περίοδο 1914-18 έλαβε μέρος στο Α’ παγκόσμιο στη Γαλλία με άλλους Κύπριους και Ελλαδίτες εθελοντές. Τέλος συμμετείχε στη Μικρασιατική Εκστρατεία 1919-22 ως εθελοντής. Έλαβε μέρος στις μεγάλες μάχες στο Εσκί-Σεχίρ, στο Σαγγάριο ποταμό και αλλού. Μετά την κατάρρευση του μετώπου τον Αύγουστο του 1922 εγκλωβίστηκε στη Μικρασία μαζί με άλλους συμπολεμιστές του. Κατόρθωσε τελικά να διαφύγει στην Ελλάδα και το 1924 επέστρεψε στη Κύπρο. Παντρεύτηκε την Άννα Βάττατζη και απέκτησε μια κόρη, τη Νίτσα και ένα γιό, τον Ανδρέα. Σε πρώτο πλάνο ο Οδυσσέας Αριστείδη Πασιαρδής, παρασημοφορημένος, παρελαύνει μαζί με άλλους παλαιούς πολεμιστές. Διέμενε με την οικογένεια του στην Αγλαντζιά. 

Συχνά περιέγραφε στα παιδιά και στα εγγόνια του αλλά και στους φίλους του τις εμπειρίες που είχε από το μέτωπο. Τραγουδούσε το πιο κάτω τραγούδι της Μικρασιατικής Εκστρατείας ’’Εσκί-Σεχίρ’’:

Εσκί Σεχίρ μου τρομερό

και συρματοπλεγμένο

μας έχεις κάψει τη καρδιά

αναθεματισμένο.

Πολλές μανάδες κλάψανε

ας κλάψει κι’ η δική μου

κει μέσα στο Εσκί Σεχίρ

κει μέσα ας βγει η ψυχή μου.

Εκεί ψηλά σ’ ένα βουνό

θ’ ανοίξω ένα πηγάδι

να τρέξει άφθονο νερό

να πιούνε οι φαντάροι.

Ανάθεμα σε Γούναρη

κι’ εσένα Στεργιάδη

που έδιωξες τους Έλληνες

κι’ έφερες το Κεμάλη.

Αριστερά ο Ανδρέας Πασιαρδής, στο κέντρο ο Φοίβος Ευαγγέλου, 

δεξιά ο Ντίνος Γωγάκης. Όλοι αγωνιστές της ΕΟΚΑ 55-59. 

Η φωτογραφία λήφθηκε αμέσως μετά το τέλος του αγώνα της ΕΟΚΑ.

(1ος/212ΤΕ) και του Στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ

Στην αεροφωτογραφία της περιοχής Σχολής Γρηγορίου - στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ η σηματοδότηση έγινε στη βάση μαρτυριών συμμετασχόντων στις μάχες του 1974 και είναι ενδεικτική και κατά προσέγγιση. Τα μαύρα βέλη δηλώνουν τοποθεσίες που δεν φαίνονται στον χάρτη. Εάν η αεροφωτογραφία περιελάμβανε την ευρύτερη περιοχή θα βοηθούσε στην καλύτερη κατανόηση των τοποθεσιών και των γεγονότων. Τα κόκκινα βέλη δηλώνουν ενδεικτικά και κατά προσέγγιση την επίθεση των τουρκικών αρμάτων και πεζικού την 16η Αυγούστου 74 από το πρωϊ μέχρι τις πρώτες μεταμεσημβρινές ώρες που κατελήφθη το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και η Σχολή Γρηγορίου.

Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ υπεράσπιζαν δύο Λόχοι τυφεκιοφόρων της ΕΛΔΥΚ, ο 4ος υπό τον Λοχαγό Λούη Ιωαννίδη και ο 2ος υπό τον Υπολοχαγό Ηλία Κωνσταντούλα οι οποίοι ήταν ταγμένοι περιμετρικά του στρατοπέδου. Στρατοπεδάρχης ήταν ο Υποδιοικητής του Συντάγματος της ΕΛΔΥΚ Αντισυνταγματάρχης Παναγιώτης Σταυρουλόπoυλος. Έξω από το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και νοτίως αυτού, πάνω στο ύψωμα Β, ήταν ταγμένος αμυντικά ο Λόχος Διοικήσεως του Συντάγματος της ΕΛΔΥΚ υπό τον Ταγματάρχη Σπυρίδωνα Δελλή. Νοτίως της Σχολής Γρηγορίου ήταν ταγμένη η Διμοιρία όλμων της ΕΛΔΥΚ υπό τον Υπολοχαγό Στέφανο Πίο.

Νοτιοανατολικά του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ πάνω στη Σχολή Γρηγορίου ήταν ταγμένος περιμετρικά ο 1ος Λόχος(-) του 212 Τάγματος Επιστρατεύσεως υπό τον Λοχαγό Ανδρέα Πασιαρδή από το μεσημέρι της 14Ης Αυγούστου μετά από την σύμπτυξη του από το στρατόπεδο του 11ου Τ.Σ.. Είχε απέναντι του, βόρεια, κάτω στον κάμπο το στρατόπεδο της ΤΟΥΡΔΥΚ και δεξιά του, ανατολικά, τα δύο Αγγλικά ή στρατιωτικά νεκροταφεία μέσα στα οποία είχαν εισχωρήσει τουρκικές δυνάμεις από τις 14 Αυγούστου και απειλούσαν την διάταξη τόσον της ΕΛΔΥΚ, από ανατολικά, όσον και του 212ΤΕ. Νοτιοδυτικά της Σχολής Γρηγορίου, πάνω στα υψώματα Καϊσή ήταν ταγμένος ο 2ος/212ΤΕ υπό τον Υπολοχαγό Κωνσταντίνο Μιχόπουλο. Νοτιοανατολικά της Σχολής πάνω στα υψώματα Κολοκασίδη και ανατολικά αυτής πάνω στο ύψωμα του Αρμενικού Νεκροταφείου, ήταν ταγμένος ο 3ος/212ΤΕ υπό τον Λοχαγό Γεώργιο Χατζηδαμιανού. Ο Διοικητής του 212ΤΕ Ταγματάρχης Κωνσταντίνος Αχιλλείδης είχε τον πολεμικό σταθμό του στην αντιπροσωπεία Κολοκασίδη. Την 16η Αυγούστου το πρωϊ ο Ταγματάρχης Κ. Αχιλλείδης αντικατέστησε την Διμοιρία του 3ου/212ΤΕ, στο ύψωμα του Αρμενικού Νεκροταφείου, με τον 3ο(-)/399ΤΠ ο οποίος είχε τεθεί υποδιοίκηση του 212ΤΕ το πρωϊ της ίδιας μέρας. Οι θέσεις της ΕΛΔΥΚ και του 212ΤΕ είναι φανερό ότι ήταν αλληλένδετες. Η ΕΛΔΥΚ διέθετε αντιαρματικά δικά της και είχε υποδιοίκηση δύο ΠΑΟ 106χιλ του 120ΛΒΟ της ΕΦ. Επίσης υποστηρίζετο από την 187ΜΠΠ. Το 212ΤΕ δεν διέθετε αντιαρματικά.

