FAMAGUSTA ένα ταξίδι στην Αμμόχωστο του τουρισμού, της δημιουργίας, της προόδου, Γιώργος Μιχαηλίδης

 Ένα βιβλίο που απευθύνεται σε εκλεκτούς αναγνώστες, σ’ ένα ξεχωριστό αναγνωστικό κοινό με απαιτήσεις

Αιγιαλούσα, Ονοματολογία Αιγιαλουσιτών, Κώδιξ Φορολογουμένων της Κύπρου, Τουρκοκρατία, 1825, Συμπεράσματα

 Του Δρ Ανδρέα Σοφόκλη

Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στη Γιαλούσα

Σημειώνω ότι τα ονόματα και τα επίθετα έχουν αποκρυπτογραφηθεί με τη σειρά όπως αυτά εμφανίζονται καταγεγραμμένα στην Πηγή. Η Πηγή παραθέτει την ονοματολογία, ορθώς, κατακόρυφα, τώρα την παραθέτω  με τη σειρά της πηγής αλλά οριζοντίως για λόγους οικονομίας χώρου.

Χ΄= Χατζή

Τα ονόματα έχουν μεταφερθεί όπως ακριβώς είναι γραμμένα στην Πηγή. Οι συγχωριανοί είναι καλό να αναζητήσουν το Οικογενειακό τους δέντρο και αυτό να το παραδώσουν ως κόρην οφθαλμού και τιμής στα παιδιά και στα εγγόνια τους. Είναι  ατράνταχτη τεκμηρίωση της Ελληνικής μας καταγωγής και της Ορθόδοξής μας πίστεως.

Νικόλας Λεοντίου. Σωτήρης Χ΄Γιακουμή. Γαβριήλ Χ΄Γιαννίκκου. Κυριάκος Χριστοδούλου. Μιχαήλ Αντωνίου. Γιαννής Π΄(πιθανώς Παπά) Ιωάννου. Ζαχαρίας Π΄(πιθανώς Παπά) Πέτρου. Γιαννής Νικόλα. Δημήτρης Τζαγκάρη. Παπά Θεόδωρος Κυριακού. Αντώνης Χριστοδούλου Τζολάκκη. Γιαννής Μιχαήλ. Λογίζος Μαρίας (Χήρας). Ζαχαρίας Π΄(Παπά) Δημητρίου. Γεώργιος Ζαχαρία Κωφού. Αντζιελής Μαυρομμάτη. Κουμής Πλισσή. Νεόφυτος Κυριακού. Νικόλας Χριστοδούλου Μαθητής Χ΄Ιωάννου. Γεώργιος Πέτρου. Μιχαήλ Ορφανού. Γαβριήλ Χ΄Δημητρίου. Κυριακός Μαρίας (Χήρας). Θεόδωρος Ιωάννου Π΄(Παπά) Λεοντίου. Συμεών Κυριακού. Φλουρέντζος Ττοφή. Χριστόδουλος Κακουρή. Νικόλας Αντώνη Τζαγκάρη. Γιαννής Ττοφή Τζιολάκκη. Γεώργιος Αντωνίου. Πέτρος Κουμή. Γεώργιος Κουντουρή. Λεόντιος Χ΄ Νικολή. Λάζαρος Φωκά. Κυριακός Ττοφή. Ττοφής Τζοβάνη. Δημήτριος Γεωργίου. Κυριακός  Χ΄ Χριστοφή. Μάρκος Χριστοφού Μελίνης. Γεώργιος Τζαγκάρης και Μιχαήλ Υιός του. Ζαχαρίας Χ΄ Ιωάννου. Μιχαήλ Γρηγορίου. Παναγής Σαβούκκας. Κυριακός Σαβούκκας.  Λεόντιος Παπαπέτρου. Γεώργιος Μαρίας. Κυριακός Γεωργίου. Γεώργιος Νικολάου. Χριστόδουλος Παπαϊωάννου. Κωνσταντής Πελεκάνου. Ττοουλής Ζαχαρίου. Γιαννής Κωνσταντή. Παναγής Ορφανός. Μάρκος Ιωάννου Άνιφτου. Θεοδωρής Νικόλα Μαυρομμάτη. Κουμής Γιάννη Μαυρομμάτη. Ττοουλής Αρέστη. Καρά Ιωάννης Τσαγκάρη. Χάννας Χ΄Δημητρίου. Ζαχαρούδης Χ΄Δημητρίου. Δημήτριος Χ΄Κακού. Παυλής Πετεινού. Χ΄Ιωάνης Παπαπέτρου. Τζοβάνης Νικολάου Ο Μικρός. Ζαχαρίας Πετρή. Γεώργιος Σωτήρη. Ττοουλής χ΄Ττοφή Παπαχρίστου. Γιαννής Αντωνίου. Παυλής Ττοφή Τζολάκκη. Γιαννής Πιερή. Ττοουλής Χ΄Πιερή Επιτρόπου. Παρασκευάς Χ΄Ιωάννου. Κυριακός Κωφός (Ξένος). Γεώργιος Χ΄Χριστίνας. Γεώργιος Παφίτη. Λύσανδρος Ττοφαρίδης. Χριστόδουλος Ττοφή. Ττοφής Γρηγορίου. Δημήτριος Χ΄Ιωάννου. Δημήτριος Κελλούδης. Πλυσής Κιαουρή. Κυριάκος Μαθητής Ελευθερίου Κωμοδρόμου.

