Monday, May 6, 2019

Η πολιτική ευθύνη είναι στα... «αζήτητα»!

Του Νίκου Χρ. Χαραλάμπους
Στη δημοκρατία οι ασκούντες την εξουσία δεσμεύονται, εκτός από τους γραπτούς νόμους, και από ορισμένους άγραφους οι οποίοι επιβάλλουν όπως τη συμπεριφορά τους διέπει αυτό το οποίο οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν «αιδώ».

Η αιδώς προκαλεί την ευθιξία, τον αυτοσεβασμό και την ευαισθησία. Είναι η «ομολογουμένη αισχύνη» την αναγκαιότητα της οποίας εξαίρει ο Περικλής για την αθηναϊκή δημοκρατία. Ανήρ χωρίς αιδώ δεν είχε θέση στον δημόσιο βίο. «Τον μη δυνάμενον αιδούς και δίκης μετέχειν κτείνειν ως νόσον πόλεως». (Πλάτωνος Πρωταγόρας, 322c, 322d ). Μια από τις επιταγές της αιδούς είναι η ανάληψη πολιτικής ευθύνης, δηλαδή η ετοιμότητα για εκούσια παραίτηση από οποιοδήποτε αξίωμα όταν η συνέχιση της κατοχής του επισύρει τον λαϊκό ψόγο. Η πολιτική ευθύνη είναι απόλυτα συνυφασμένη με την δημοκρατική αρχή.

Πολιτική ευθύνη σημαίνει κύρωση. Ευθύνη χωρίς κύρωση δεν υπάρχει. Και η κύρωση μπορεί να πάρει δύο μορφές: την ποινική, όταν συντρέχουν οι νομικές προϋποθέσεις, και την πολιτική, όταν συντρέχουν οι πολιτικές προϋποθέσεις Αναλαμβάνω την πολιτική ευθύνη αλλά ούτε παραιτούμαι ούτε αποπέμπομαι είναι ο ορισμός της πολιτικής υποκρισίας.

Για το θέμα της πολιτικής ευθύνης ασχολήθηκα και σε άρθρο μου στον «Φιλελεύθερο» στις 17.7.2011, με τον τίτλο «Οι πολιτικές ευθύνες είναι αυταπόδεικτες», με αφορμή την τραγωδία στο Μαρί. Έκανα αναφορά σε σχετικό άρθρο του γνωστού συνταγματολόγου Ευάγγελου Βενιζέλου, σημερινού Υπουργού Εξωτερικών της Ελληνικής Κυβέρνησης, στα «Νέα» των Αθηνών, στις 15.9.2004. Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, «η πολιτική ευθύνη διακρίνεται εσωτερικά σε αντικειμενική και υποκειμενική. Η αντικειμενική πολιτική ευθύνη συνδέεται με το γεγονός πως κάποιος ασκεί την συγκεκριμένη πολιτική αρμοδιότητα και έχει εξ ορισμού και, ανεξαρτήτως των τυχόν πράξεων ή παραλείψεών του, εξ αντικειμένου ευθύνη για ό,τι συμβαίνει στον τομέα της πολιτικής του αρμοδιότητας, όπως απολαμβάνει και το πολιτικό όφελος από τα θετικά πράγματα που συμβαίνουν στον ίδιο τομέα. Η υποκειμενική πολιτική ευθύνη συνάπτεται με πράξεις ή παραλείψεις του φορέα μιας πολιτικής αρμοδιότητας και άρα αυτή είναι η κατά κυριολεξία πολιτική ευθύνη για την οποία γίνεται συνήθως λόγος».

Στη Γαλλία, ο πρώην πρωθυπουργός Πιέρ Μπερεγκοβουά αυτοκτόνησε επειδή κατηγορήθηκε ότι πήρε δάνειο από φίλο του τραπεζίτη. Στην Πορτογαλία, ο υπουργός Συγκοινωνιών παραιτήθηκε επειδή κατέπεσε γέφυρα και σκοτώθηκαν άνθρωποι. Στην Ινδία, εκτροχιάστηκε τρένο και παραιτήθηκε ο αρμόδιος υπουργός.