Η μάχη των υψωμάτων Κολοκασίδη που ακολούθησε το απόγευμα της 16ης Αυγούστου δεν περιλαμβάνεται σε αυτόν τον χάρτη. Εκεί ήταν η τελευταία γραμμή αμύνης στα υψώματα Καϊσή-Κολοκασίδη. Η ΕΛΔΥΚ είχε οπισθοχωρήσει στον Αρχάγγελο και δεν έλαβε μέρος στην μάχη αυτή. Το 212ΤΕ, ενισχυμένο με τμήματα πεζικού του 386ΤΕ, Α/Τ της Α’ΜΚ και ΠΑΟ 106χιλ που προηγουμένως υποστήριζαν την ΕΛΔΥΚ και με την υποστήριξη του πυροβολικού της 187ΜΠΠ και της 184ΠΠΠ, απέκρουσε την δεύτερη και τελευταία τουρκική επίθεση και απέτρεψε την περίσχεση ή και κατάληψη της Λευκωσίας. Ήταν η πιο κρίσιμη μάχη του πολέμου του 1974 γιατί έκρινε τον έλεγχο της Λευκωσίας και εκεί ο τουρκικός στρατός ηττήθηκε. Αμέσως μετά τον πόλεμο ο Α/ΓΕΕΦ Στρατηγός Ευθύμιος Καραγιάννης τιμητικά μετέτρεψε το 212 Τάγμα Επιστρατεύσεως σε Τάγμα Πεζικού, την στιγμή που άλλα τάγματα διαλύονταν ή συγχωνεύονταν με άλλα. Οι δε άνδρες του πήραν εξαήμερη τιμητική άδεια.

Την 18/8/1994 στην εφημερίδα ‘’Σημερινή’’ ο Στρατηγός ε.α. Γεώργιος Αζίνας ο οποίος κατά τον Αττίλα 2 ήταν ο Διοικητής της Γ’ΑΤΔ που υπεράσπιζε την Λευκωσία, έγραψε μεταξύ άλλων για τη μάχη της Λευκωσίας και ειδικά για την μάχη των υψωμάτων Κολοκασίδηː «…Δύο Λόχοι ουσιαστικά της Ε.Φ. πάνω στα υψώματα Αρχής Τηλεπικοινωνιών και Κολοκασίδη, παρέμειναν στις θέσεις των και πολέμησαν και με τη βοήθεια του Πυροβολικού έδωσαν μάθημα στον εισβολέα που πρέπει να του αναστέλλει κάθε σκέψη περαιτέρω περιπετείας…». Ήταν ο 1ος/212 του Λοχαγού Ανδρέα Πασιαρδή και ο 3ος/212 του Λοχαγού Γεώργιου Χατζηδαμιανού.

11. Στις 17 Φεβρουαρίου 2019 στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Αγλαντζιάς τελείται το πρώτο ετήσιο μνημόσυνο του πατέρα μου Ταξίαρχου ε.α. Ανδρέα Οδυσσέως Πασιαρδή, ακριβώς ένα χρόνο μετά που μας άφησε.

Ήταν άνθρωπος που τον διέκρινε η τόλμη, το θάρρος, η αυτοθυσία, η ανθρωπιά. Η αγάπη του για τη Κύπρο και ο πατριωτισμός του. Η πίστη του στην ιδέα της Ελλάδας και της Δημοκρατίας. Αυτά σημάδεψαν τη ζωή του, τις πράξεις και την συμπεριφορά του. Διαχρονικά μεγάλη η προσφορά του σε όλους τους αγώνες της Κύπρου. Πρότυπο του ο πατέρας του Οδυσσέας που ήταν παλαιός πολεμιστής από το 1912 μέχρι το 1922.

Ο γενναίος αγωνιστής της ΕΟΚΑ 55-59, ο ατρόμητος Ανθυπολοχαγός κατά την τουρκανταρσία του 1963-64 στις μάχες της Πάφου και του Πενταδακτύλου, έμελλε να συλληφθεί κατά το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974. Να ζήσει τη προδοσία, τη ταπείνωση και το δράμα της μαρτυρικής του πατρίδας. Που κάποιοι αποφάσισαν αμαχητί να παραδώσουν μέρος της Κύπρου στη Τουρκία.

Εκείνες τις τρεις πιο συγκλονιστικές μέρες της ζωής του 14, 15, 16 Αυγούστου 1974 αυτό τον γενναίο πατριώτη η μοίρα τον έταξε να αμυνθεί με το Τάγμα του, το 212 Τάγμα Επιστρατεύσεως, στη περιοχή αεροδρομίου Λευκωσίας. Διοικώντας το 1ο Λόχο του Τάγματος πολέμησε στο Στρατόπεδο Μιχαήλ Κουτσόφτα του 11ου Τακτικού Συγκροτήματος, μετά στη Σχολή Γρηγορίου και τέλος στα υψώματα Κολοκασίδη. Άνκαι τραυματισμένος και καταματωμένος από τον τριήμερο αγώνα που προηγήθηκε, όπως και οι περισσότεροι άνδρες του, το απόγευμα της 16ης Αυγούστου 74 έδωσε τη πιο κρίσιμη μάχη της ζωής του.

Εκεί στου Κολοκασίδη (εκεί που σήμερα είναι το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής) με τους άνδρες του και τα υποδιοίκηση Α/Τ απέκρουσε τα τουρκικά άρματα και το πεζικό και κράτησε κλειστές τις πύλες της Λευκωσίας. Μετά τον πόλεμο ο στρατιωτικός ακόλουθος της Αμερικής ο οποίος είχε εντυπωσιασθεί από την ηρωϊκή αντίσταση του 212ΤΕ και ιδιαίτερα του τότε Λοχαγού Πασιαρδή και των ανδρών του, ήθελε να τον συναντήσει. Όμως ο πατέρας μου απόφυγε να συναντηθεί. Προτάθηκε από το Διοικητή του για το Χρυσούν Αριστείο Ανδρείας. Για την ιστορία Διοικητής του Τάγματος ήταν ο τότε Ταγματάρχης Κωνσταντίνος Αχιλλείδης και Διοικητές των άλλων δύο Λόχων ο Λοχαγός Γεώργιος Χατζηδαμιανού και ο Υπολοχαγός Κωνσταντίνος Μιχόπουλος.

Αν μελετήσει κανείς την δράση και την προσφορά αυτού του ανθρώπου αντιλαμβάνεται ότι αποτελεί ένα πρότυπο αγωνιστή για την ελευθερία και τη δημοκρατία του λαού του. Ένα πρότυπο αγνού πατριώτη, γενναίου πολεμιστή αλλά και ταυτοχρόνως ανθρώπου με πανανθρώπινες αξίες.