Ηλίας Σάββα Κωμοδρόμου Από Κανακαριά. Χριστοφής Χ΄ Πιερή  Από Μελάναγρα. Σάββας Καγκελλάς Από Σωτήρα Λάρνακας.

Ενδεικτικά συμπεράσματα:

Μέσα από την πληθυσμιακή μελέτη των φορολογουμένων, οι οποίοι ήταν ογδόντα εννέα, συμφώνως προς την υπό μελέτη πηγή, εμφαίνεται ότι το 1825 η Αιγιαλούσα είχε κατοίκους μεταξύ των αριθμών τετρακόσιων σαράντα πέντε και επτακόσιων δώδεκα, δηλαδή πληθυσμιακώς ήταν από τις μεγαλύτερες Κοινότητες της Κύπρου. Ο υπολογισμός αυτός εξάγεται από τη μορφή της οικονομίας των Κοινοτήτων της τότε εποχής, επί Οθωμανοκρατίας, που ήταν γεωργοκτηνοτροφική. Φυσικά αυτή η μορφή οικονομίας, με κάποιες σημαντικές αλλά λίγες αλλαγές, διατηρήθηκε και στην άλλη σκληρή σκλαβιά στην αγγλοκρατία, μέχρι και την τουρκική εισβολή του 1974. Επίσης, από το γεγονός ότι ως Κοινωνίες ήταν βαθιά θρησκευόμενες.

Οι οικογένειες, στις Κοινότητες, χρειάζονταν εργατικά χέρια, για να βοηθούν στα κτήματα, λόγω του μόχθου που καθημερινώς διεξήγαγαν για επιβίωση. Ο πόθος για τη συνέχιση της φυλής, της θρησκείας, της οικογένειας (Οίκος λόγω πατέρα, γενεά λόγω μητέρας=Οικογένεια), ενίσχυαν τις γεννήσεις. Συνεπώς ο μέσος όρος παιδιών σε κάθε οικογένεια υπολογίζεται μεταξύ τριών και έξι.

Η τουρκική εισβολή, το 1974 και μετά, με τις συνέπειές της, άλλαξε άρδην πολλές αντιλήψεις και πολλές συνήθειες που συνδέονταν τόσο με τις οικογενειακές συνήθειες και με την κουλτούρα των Κοινοτήτων προηγουμένως όσο και με τη μορφή των αλλαγών στην οικονομία. Μεταξύ αυτών των αλλαγών, άμεση επίδραση, είχε το αστικό οικονομικό μοντέλο, το μοντέλο του τουρισμού, που αναπτύσσονταν πλέον με ταχύ ρυθμό αλλά και η αστική κοινωνική και οικονομική κουλτούρα των μη έως ελάχιστων παιδιών.

Ως προς την ονοματολογία, το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο, τα ονοματεπώνυμα είναι γνήσια ελληνικά και ορθόδοξα. Αξίζει να αναφερθεί ότι ένας αριθμός επιθέτων υπάρχει και συνεχίζεται μέχρι σήμερα σε οικογένειες της Αιγιαλούσας. Ένας αριθμός επιθέτων προέρχονται από τα επαγγέλματα που ασκούσαν, από συνήθειες που είχαν, από την επίσκεψη και προσκύνηση στους Αγίους Τόπους (Χ`=Χατζή).

Σύμφωνα με τα ποσά που πλήρωναν, ως φορολογούμενοι, καταδεικνύεται ότι οι κάτοικοι ήταν πλούσιοι. Αυτό τεκμηριώνεται με καταφανείς λόγους: Γεωγραφική θέση και όλων όσων διέθεται, όπως γη, θάλασσα, εργατικότητα των κατοίκων.

Σημαντικό συμπέρασμα, είναι και το γεγονός της εγκατάστασης στην Αιγιαλούσα, από αυτή την εποχή, ανθρώπων και οικογενειών από άλλες Κοινότητες και περιοχές της Κύπρου.

Μέσα από τον αριθμό των ιερέων και της έναρξης επιθέτων από τα Παπά και Χ`, δηλώνεται η αγάπη και η εμπιστοσύνη των Γιαλουσιτών στον Θεό. Στα επίθετα δεν μπαίνει το τελικό ς, δηλώνοντας την οικογενειακή καταγωγή.