Στην Κύπρο η πολιτική ευθύνη είναι .... στα «αζήτητα»! Η πολιτική ουσιαστικά έχει αποσυνδεθεί από την ευθύνη. Οι παραιτήσεις υπουργών που έγιναν στο παρελθόν δεν ήταν αυτόβουλες, για λόγους πολιτικής ευθιξίας, αλλά επεβλήθησαν άνωθεν, για να περισώσουν το κύρος του Προέδρου της Δημοκρατίας και να περιορίσουν το πολιτικό κόστος. Υπήρξαν και ολίγιστες εξαιρέσεις. Μια από αυτές ήταν η παραίτηση το 2008 του τότε Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Κύπρου Χρυσοστομίδη από αφορμή την απόδραση ενός ισοβίτη κατάδικου. Διατάχθηκε η ποινική δίωξη του Διευθυντή των Κεντρικών Φυλακών και ο τότε Υπουργός ανέλαβε την πολιτική ευθύνη για την ολιγωρία που επιδείχθηκε από την υπηρεσία της οποίας ήταν ο πολιτικός προϊστάμενος. Ο σημερινός Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξεως Ιωνάς Νικολάου συγχάρηκε τότε τον Κύπρο Χρυσοστομίδη που «απέδειξε ότι έχει αυξημένες πολιτικές ευαισθησίες, ευθιξία και τόλμη …. κάτι που δεν έχουμε συνηθίσει να έχουμε μέχρι σήμερα από πολιτικούς». Τότε, το κόμμα του Ιωνά Νικολάου βρισκόταν στην αντιπολίτευση. Δυστυχώς, φαίνεται από τα πιο κάτω ότι η ευαισθησία του σημερινού Υπουργού σε θέματα πολιτικής ευθύνης είναι επιλεκτική.

Τους τελευταίους μήνες στο σωφρονιστικό ίδρυμα των Κεντρικών Φυλακών συνέβησαν συγκλονιστικά γεγονότα. Πέντε αυτοκτονίες και δεκάδες απόπειρες αυτοκτονιών κρατουμένων. Βιασμοί νεαρών κρατουμένων με αποκορύφωμα τον ισχυρισμό για απροσμέτρητης κτηνωδίας και βδελυρότητας ομαδικό βιασμό νεαρού Ρουμάνου καταδίκου, μετά την μετακίνησή του στην πτέρυγα των βαρυποινιτών. Ήταν η έκρηξη του ηφαιστείου την οποία έπρεπε να αναμένουν οι αρμόδιοι αν δεν κώφευαν στις επανειλημμένες παρεμβάσεις και εισηγήσεις της Επιτρόπου Διοικήσεως. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας αντέδρασε με τον γνωστό θεαματικό του τρόπο. Αποφασίστηκαν μέτρα. Τέθηκαν σε διαθεσιμότητα μέλη του προσωπικού και διατάχθηκαν ποινικές και πειθαρχικές έρευνες. 

Οι έρευνες δεν περιλάμβαναν και πράξεις ή παραλείψεις του αναπληρωτή Διευθυντή των Φυλακών ο οποίος επανήλθε στα καθήκοντα του Ανώτερου Αστυνόμου. «Από πού κι ώς που φταίω εγώ για τις αυτοκτονίες και τους βιασμούς» δήλωσε. Ο αρμόδιος Υπουργός δεν ανέλαβε την πολιτική ευθύνη για τη χαώδη κατάσταση που δημιούργησε η αμέλεια και η ολιγωρία τόσο του ίδιου όσο και των υφιστάμενών του κι ούτε εκδήλωσε την πρόθεση του να παραιτηθεί. Απλά, δήλωσε ότι ανησυχεί και αυτός όπως και η κυβέρνηση και τα κόμματα για την κατάσταση.

Ανησυχούν και οι σκεπτόμενοι ενεργοί πολίτες ο αριθμός των οποίων φαίνεται, ευτυχώς, ότι αυξάνεται μετά τα όσα τράβηξε ο δύσμοιρος τόπος μας. Τούτο είναι ενθαρρυντικό γιατί μια από τις βασικές αιτίες της ανυπαρξίας πολιτικής ευθύνης είναι και η απάθεια των πολιτών. Η λογοδοσία, ως συστατικό της πολιτικής ευθύνης, πάσχει όχι μόνο γιατί οι κυβερνώντες δεν λογοδοτούν, αλλά και γιατί οι κυβερνώμενοι δεν ενδιαφέρονται να τους ζητήσουν τον λόγο. Πολλοί είναι οι λόγοι που οδήγησαν στην απάθεια των πολιτών. 