Με μεγάλη τιμή, 

Γιώργος Α. Πασιαρδής 

16 Φεβρουαρίου 2019

Facebook Γιώργος Πασιαρδής

Τα αρχαία βασίλεια της Κύπρου

Το Σιωνιστικό Κίνημα και η Κύπρος

Του Χρήστου Ιακώβου

Στα τέλη του 19ου αιώνα αναδύθηκε στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη το Εβραϊκό εθνικό κίνημα το οποίο διασυνδέθηκε από την αρχή με τον σκοπό της δημιουργίας εβραϊκής εθνικής εστίας στην Παλαιστίνη, ως μόνιμη λύση στο «Εβραϊκό Πρόβλημα» στην Ευρώπη, και το οποίο έγινε ευρέως γνωστό με το όνομα «Σιωνιστικό Κίνημα». 

Το όνομα αυτό προέρχεται από την εβραϊκή λέξη «Σιών», η οποία αποτελεί την ονομασία ενός βουνού πλησίον των Ιεροσολύμων και σταδιακώς η λέξη ταυτίστηκε με την ίδια την πόλη. Στην εβραϊκή ιστορία η λέξη έλαβε συμβολικό χαρακτήρα δηλώνοντας τον πόθο των Εβραίων να επιστρέψουν στην προγονική γη, κάθε φορά που εξαναγκάζοντο σε εξορία από τα εδάφη τους.

Το κίνημα αυτό θεσμοθετήθηκε στη Βασιλεία της Ελβετίας, όπου πραγματοποιήθηκε το πρώτο συνέδριο το 1897 και ιδρύθηκε η Διεθνής Σιωνιστική Οργάνωση. Εμπνευστής και αργότερα ηγετική μορφή του κινήματος υπήρξε ο Αυστρο-Ουγγρικής καταγωγής Θήοντορ Χερτζλ (1860-1904), ο οποίος εξελέγη πρώτος πρόεδρος Οργανισμού. Η δράση του υπήρξε καταλυτική για τη μετέπειτα δημιουργία του κράτους του Ισραήλ. Το όραμά του το περιέγραψε στο βιβλίο «Το Εβραϊκό Κράτος» το οποίο εξεδόθη το 1896.

Η Κύπρος, λόγω της γειτνίασης με την Παλαιστίνη, άρχισε να μπαίνει στους σιωνιστικούς σχεδιασμούς πρώτα ως βρετανική περιοχή που θα μπορούσε να ανταλλαγεί με την υπό οθωμανική κατοχή τότε Παλαιστίνη και αργότερα ως ασφαλής προορισμός εποικισμού από Εβραίους, προτού μετακινηθούν στον τελικό προορισμό που ήταν η Παλαιστίνη. Εις αμφότερες τις περιπτώσεις οι σχεδιασμοί προσέκρουσαν στην κατηγορητική άρνηση των Βρετανών, οι οποίοι ιεραρχούσαν το νησί ψηλά στον γεωστρατηγικό τους σχεδιασμό στην περιοχή, λόγω του δόγματος συγκράτησης της Ρωσίας μακριά από τα θερμά ύδατα της Μεσογείου και λόγω της εγγύτητας της Κύπρου προς τη Διώρυγα του Σουέζ. Ένας άλλος λόγος που αποδυνάμωνε αυτή την ιδέα ήταν η έλλειψη υποστήριξής της από την πλειοψηφία των Εβραίων που συμμετείχαν στα σιωνιστικά συνέδρια, με αποτέλεσμα τόσο η ιδέα όσο και εγχείρημα εποικισμού της Κύπρου να περιοριστούν σε ένα μικρό κύκλο Εβραίων σιωνιστών και να μην τύχουν ευρείας αποδοχής και υποστήριξης.

Το πιο ενδιαφέρον όμως σχέδιο ήταν αυτό που συνέλαβε ο Γερμανοεβραίος Ντέιβις Τράις (1870-1935) και το οποίο προσπάθησε ανεπιτυχώς να προωθήσει. Από την αρχή της ίδρυσης του Σιωνιστικού Κινήματος υποστήριξε ότι η Κύπρος εκτός από ασφαλής προορισμός για τους Εβραίους έπρεπε να αποτελέσει, μαζί με τη χερσόνησο του Σινά, μέρος του υπό ίδρυση κράτους του Ισραήλ.

Την ιδέα αυτή την έθεσε επισήμως στο δεύτερο σιωνιστικό συνέδριο το 1898, αφού τη συζήτησε επανειλημμένως με τον Χερζλ. Η ιδέα αυτή δεν έτυχε θερμής αποδοχής από τους ευρύτερους σιωνιστικούς κύκλους για δύο λόγους. Πρώτος, λόγω του ότι η Κύπρος ήταν κάτω από βρετανικό έλεγχο, δεν ήθελαν το θέμα αυτό να προκαλέσει τριβές με τη Βρετανία και να έχαναν την όποια βρετανική υποστήριξη προς τον σιωνιστικό σκοπό που ήταν η δημιουργία εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη. Ο δεύτερος λόγος αφορά στην απουσία στενής ιστορικής σχέσης των Εβραίων με την Κύπρο, και έτσι το νησί δεν προκαλούσε το ενδιαφέρον αφού ως εδαφικός χώρος ήταν εκτός της σιωνιστικής ιδεολογίας, η οποία ήταν στενά συνδεμένη με την Παλαιστίνη.

Ο Τράις επεσκέφθη το νησί για διερευνητικές επαφές τον Νοέμβριο του 1899. Σε συνάντησή του με τον Βρετανό κυβερνήτη της Κύπρου σερ Χέινς Σμιθ υπέβαλε συγκεκριμένο σχέδιο εποικισμού της Κύπρου από Εβραίους με σκοπό να το προωθήσει ο κυβερνήτης προς τη βρετανική κυβέρνηση. Το σχέδιο αποτελεί ένα μεσοπρόθεσμο πλάνο για ενίσχυση της εβραϊκής παρουσίας στην Κύπρο, αποτελούμενο από εννέα σημεία και με πιο ισχυρό επιχείρημα για να πείσει τους Βρετανούς το ότι η παρουσία των Εβραίων στην Κύπρο θα αποδυνάμωνε το αίτημα των Ελλήνων για Ένωση με την Ελλάδα και αυτό θα έλυε το πιο σοβαρό και εν εξελίξει πολιτικό πρόβλημα που αντιμετώπιζαν οι Βρετανοί τότε στην Κύπρο.

Από τα εννέα σημεία του σχεδίου ξεχωρίζουν η απαίτηση να παραχωρηθεί γη στους Εβραίους από την αποικιακή διοίκηση καθώς επίσης, πέραν της διευκόλυνσης εγκατάστασης Εβραίων από τη Ρωσία και την Πολωνία, να διευκολυνθεί η παραχώρηση υπηκοότητας σε Εβραίους που θα έφθαναν στην Κύπρο. Το σχέδιο αυτό, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν έτυχε της αποδοχής των Βρετανών. Μάλλον το είδαν ως απειλή.