Το όνομα Κυριακός τονίζεται στο -κός και  όχι στο -άκος, ορθώς αφού είναι το όνομα αυτό προς τιμή του Αγίου Κυριακού-Άγιος Κυριακός και όχι Άγιος Κυριάκος που είναι λάθος.

Τα διπλά: κκ, μμ, ττ, λλ, όπως και το: τζ, είναι χαρακτηριστικά της κυπριακής διαλέκτου.

Όπως συμπεραίνεται, μέσα από την ονοματολογία αυτή, οι λόγοι που κράτησαν την πορεία μας μέσα στα δύσκολα έως και τραγικά χρόνια της σκλαβιάς, ήταν η βαθιά θρησκευτική πίστη, η αγάπη στην οικογένεια, η ισχυρή θέληση της συνέχισης των αρχών και αξιών του ελληνισμού και της ορθοδοξίας, η συνέχιση των πατρογονικών και των μητρογονικών ονομάτων. Αυτά πρέπει και επιβάλλεται να τα μεταλαμπαδεύουμε στα παιδιά και στα εγγόνια μας, εάν μέσα σε αυτές τις συνθήκες της ισοπέδωσης των πάντων θέλουμε να συνεχίσουμε να υπάρχουμε σε αυτό το Νησί ως Έλληνες και ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Τα ελληνικά ονόματα έχουν βαρυσήμαντη σημασιολογία, αυτά πρέπει να δίνουμε στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας. Συνδέονται με τις προσωπικότητες ιστορικών προσώπων, Αποστόλων και Αγίων, είναι τα ονόματα των προγόνων μας. Τα επίθετα δηλώνουν οικογενειακή πορεία και ιστορία, όπως και καταγωγή.

Πηγή: Κώδιξ Φορολογουμένων της Κύπρου κατά Επαρχίες και Χωριά, 1825, Νο 21. Αρχείο Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου.

Δρ Ανδρέας Σοφόκλης

Συγγραφέας, Ερευνητής, Αρθρογράφος, Δοκιμιογράφος

ΔΑΛΙNEWS

 

Αιγιαλούσα. Επιστολές Β322, ΣΤ58, επί Τουρκοκρατίας

 Επιστολή 58, Αιγιαλούση 2 Μαρτίου 1877

Στην επιστολή καταγράφονται γεγονότα πιθανού βιασμού είτε άδικης κατηγορίας, και καλούν του Πανοσιολογιώτατο κύριο Ιωσήφ, υπάλληλο της Ιεράς Μητροπόλεως, με σεβάσμια προσφώνηση, να αναλάβει την υπόθεση αυτού του γεγονότος για διακρίβωση της αλήθειας.

58

Αιγιαλούση 2 Μαρτίου 1877

Πανοσιολογιώτατε Κ. Ιωσήφ Υπάλληλε της Ιεράς Μητροπόλεως

Ταπεινάς προσκυνήσεως

Διά του παρόντος δηλοποιούμε ημείς οι κάτωθι υποφαινομένοι ιερείς του χωριού Αιγιαλούσης της ημετέραν πανοσιολογιότητα, ότι επειδή πληροφορήθημεν αι τινών ότι εφθάρη μία νέα από ενώ εγχώριο νέο, διά τούτο, προσκαλούμεν αυτών δια να πληροφορηθούμεν την αλήθειαν. Και ερωτώντας αυτόν ιδιαίτερον περί αυτού του συμβάντος, ο μεν νέος …. Αντώνης Ιωάννου έδωκεν την ακόλουθην απόκρισην- είπεν ότι ενώ ήμουν το πρωί εις το σπίτι των γονέων μου, οίτινες επειδή ήτο Κυριακή ήτον εις την εκκλησίαν, ήλθεν η νέα αυτή ίνα με προσκαλεί να υπάγω μετ’ αυτής, όπως της βοηθήσω ίνα λάβη το βόδι του πατρός αυτής. Πορευόμενος λοιπόν προς τον σκοπόν τούτον, ήρχισεν η νέα να με αστειεύει, τότε εγώ τη νέα απατηθείς έφθειρα αυτήν. Η δε νέα ονομαζόμενη Σοφία Γεωργίου ερωτηθείσα είπε τα ακόλουθα: Τη 6η Φεβρουαρίου ημέρα Κυριακή επειδή ο πατήρ μου είχε με διατάξει να δέσω το βόδι αυτού και δεν ηδυνάμην να το λάβω, παρεκάλεσα αυτού όπως με βοηθήσει να το λάβω. Πορευόμενος λοιποόν προς τον σκοπόν αυτόν, μου έφερε το βόδι μέχρι τον ονομαζόμενον τόπον Αξαπόλυτην. Τότε αυτού στρέψας τους οφθαλμούς αυτού γύρωθεν και μη ειδών ουδένα ώρμησε και εμού, και ενώ εγώ εφώναζον τι κάνεις, αυτός δεν έπαυσε μέχρις ου με έφθειρεν. Ταύτα μαθόντας παρά των δύο και μη ανεχόμενος τα ανόσια και βδελυρά τούτα έργα, παρακαλούμεν την ίνα αυτή ως ούσα υπάλληλος της Ι. Μ. φροντίση περί τούτου του συμβεβηκότως.