Ένας από αυτούς είναι και η καλλιεργηθείσα «κουλτούρα της ατιμωρησίας» για την οποία, επίσης, ασχολήθηκα σε άλλο άρθρο μου στον «Φιλελεύθερο» στις 3.7.2011. Όταν οι κανόνες δεν εφαρμόζονται ποτέ ή μόνον επιλεκτικά, τότε είναι σαν να μην υπάρχουν καθόλου κανόνες.Νίκος Χρ. Χαραλάμπους

Φιλελεύθερος 26.1.2014

Thursday, April 25, 2019

Αν είχε ο ήλιος πρόσωπο

Της Ζωής Χατζηθωμά
Ας πούμε ότι δύο άνθρωποι ζουν μια ιστορία αγάπης, μεγάλη όμως, μυθιστορηματική. Που σε βυθίζει σε ρομαντικά πηγάδια και αρνείσαι πεισματικά να βγεις από κει και που το σκοτάδι σημαίνει φως και δεν το διαπραγματεύεσαι. Και κάνει τη γη να γυρίζει σε τρελή τροχιά αφημένη στο έλεος μια ακατανίκητης δύναμης, πότε σε θάλασσες ακύμαντες, πότε σε χλοερά λιβάδια και πότε σε βότσαλα και σε αμμόλοφους. Τώρα αν κινείσαι με δύο ή με τέσσερα πόδια ή με πατίνια ή με φτερά, δεν μπορεί να το πει κανείς με ασφάλεια. 

Τι λέγαμε... Α, ναι... Αγκαλιές, βόλτες στα δειλινά και στα ακρογιάλια μέσα στο μέλι και με ριψοκίνδυνες καταδύσεις σε ρομαντικά βάθη. Και να τα ταβερνάκια και τα καυτά φιλιά και να τα “Θα είμαστε πάντα μαζί… δεν έχω ανάσα χωρίς εσένα και μόνο εσένα έχω και να τα "Σ’αγαπώ... όχι εγώ περισσότερο... όχι... εγώ πιο πολύ... Σε ζηλεύω... δε θέλω ούτε να ρίχνει τα μάτια του κανείς πάνω σου... μόνο για για μένα... μόνο εσύ... εγώ... εμείς...’’, και ξαφνικές σκηνές και εντάσεις και παραλογισμοί και παρακάλια και δάκρυα...

Γιατί δεν είναι έρωτας αν δε συρθείς, γιατί θέλει και ο έρωτας την ξεφτίλα του! Οποιαδήποτε ομοιότης με πρόσωπα ή καταστάσεις είναι εντελώς συμπτωματική... Για άλλους λέμε τώρα, φιλολογικές προσεγγίσεις κάνουμε μόνο. Εξάλλου αυτά μόνο στους άλλους συμβαίνουν, εμείς ποτέ μα ποτέ δε κάνουμε τέτοιες ανοησίες, γιατί τα έχουμε τετρακόσια και ελέγχουμε τον εαυτό μας απόλυτα, είμαστε Αϊνστάιν και δε συμμαζεύεται όλοι μας και όλα καλά! 

Περνάνε που λέτε οι μήνες και κάποια στιγμή, όπως μαγικά ήρθε, έτσι και έφυγε η πυρκαγιά και το πάθος και οι φλέβες που φούσκωναν από αίμα ερωτικό και η ιστορία τους τελείωσε, έφυγε και κανείς δεν ξέρει πού... Αλήθεια, πού πάνε οι μεγάλες αγάπες όταν φεύγουν; Τελείωσε, όπως τελειώνει πάντα ένα όμορφο παραμύθι.

Όλα είναι στιγμές και ανάσες και βλέμματα και καρδιοχτύπια και αναψοκοκκινισμένα μάγουλα και αναμονές και προσδοκίες, μεγάλες ή και μικρές, από κείνες που έχουν οι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, που περιμένουν το κομματάκι εκείνο της ευτυχίας που τους αναλογεί στη ζωή. 

Έζησαν έναν μεγάλο έρωτα ή, αν προτιμάτε, μια μεγάλη αγάπη, που δε θα τελείωνε ποτέ... Ή τουλάχιστον έτσι πίστευαν…

Να παίξουμε λίγο πονηρά τώρα; Την ιστορία που έζησαν αυτοί οι δύο άνθρωποι, αν τους βάλουμε να τη διηγηθούν με κάθε λεπτομέρεια μέσα σε ένα δωμάτιο χωριστά και χωρίς να ξέρουν ότι θα ζητηθεί και από τους δύο να διηγηθούν όσα έζησαν. Ο καθένας τους, λοιπόν, θα τα πει όπως τα έζησε, τα ένιωσε και τα κράτησε στην ψυχή του. Κανένας από τους δύο δεν θα έχει την ίδια άποψη για τον έρωτά αυτόν, ούτε θα τον αποδώσει με τον ίδιο τρόπο. Όταν όμως τους βάλεις και τους δύο στο ίδιο δωμάτιο και κοιταχτούν στα μάτια, ο ένας από τους δύο θα χαμηλώσει πρώτος το κεφάλι. Αυτό τα εξηγεί όλα…
Έγιναν τα πάντα σαφή τώρα!