Ο Τράις, μετά από πείσμονες προσπάθειες, έπεισε τον Χερζλ να θέσει το θέμα της Κύπρου κατά τη συνάντησή του με τον Βρετανό υπουργό αποικιών Τζόζεφ Τσάμπερλαιν (1836-1914) στις 23 Οκτωβρίου 1902. Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του Χερτζλ («Ημερολόγιο») φέρεται ο πρόεδρος του Σιωνιστικού Συνεδρίου να είπε μεταξύ άλλων στον Τσάμπερλαιν: «οι Μουσουλμάνοι μπορούν εύκολα να μετακινηθούν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, οι Έλληνες θα πωλήσουν ευχαρίστως τη γη τους σε καλή τιμή και να μεταναστεύσουν στην Αθήνα ή την Κρήτη». Ο Τσάμπερλαϊν απορρίπτοντας την πρόταση απάντησε, σύμφωνα με τον Χερτζλ: «Η Βρετανία έχει συμβατικές υποχρεώσεις έναντι των κατοίκων της Κύπρου και οφείλει να τις εφαρμόσει» και συνεχίζοντας είπε: «θα υπάρχουν μεγάλες δυσκολίες εάν οι Έλληνες του νησιού αντισταθούν και αυτό μπορεί να προκαλέσει την εμπλοκή της Ελλάδας και της Ρωσίας». 

Οριακό σημείο

Η άρνηση των Βρετανών υπήρξε οριακό σημείο στις σιωνιστικές προσπάθειες του Χερτζλ και του Τράις. 

Λίγο μετά τη συνάντηση εκείνη ο Χερτζλ πέθανε και στο έκτο σιωνιστικό συνέδριο το 1903 αποφασίστηκε ότι ο μόνος γεωγραφικός στόχος για την ίδρυση εβραϊκού κράτους ήταν η Παλαιστίνη. 

Παρά τις προσπάθειες του Τράις να αναβιώσει τη σιωνιστική ιδέα για την Κύπρο μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ουδέποτε αυτή η ιδέα έτυχε αποδοχής και παρέμεινε περισσότερο μία περιθωριακή ατομική προσπάθεια ενός πείσμονα Γερμανοεβραίου εθνικιστή. 

Χρήστος Ιακώβου
Facebook
Φιλελεύθερος 20.1.2019  

In Nicosia's square of the Konak stands the symbol of Venetian Dominion still preserved

In Nicosia's square of the Konak (now Atatürk Square) stands the symbol of Venetian Dominion still preserved: the column which was always set up in the principal piazza of a Venetian town. This column is a particularly interesting example of such a monument on account of the inscription and coats of arms on its base. The shaft of grey granite which measures about 6 metres in height and about 70 centimetres in diameter is evidently the relic of some important Roman temple. The capital is a singular looking version of the Doric Order with hexagonal abacus. The pedestal and three steps on which the column is raised to a height of about 3 metres are also hexagonal in plan.

Six coats of arms carved in marble in an early renaissance style originally decorated the six faces of the pedestal: 1, under the Ducal Cap, on a shield, in chief three roses, in point two bars (Donato, or Donâ delle Rose); 2, a shield, bendy of three (Contarini); 3, a shield, party per pale dancette (Pesaro); 4, a shield, barry of three, on bars and spaces 21 besants, 6, 5, 4, 3, 2, 1 (Michiel); 5, a shield, quarterly (perhaps gules and or Querini); 6, missing.

The column was of course intended to be crowned with a Lion of St. Mark which has, also of course, disappeared. The pedestal of the column stands on three steps, or rather two steps and a stone seat, this upper step or seat has a curious inscription cut in large elegant ltalian lettering on its perpendicular face which is apparently intended to be read:

FIDES INCORRUPTA NON PULCHRITUDO NON HUJUS UBERTAS SPECETUR INCOLAR

The sentiment thus expressed would seem to resemble the motto " Fides Inviolabilis " on the bronze obsidional coins struck at Famagusta in 1570. In all Venetian provincial cities it was customary to erect two columns (*), or a column and a flagstaff, as emblems of sovereignty of the Republic, the column being crowned with a stone lion.

(*) At Famagusta the two columns still remain in front of the Proveditor's Palace, and also the much mutilated figure of the lion. The second column was generally used to support a figure of the patron saint of the city. Government edicts and public notices were publisbed at these columns, and executions of political offenders took place between them.

Original
In Nicosia the Venetian column still survives, and until recently (**) a pole stood close by which probably occupied the same place as the original Venetian flagstaff. This pole was decorated with Turkish flags on festival occasions, much in the same way as in the days when the lion banner of St. Mark floated from it, and proclaimed the sovereignty of the "Serene Republic" in this principal piazza, of the capital of her most eastern possession.

The coat of arms of the Doge Francesco Donato (1545-1553) should be on a field argent, in chief three roses gules, in point two bars of the same. The family of the Donati is also known as Donado or Doná delle Rose. The Nicosia column was presumably erected in compliment to the reigning Doge Francesco Donati about the year 1550. (***) It was restored on a new site in the summer of 1915, at a few yards distance from its original emplacement. As originally built it seems to have been provided with a drinking trough to which a water pipe was carried through the base. This drinking fountain has not been reproduced.

(**) Note: George Jeffery, who wrote this text, was an eye witness around 1918! - Hans Doeleman.

(***) This Doge died at the age of eighty after a singularly prosperous reign of seven years and six months, having ascended the throne on the 24th November 1545. He was a great patron of architecture; he added much to the Ducal Palace, and completed the Library and Zecca (Mint) of St. Mark, Venice, as we see them at the present day.

Εισαγωγή στην επίθεση εναντίον του προεδρικού Κύπρου στις 15 Ιουλίου 1974

Προσωπική μαρτυρία

Οι Κύπριοι καταδρομείς ήταν μέσα στο προεδρικό από το 1969 έως και το πραξικόπημα στις 15 Ιουλίου 1974

1. Ονομάζομαι Χαράλαμπος Καραγιάννης, σειρά 1971- Β, από το χωριό τρεις ελιές, Λεμεσού. Μετά από απόσπαση, από το καταδρομικό σύνταγμα Κύπρου και ειδικά την 32 μοίρα καταδρομών, που είχε την εποχή εκείνη μόνιμη βάση το μοναστήρι άγιου Χρυσόστομου – Κουτσοβέντης, στο νότιο πενταδάκτυλο. Υπηρέτησα μέρος της θητείας μου στο προεδρικό μέγαρο. Θα επιχειρήσω σήμερα να διαφωτίσω κάποια άγνωστα γεγονότα και ο κάθε ένας μπορεί να εξάξει τα δικά του συμπεράσματα.