Π.π. γέρος…

Π.π.ξαδελφος

Παπα Διμίτρις Μεγάλος βεβεο τών οθεν

Παντελής Καρσεράς

Πηγή: Αρχείο Αλληλογραφίας Αρχιεπισκόπων, Φάκελος ΣΤ58

Επιστολή 322

1865-Απρ. 16

Προς τον Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Α΄.

Εκφράζονται φόβοι για συγκεκριμένα πρόσωπα και καλούν τον Αρχιεπίσκοπο να παρέμβει. Αναφέρουν πληροφορίες για οικονομικές δραστηριότητες και για παράνομες ενέργειες. Ζητούν παραδειγματικές τιμωρίες. Παρακαλούν να γίνουν οι δέουσες διαδικασίες διακριτικά, ώστε να μην υπάρξει εις βάρος τους εκδικητικό μένος.

Τεκμηριώνεται ο απόλυτος σεβασμός και η εμπιστοσύνη προς τον αρχιεπίσκοπο.

Επιστολή 322

1865-Απριλ. 16

Μακαριώτατε και Σεβασμιώτατε Δέσποτα

Την σεβαστήν υμων επιστολήν ελάβομεν και τα γραφόμενα ανέγνωμεν. Εν αυτή είδον να με συζητησετε περι του διδασκάλου εις τον οποίον είπα να περιμένει έως την Κυριακήν να συναχθώσιν οι χωρικοί και να γίνει ομιλία περί αυτού και αν οι χωρικοί μας δεν μείνουν σύμφωνοι να τον κρατήσωσιν η οικογένειά μας δύναται να τον βαστάζει διά χαράν σας.

Τώρα σας φανερόνωμαι περί του Ιωάννου Ζωγγράφου, ότι αυτός εξ αρχής υπήρξε ενάντιος του μακαρίτου, όστις είχεν αποβάλει από το χωριόν μας τα κρασοπωλεία και τώρα αυτός ομοί με τους φονείς εσύλησαν κρασοπωλεία και είναι πάντοτε σύμφωνοι εις τας ιδέας των φονέων και αυτός μάλιστα είναι και ενάντιος εις τα υποθέσεις σας και αν δεν παλέψεις γράψε εις τον Μελέτιον να σας ειδοποιήσει τι έπραξε και εις αυτόν.

Σας περικαλώ θερμότατα του συντρόφου του φονέως Αντωνίου Αργυρού να του ζητήσετε δια μέσου της αρχής, διότι αυτός περιερχόμενος εις το χωρίον μας φημίζεται, ότι δια του έπραξαν τίποτε εν ω είμαι βεβαιότατος ότι έχει μέρος του φόνου και διά τους άλλους, όταν έλθωμεν ημείς εις την Λευκωσία να γίνωμεν (μουραφά) τότε φέρνωμεν και τους μάρτυρας, διότι ένεκα όπου αφήσατε τους φονείς ελευθέρους ουδείς άλλος εν του χωρίου μας, ή από άλλον χωρίον αποφασίζει να γίνει προεστός.

Ως γνωρίζετε ο πατήρ μας ήταν μέγας προεστός εις τον καλών μας και σας περικαλούμεν υμείς αυτόν να ήσθε ενάντιος εις το κεντρικόν συμβούλιον, διότι ημείς δεν ζητούμεν αίμα, ούτε χρήματα, αλλά να παιδευθωσιν οι φονεις κατά του νόμου δια να φοβηθούν και οι άλλοι να υπακούσωσιν εις τας συμβουλας σας όπως και πριν. Σας περικαλούμε τα όσα σας γράφομεν να ειστε μαλακός διότι φοβούμεθα.

Την σεβαστήν υμών δεξιάν χείραν ασπαζόμεθα

με τα (…) και σέβας προς μήνυμα (…) πατρός

η μήτηρ μου και οι αδερφοί μου την σεβαστήν υμων δεξιάν χείρα ασπάζονται.

Εν Αιγιαλούση τη 16η Απριλίου 1865


Πηγή: Αρχείο Αλληλογραφίας Αρχιεπισκόπων, Φάκελος Β322 

Δρ. Ανδρέας Σοφόκλης

Συγγραφέας, Ερευνητής, Αρθρογράφος, Δοκιμιογράφος