Το χρονικό φάσμα είναι τέτοιο που σίγουρα, υπάρχουν κενά πληροφόρησης. Ελπίζω επίσης, έστω και ένας συνάδελφος, που υπηρέτησε στις 15-07-1974 στο προεδρικό, να μας καταθέσει τη μαρτυρία του σε σχέση με το πως ο ίδιος, έζησε εκείνη την τραγική μέρα. Εξαναγκάστηκε να πυροβολήσει εναντίον των συναδέλφων του, είτε εν πάση περιπτώσει, πως επιβίωσε εκείνη την τραγική ήμερα;

Το Ιστορικό: Θα κάνω έναρξη από το τέλος του 1968. Η τότε προεδρική φρουρά, αποτελείτο από σαράντα μόνιμους υπαξιωματικούς του Κυπριακού στρατού, οι υπαξιωματικοί είχαν κάποια οικονομικά αιτήματα τα οποία δεν ικανοποιήθηκαν από την αρμόδια αρχή και μετά από ένα μήνα απεργίας, προχώρησαν σε δεκαπενθήμερη απεργία πείνας. Δημιουργούν έτσι μια απαράδεκτη εικόνα στο προεδρικό.

Σύμφωνα με αφήγηση, του συνταγματάρχη ε.α. Δημήτρη Παπαποστόλου, από την Λαμία, διοικητή καταδρομών Κύπρου, από το τέλος του 1968 μέχρι το 1970, στον Γρηγόρη Α. Μιχαλόπουλο, ο στρατηγός Γερακίνης τον κάλεσε στο γραφείο του, εκεί του εξήγησε, ότι ο Μακάριος έδιωξε την προηγούμενη φρουρά και ότι επιπρόσθετα ο ίδιος ο Μακάριος, επιθυμούσε η φρουρά του να είναι από καταδρομείς, ως οι πλέον κατάλληλοι. Έτσι του αναθέτει, να αναλάβει, τη συγκρότηση τμήματος καταδρομών, για φύλαξη του προεδρικού μεγάρου.

O Παπαποστόλου συγκροτεί μια δύναμη από τριάντα καταδρομείς με επικεφαλής ένα υπολοχαγό, στους οποίους αναθέτει την εξωτερική και εσωτερική φύλαξη του προεδρικού. Επιπρόσθετα, αναλαμβάνουν και καθήκοντα απονομής τιμών, σε όλα τα επίσημα πρόσωπα. Ο Παπαποστόλου επισκέπτεται το προεδρικό, τακτικά, όπως ισχυρίζεται για καλύτερη εποπτεία των καταδρομέων και σιγά αλλά σταθερά, αναπτύσσει φιλική σχέση με τον Μακάριο, άλλα και με τον υπασπιστή του μακάριου Αθανάσιο Πουλίτσα. Ο Αθανάσιος Πουλίτσας δεν είναι στρατιωτικός άλλα αξιωματικός της ελληνικής αστυνομίας. Ο Μακάριος γνώρισε τον Πουλίτσα στη Αθήνα μετά την επιστροφή του από την εξορία στις Σεϋχέλλες και κάποια μέρα, τον έφερε να είναι μαζί του στην Κύπρο. Εάν συνεχίσω με αυτά τα πρόσωπα ανοίγει ένα τεράστιο κεφάλαιο, που ποτέ δεν έκλεισε. Απλά, να αναφέρω ότι ο Παπαποστόλου δεν ήταν στην Κύπρο το 1974, βρέθηκε στην Κύπρο το 1965, διοικητής μοίρας καταδρομών με έδρα το Μερσινίκι. Στις 21-04-1967 ευρίσκεται στην Αθήνα ανάμεσα στους πρωτεργάτες της δικτατορίας και έφερε εις πέρας την κατάληψη του ελληνικού πεντάγωνου. Κλήθηκε όμως και ανακρίθηκε από την ειδική εξεταστική επιτροπή της βουλής των Ελλήνων για τον φάκελο της Κύπρου.

Ξαναγυρίζω στα δικά μας τα παιδιά, τους καταδρομείς και πως βρέθηκα στο προεδρικό. Όλοι ξέραμε ότι έκτος από τις μονάδες μας, φρουρούσαμε εναλλάξ με τις άλλες μοίρες το ΚΕΜΚ στο Σταυροβούνι. Θεωρούσαμε όμως κεκτημένο της 31 Μ.Κ το προεδρικό .

Μια μέρα τον Μάιο ή αρχές Ιουνίου, του 1973 φώναξε η διοίκηση κάποια ονόματα, ανάμεσα στα αλλά και το δικό μου και μας ανακοινώθηκε η αποστολή μας στο προεδρικό. Παραξενεύτηκα για να είμαι ειλικρινής γιατί η διμοιρία δεν ήταν του επιπέδου διμοιρία επιδείξεως. Αυτό που θυμάμαι έντονα είναι αυλάκι τον ιδρώτα, που έτρεχε στο σώμα μου, όταν έβγαζα ακίνητος την ημερήσια σκοπιά εκεί στα κανονάκια του προεδρικού, εκεί στα σκαλοπάτια που βλέπετε στην τηλεόραση, έτσι είμαι σίγουρος ότι ήταν καλοκαίρι.

Εκείνη η χρονική περίοδος δεν προσφερόταν για πολλές ερωτήσεις. Μια σκέψη μου ήταν ότι δεν με συμπαθούσαν για αυτό το λόγο με έστελναν εκεί. Μια άλλη σκέψη όταν πέρασαν τα χρόνια με έστελναν επειδή εκτελούσα και καθήκοντα διακοσμητικού Α.Μ. έξω από την πύλη της μόνης και συνοδεία τουριστών σε επιτρεπτές ώρες, για όσους ήθελαν να δουν την εκκλησία άλλα και τα χαλάσματα μιας μεσαιωνικής εκκλησιάς (διακοσμητικού Α.Μ. δεν υπάρχουν σε συνηθισμένες μονάδες). Καταλάβαμε ότι κάτι έγινε. Πολλά χρόνια αργότερα, σε ζωντανή τηλεοπτική εκπομπή ο λοχαγός του εφεδρικού Τάκης Τσαγκάρης, τον άκουσα να λέει ότι μετά την τελετή υποστολής της σημαίας οι καταδρομείς έπιασαν τα γεννητικά τους όργανα και σφύριξαν στον Μακάριο. Ψέματα ή αλήθεια αυτά άκουσα, αυτά λέω. 

Όταν πήγαμε στο προεδρικό, τα πράγματα δεν ήταν πλέον όπως τα περιέγραψα πιο πάνω. Ο υπολοχαγός έγινε ανθυπολοχαγός και από τριάντα καταδρομείς η παρουσία μας μειώθηκε σε δεκαπέντε άτομα. Τα καθήκοντα μας κατά τη διάρκεια της ημέρας περιορίστηκαν στην επάνδρωση σε τρεις μόνο σκοπιές,  συμπεριλαμβανομένης της ακίνητης που περιέγραψα πιο πάνω και ήταν η μόνη αποκλειστική δική μας. Οι άλλες δυο, είσοδος και έξοδος του προεδρικού ήταν διπλοσκοπιά με πάνοπλο αστυνομικό, σε όλες τις περιπτώσεις αποδίδαμε στρατιωτικό χαιρετισμό σύμφωνα με το πρωτόκολλο. Επίσης συγκροτούσαμε τιμητικό άγημα μαζί με τη φιλαρμονική της αστυνομίας, σε περίπτωση επίσημης τελετής, όπως άφιξης αρχηγών ξένων κρατών ή τελετή επίδοσης διαπιστευτηρίων από ξένους πρεσβευτές.

Αυτό που άλλαξε και υποβαθμίστηκε ο ρόλος των καταδρομέων ήταν το απότοκο τριών ιστορικών γεγονότων.

Α . Σύμφωνα με δημοσίευμα από το δικηγόρο, Ανδρέα Παναγιώτου, στις 18-6-1967 κατέφυγε στην Κύπρο ο Αλέξανδρος Παναγούλης. Κατόπιν οδηγιών του Μακάριου στις 27-01-1968 ο υπουργός εσωτερικών και άμυνας Πολύκαρπος Γιωρκάτζιης, εξέδωσε και παρέδωσε στον Αλέξανδρο Παναγούλη κυπριακό διαβατήριο. Στις 13-08-1968 ο Αλέξανδρος Παναγούλης διενεργεί απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Γεώργιου Παπαδόπουλου .

Β. Στις 08-03-1970 διενεργείται στην αρχιεπισκοπή απόπειρα δολοφονίας του αρχιεπίσκοπου Μακάριου. Το ελικόπτερο εβλήθη στον αέρα και ο Μακάριο σώζεται από τύχη. Τα πυρά δέχεται στην κοιλιακή χώρα ο ελλαδίτης χειριστής ταγματάρχης, Ζαχαρίας Παπαδογιάννης. Παρά τα σοβαρά τραύματα του καταφέρνει να προσγειώσει το ελικόπτερο σε παρακείμενο οικόπεδο.

Γ. Στις 15-03-1970 δολοφονείται σε περιοχή του χωριού Μια Μηλιά ο πρώην πανίσχυρος υπουργός εσωτερικών και άμυνας Πολύκαρπος Γιωρκάτζιης.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής μας εκεί κοιμόμασταν σε ένα καλό θάλαμο με τις ανέσεις του, στο προαύλιο του προεδρικού απέναντι από την καντίνα των αστυνομικών. Για φαγητό κατεβαίναμε πολλά σκαλοπάτια στην κοίτη του ποταμού, σε ένα παλιό κατασκεύασμα, κατάλοιπο των Άγγλων, απέναντι ήταν ένα αθόρυβο στρατόπεδο, το ένατο τακτικό συγκρότημα. Φαγητό ερχόταν κανονικά με χύτρα από τον Πενταδάκτυλο. Δεν υπήρχε κανένα προνόμιο. Δεν μας γινόταν σωματικός έλεγχος. Μετά την πρωινή αναφορά που γινόταν στην αυλή του προεδρικού πριν την άφιξη του Μακάριου, ο ανθυπολοχαγός εξαφανιζόταν μέσα στο γραφείο του μέχρι το επόμενο πρωινό.

Σε αυτή την πρωινή αναφορά ο μόνος έλεγχος και μέτρο ασφαλείας των όπλων, ήταν το πρόσταγμα 'δις εις το αέρα πυροβολήσατε'.

Το πρωινό κατά την άφιξη του Μακάριου, αυτό που θυμάμαι πιο έντονα, είναι τον αναβρασμό των αστυνομικών του εφεδρικού, οι οποίοι ήταν πάνοπλοι, με σύγχρονα αυτόματα και οπλοπολυβόλα, με φαιοπράσινη στρατιωτική στολή, αρβύλες και άπαντες έφεραν στη ζώνη περίστροφο. Το ίδιο επαναλαμβανόταν και το απόγευμα κατά την αναχώρηση του Μακάριου. Κάτι που δεν ξαναέγραψα είναι ότι ανάμεσα στα μέλη του εφεδρικού αστυνομικού σώματος υπήρχαν πρώην συνάδελφοι μας, μερικοί της διμοιρίας μας είχαν επαφή μαζί τους, εγώ ποτέ. Ουδέποτε εκτελέσαμε κοινή ή ξεχωριστή άσκηση άμυνας του προεδρικού.

Μετά από ένα μήνα κάποιος από μας, το απόγευμα έγραψε με κιμωλία σε σχετικά απόμερο μέρος, εκεί στα πολλά σκαλοπάτια προς την κοίτη του ποταμού, Γρίβας διγενής ένωσης, μαθεύτηκε και ξεκίνησαν οι αστυνομικοί καταδίωξη του. Νωρίς το πρωί μας έδιωξαν και εμάς .
21-03-2015

Η κοινωνία των χώρκατων

Του Άντη Ροδίτη

Για τέσσερις-πέντε συνεχόμενες μέρες οι εφημερίδες ενημέρωναν φορτικά τούς αναγνώστες τους για το επερχόμενο γεγονός (20/6) της παρουσίασης του βιβλίου του Δρ Καίσαρα Μαυράτσα, «Η Κοινωνία των Χώρκατων», Παπαζήσης 2012.

Επειδή οι «χώρκατοι» της Κύπρου με την έννοια των νεόπλουτων και απαίδευτων, στερημένων  κάθε έννοιας πνευματικότητας Κυπρίων απασχολούν κι άλλους, πρόστρεξα στην παρουσίαση του βιβλίου με ενδιαφέρον αλλά και με συγκρατημένο ενθουσιασμό, έχοντας υπόψη κάποιες περίεργες απόψεις του κ. Μαυράτσα στο παρελθόν.

Το θέμα του άξεστου, ακαλλιέργητου πολίτη, συχνά ανεύθυνου και υπερόπτη,  που θεωρεί τον εαυτό του καλύτερο από κάθε άλλον και συμβαίνει κάποτε να κατέχει και θέσεις-κλειδιά και να παίρνει αποφάσεις που αφορούν στην καθημερινή ζωή και στο μέλλον πιο καλλιεργημένων και ευαίσθητων συμπολιτών του δεν είναι αποκλειστικά κυπριακό. Σε μας, όμως, λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών, των πρόσφατων ιστορικών γεγονότων και του μικρού πληθυσμού που διατρέχει άμεσο κίνδυνο, παρουσιάζεται οξύτερο και αμεσότερο. Έχει μεν τις αστείες και ανώδυνες καθημερινές εκφάνσεις του, αλλά έχει και τις σοβαρότερες, των οποίων ο αντίκτυπός αφορά στην επιβίωσή μας ως ελληνικής κοινωνίας στην ίδια την πατρίδα μας.

Το περασμένο καλοκαίρι στην Κύπρο συνέβη μια έκρηξη που αφαίρεσε τη ζωή 13 ανθρώπων, αξιωματούχων και απλών πολιτών του κράτους, κατέστρεψε τον κύριο ηλεκτροπαραγωγό σταθμό της χώρας και κόστισε περίπου ένα δις ευρώ. Ο Πρόεδρος αναζήτησε και βρήκε τον πιο κατάλληλο άνθρωπο στον οποίο ανέθεσε τη διεξαγωγή έρευνας,  το πόρισμα της οποίας, δήλωσε, θα εφάρμοζε κατά γράμμα. Το πόρισμα απέδωσε την πρώτη ευθύνη στον ίδιο τον Πρόεδρο. Τότε ο Πρόεδρος το απέρριψε και συνέχισε το «έργο» του σαν να μη συνέβη απολύτως τίποτε.

Πέρα από αυτή την απόλυτα «χωρκάτικη» συμπεριφορά, το κομμουνιστικό κόμμα Κύπρου, το οποίο αυτοαποκαλείται «πατριωτικό», «δημοκρατικό» και τα ρέστα, και αυτοδιαφημίζεται ότι δεν έβλαψε ποτέ τον τόπο, επίσης αποφάσισε ότι δεν τρέχει τίποτε και πολύ καλά έκαμε ο Πρόεδρος που δεν παραιτήθηκε. Κορυφαία «χωρκάτης» ο Πρόεδρος, αλλά κορυφαία «χωρκάτικο» και το κόμμα του, που ενώ γνωρίζει την αλήθεια όσον αφορά και άλλες πτυχές των ικανοτήτων και των επιτευγμάτων του Προέδρου, προτιμά να βλάπτεται η πατρίδα (το κοινόν συμφέρον) παρά να βλαφτεί το… γόητρό του!

Έτσι, η αστεία συμπεριφορά των «χώρκατων» (π.χ. του Ρίκκου Μάππουρου στην τηλεοπτική σειρά «Βουράτε Γειτόνοι», από όπου ξεκινά την «έρευνά» του ο κ. Μαυράτσας), έχει και μια πάρα πολύ σοβαρή πλευρά, την οποία δεν αγνόησε μεν ο Δρ Μαυράτσας στο βιβλίο του αλλά παρερμήνευσε πλήρως και προσπάθησε να την χρησιμοποιήσει για να προβάλει ακόμα μια φορά τις δικές του ιδεοληψίες.

Το ίδιο το βιβλίο, λόγω του μικρού σχήματος και των λίγων σελίδων του, 124 εν όλω, εκ των οποίων 16 αποτελούν μια γενική εισαγωγή, 15 μια σκιαγράφηση του «Ρίκκου Μάππουρου» και πολλές άλλες αναπαράγουν το τι είπαν άλλοι κοινωνιολόγοι για παρόμοια φαινόμενα στις χώρες τους, δεν ξεπερνά ποτέ το επίπεδο των σημειώσεων, δεν εντοπίζει τα πραγματικά αίτια της έξαρσης του φαινομένου στη νεότερη εποχή στην Κύπρο και αγνοεί πλήρως σημαντικές τοπικές πηγές, που προηγήθηκαν του δικού του βιβλίου.

Περιορίζεται σε μελετητές που έχουν παρόμοιες απόψεις μαζί του (Attalides, Kitromilides, Markides, Loizos, Περικλέους, Ηρακλείδης, Χατζηδημητρίου), ότι ο κύριος φταίχτης για τα δεινά της σημερινής Κύπρου είναι ο ελληνοκυπριακός… «εθνικισμός»!

Νά, πώς τελειώνει το βιβλίο (σ. 124): «Στο βαθμό που η ελληνοκυπριακή πολιτική ηγεσία εξακολουθεί να λειτουργεί… με γνώμονα τον εθνικισμό… η χωρκατοσύνη θα συνεχίσει να είναι κυρίαρχη νοοτροπία»! Με δυο λόγια, για να «εκσυγχρονισθεί» και να «εκπολιτισθεί» ο Κύπριος, για να πάψει να είναι «χώρκατος», πρέπει πρωτίστως ν’ απαλλαγεί από τον «εθνικισμό» του!

Περιέργως, η «χωρκατοσύνη» μας αυξήθηκε δραματικά τα τελευταία τέσσερα χρόνια που στην εξουσία βρίσκεται Πρόεδρος και κόμμα εντελώς άσχετος με τον… εθνικισμό! Αυτό, όμως, δεν απασχολεί καθόλου τον κ. Μαυράτσα.

Όμως, τι ακριβώς είναι αυτός ο «εθνικισμός» που κατά τον κ. Μαυράτσα μάς οδηγεί κατ’ ευθείαν στη χωρκατοσύνη, δηλαδή την αδικαιολόγητη υπεροψία, την επιθετικότητα, την ανευθυνότητα, τον κυνισμό, την αναισθησία, την κουτοπονηριά, το γλείψιμο και τη δουλοπρέπεια, απλούς πολίτες, μορφωμένους και αμόρφωτους μέχρι αρχηγούς κομμάτων, μέχρι Προέδρους της Δημοκρατίας;

Ως δείγμα «χώρκατου» πολιτικού ηγέτη ο Μαυράτσας αναφέρει τον Βάσο Λυσσαρίδη, που παλαιότερα (σ. 75) «θεωρούσε ότι η καλύτερη επιλογή των Ελληνοκυπρίων για να λυθεί το κυπριακό ήταν ο πόλεμος» (εθνικισμός), ενώ σε κάποια άλλη στιγμή (σ. 75) «διακήρυττε ότι θα αναλάβει πρωτοβουλίες για την ειρηνική επίλυση του Αφγανικού ζητήματος» (υπεροψία, υπερεκτίμηση εαυτού που προκαλεί τον γέλωτα.) Δεν παραλείπει να παραλάβει και τον σημερινό αρχηγό της ΕΔΕΚ Γιαννάκη Ομήρου, από τον οποίο περιμένουμε ακόμα (σ. 75) να συντάξει, όπως δήλωσε, το νέο παγκόσμιο μανιφέστο του Σοσιαλισμού!

Διαφεύγουν, βέβαια, από τον κ. Μαυράτσα, λόγω, μάλλον, συγγενικών ιδεοληψιών, πολλές άλλες περιπτώσεις όπως για παράδειγμα εκείνη του πρώην ηγέτη του κόμματος των «Φιλελευθέρων» (1%) Νίκου Ρολάνδη, που φανταζόταν ότι του έπρεπε η θέση του Γ. Γ. του ΟΗΕ από όπου θα μπορούσε να επιλύσει τα προβλήματα της Υφηλίου!

Ο Δρ Μαυράτσας φαίνεται να πιστεύει ότι ο «εθνικισμός», που προκαλεί όλα αυτά τα συμπτώματα, οφείλεται στο γεγονός ότι «από το 1963 η Κυπριακή Δημοκρατία αντιπροσωπεύει μόνο τους Ελληνοκυπρίους» (σ. 122) και στο ότι η ένταξή μας στην Ευρώπη δεν συνοδεύτηκε από την «ανάδυση και συγκρότηση μιας ενοποιητικής», νέας, «κυπριακής ταυτότητας» σε βάρος των «διαιρετικών εθνοτικών» μας ταυτοτήτων, δηλαδή της ελληνικής και της τουρκικής.

Ο κ. Μαυράτσας θεωρεί ως αποκλειστικό αίτιο της μετατροπής των Ελλήνων της Κύπρου σε Ρίκκους  Μάππουρους (εξαιρουμένου του εαυτού του και των ομοϊδεατών του), την άρνησή μας να σταματήσουμε να αισθανόμαστε Έλληνες και να αρχίσουμε να αισθανόμαστε μόνο Κύπριοι. Το πόρισμα της «έρευνάς» του και η συμβουλή του είναι απλή: Σταματήστε να είστε Έλληνες για να γίνετε άνθρωποι! «Ο χώρκατος», λέει, «είναι σχεδόν εξ ορισμού και παλιάνθρωπος» (σ. 80)!

Λοιπόν, δεν θα ερωτηθεί τώρα, ο Δρ Μαυράτσας του Πανεπιστημίου της Βοστώνης και του Πανεπιστημίου Κύπρου (ούτε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, που προλόγισε την παρουσίαση του βιβλίου στο Πανεπιστήμιο Κύπρου), πόσο χρονικά «αμαρτωλή» είναι η παρουσία Ελλήνων στην πατρίδα τους, την ελληνική εδώ και χιλιάδες χρόνια Κύπρο.

Oύτε θα αμφισβητηθεί η διαπίστωσή του ότι μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού της Κύπρου έχουν μετατραπεί σε επιθετικούς υπερόπτες, κυνικούς και ανεύθυνους, κουτοπόνηρους, δουλοπρεπείς γλείφτες! «Χώρκατους», που δεν έχουν καμιά σχέση με τις γνήσιες, αγροτικές, ελληνικές και ορθόδοξες παραδόσεις των χωριών της καταγωγής τους. Εκτός από τους περισπούδαστους ξένους επιστήμονες και καθοδηγητές του και τους αντίστοιχους Κυπρίους (Attalides, Kitromilides, Markides, Loizos, Ηρακλείδης, Περικλέους, Χατζηδημητρίου), ας κοιτάξει και λίγο κείμενα όπως τον «Κόσμο της Κύπρου» του Αδαμάντιου Διαμαντή, για την «επίκτητη βαρβαρότητα» του Κυπρίου χωρικού που ήταν το αντίτιμο που πλήρωσε για να διατηρήσει με πενιχρότατα μέσα στα χρόνια της ξένης κυριαρχίας τις παραδόσεις και την ταυτότητά του, ας κοιτάξει την πρόσφατη λογοτεχνία του τόπου (εκείνη που ο Τάκης Χατζηδημητρίου σκόπιμα παρέλειψε ν’ αναφέρει παρουσιάζοντας το βιβλίο), ας κοιτάξει το «Εγώ είμαι η Κύπρος», του Τάκη Ευδόκα, που έπραξε την Κυπριακή Δημοκρατία εν τη γενέσει της  και, τέλος, ας κοιτάξει και λίγο ποια νοοτροπία και ποια «πολιτική» ακριβώς κρύβεται πίσω από τη λέξη «Μακάριος», λέξη που μόλις στη σελίδα 95 (!) του βιβλίου του κατορθώνει να κάμει μια… δειλή εμφάνιση.

Το αδιαμφισβήτητο και αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα της ιστορικής πλειονότητας των Ελλήνων κατοίκων της Κύπρου να έχουν τον πρώτο λόγο για το μέλλον της ιδιαίτερης τους πατρίδας, την απόφασή τους να το κρατήσουν με κάθε θυσία, ο Δρ Μαυράτσας το αποκαλεί «εθνικισμό» και του αποδίδει όλα τα δεινά που ταλανίζουν τη σημερινή Κύπρο. Και για να μην είμαστε «εθνικιστές» και «ρατσιστές» (σ. 83) και κατ’ ακολουθίαν «χώρκατοι» και «παλιάνθρωποι» θα πρέπει να παραχωρήσουμε  στους Τουρκοκυπρίους πολύ περισσότερα από τα μειονοτικά τους δικαιώματα (σ. 93)!

Στις διαστρεβλωμένες απόψεις του Δρ Μαυράτσα απαντά ο πρέσβης των ΗΠΑ στη Λευκωσία, Τέυλορ Μπέλτσερ, από τις 7 Απριλίου 1964: «Μια ακόμα πρόχειρη λύση το μόνο που μπορεί να φέρει στο μέλλον είναι περισσότερα και μεγαλύτερα προβλήματα. Η ασφάλεια τής περιοχής απαιτεί αναγνώριση της βασικής αρχής τής δημοκρατίας, της αρχής τής κυβερνώσας πλειοψηφίας.» (Απόρρητο έγγραφο 1078, L.B.J. Library, N.S.F., Country File, Cyprus, Vol. 6) Στη συνέχεια του ιδίου εγγράφου ο Μπέλτσερ εισηγείται τη «μετανάστευση των Τουρκοκυπρίων». Κι ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα, Χένρυ Λαμπουίς, την επομένη, 8 Απριλίου, λέει: «Η ελληνική πλειονότητα δεν μπορεί και δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την επιδίωξή της να εξασφαλίσει τον βαθμό ελέγχου τού νησιού που δικαιούται, όπως συμβαίνει και σε κάθε άλλο  σύγχρονο κράτος.» Και πιο κάτω: “…με λογική προστασία των δικαιωμάτων τής μειονότητας η πλειονότητα πρέπει να κυριαρχεί.» (Απόρρητο έγγραφο 1510, L.B.J. Library, N.S.F., Country File, Cyprus, Vol. 6).

Πώς ακριβώς όλες αυτές οι απόψεις και προθέσεις των Αμερικανών (που δεν είναι ούτε μεμονωμένες ούτε μοναδικές) δεν υλοποιήθηκαν (στις 23 Αυγούστου 1964, ο Υπ. Εξ. των ΗΠΑ, Ντην Ρασκ, εισηγείτο και ψήφισμα της Γ. Σ. του ΟΗΕ που να ζητά από τους Τούρκους να τα μαζεύουν και να φεύγουν από την Κύπρο – απόρρητο έγγραφο 479 Ν.A.R.A., POL 27 CYP), πώς, λοιπόν,  όλες αυτές οι θέσεις δεν υλοποιήθηκαν, όχι μόνο αφορά στη νοοτροπία, τις πρακτικές και τις «πολιτικές» που ακολούθησε ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, αλλά ακριβώς ερμηνεύει την απελπιστική κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα η Κύπρος, όπως και αυτή την εξεστραμμένη συμπεριφορά των Κυπρίων, που είδαν τον μέγιστο των Ηγετών τους να αποτυγχάνει στην πραγμάτωση των οραμάτων επιβίωσής τους με όλους τους δυνατούς τρόπους που συνεπάγεται ο όρος «αποτυχία».

Μπορεί αυτή να είναι εποχή παρακμής και δυσπραγίας, πλην όμως είναι και εποχή ευρείας επικοινωνίας και διαφάνειας, οπότε καλό θα ήταν για όλους να είναι πολύ προσεχτικοί στη διατύπωση των απόψεων και των «θεωριών» τους, οι οποίες εκεί που σκοπεύουν να δρέψουν δάφνες ως «προχωρημένες» και χρήσιμες, αποδεικνύονται στο τέλος όχι απλώς άστοχες αλλά εκθέτουν και τους εκφραστές τους για καταπάτηση και των πιο βασικών αρχών της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της δημοκρατίας.

Άντης Ροδίτης