Δεν παίζω τίμια απόψε, αλλά... να, είναι κι αυτή η Άνοιξη που αργεί να φέρει φέτος τα χελιδόνια... Είναι που υπάρχουν ασυνήθιστα καλοί άνθρωποι γύρω μας, χωρίς να έχουν ιδέα πόσο υπέροχοι είναι και αυτό τους κάνει ακόμη πιο γοητευτικούς... Αυτό είναι και το μυστικό τους! Είναι που μου’ρθε τώρα δα το: ‘’Αν είχε ο ήλιος πρόσωπο, θα ήταν το δικό σου, γιατί φωτίζεται όλη η γη μ’ ένα χαμόγελό σου’’. 
Ζωή Χατζηθωμά

Tuesday, April 23, 2019

Η αγορά εργασίας άλλαξε τον επαγγελματικό προσανατολισμό των νέων

Του δημοσιογράφου Ανδρέα Ιωσήφ
H οικονομική κρίση και οι συνέπειες της έφεραν πολλές αλλαγές στην καθημερινότητα μας. Αλλάξαμε πολλές από τις συνήθειες μας, προσαρμοστήκαμε σε νέα δεδομένα. Η σημερινή οικονομία δημιούργησε νέες ανάγκες και νέους επαγγελματικούς προσανατολισμούς. 

Οι θέσεις εργασίας στο μέλλον και οι ειδικεύσεις των εργαζομένων δεν θα έχουν καμία σχέση με τις σημερινές, εκτιμούν οι ειδικοί. Τα τεχνικά επαγγέλματα επανήλθαν στο προσκήνιο και το ενδιαφέρον που υπάρχει για αυτά φαίνεται μέρα με τη μέρα να αυξάνεται. 

Τα στοιχεία και οι αριθμοί του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού δείχνουν ότι η τεχνική εκπαίδευση άρχισε και πάλι να γίνεται ελκυστική. Φέτος το ποσοστό των νέων της Κύπρου που επέλεξαν την τεχνική εκπαίδευση φθάνει το 22%. Το ποσοστό δείχνει τη στροφή που γίνεται προς τα τεχνικά επαγγέλματα τα οποία φαίνεται να υπόσχονται ένα καλύτερο αύριο για τους νέους. Απόδειξη της μεγάλης ζήτησης που υπάρχει για τα τεχνικά επαγγέλματα αποτελεί και το γεγονός ότι κάποιες περιοχές της Κύπρου, π.χ το Δάλι, έχουν ζητήσει από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού να μελετήσει το ενδεχόμενο ανέγερσης Τεχνικής Σχολής στην περιοχή τους. 

Η περιοχή Ιδαλίου είναι μια ραγδαία αναπτυσσόμενη περιοχή, η ενδεχόμενη ανέγερση Τεχνικής Σχολής θα δώσει την ευκαιρία σε αποφοίτους να εργοδοτηθούν σε επιχειρήσεις της περιοχής αφού εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη Βιομηχανική της Κύπρου, τα παιδιά θα φοιτούν σε σχολείο που βρίσκεται κοντά στον τόπο διαμονής τους και ταυτόχρονα θα αντιμετωπιστεί ο υπερπληθυσμός που παρατηρείται σήμερα στο Λύκειο της περιοχής. Στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού φαίνεται ότι έχουν αντιληφθεί από καιρό την τάση, λαμβάνοντας από νωρίς τα μηνύματα των καιρών και έχουν επενδύσει στην τεχνική εκπαίδευση δίδοντας στα παιδιά που επιλέγουν το συγκεκριμένο τομέα ισχυρά εφόδια τα οποία θα τους βοηθήσουν στην μετέπειτα πορεία τους. Η Τεχνική εκπαίδευση χωρίς ίχνος υπερβολής, έχει πραγματικά απογειωθεί. 

Οι πρωτοβουλίες του Υπουργού Κώστα Χαμπιαούρη και των συνεργατών του έφεραν θετικά αποτελέσματα. Λήφθηκαν μέτρα ποιοτικής αναβάθμισης των προσφερόμενων προγραμμάτων προσαρμοσμένα στα νέα δεδομένα ώστε να εφοδιάσουν τους αυριανούς επαγγελματίες με όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις για το αντικείμενο τους. Στόχος είναι να καταστούν οι απόφοιτοι της Τεχνικής Εκπαίδευσης ανταγωνιστικοί σε περίπτωση που επιλέξουν να ενταχθούν άμεσα στην αγορά εργασίας και καλά προετοιμασμένοι σε περίπτωση που θελήσουν να ακολουθήσουν πορεία προς την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ανεργία είναι από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες και ουδείς άνθρωπος θέλει να φθάσει σε αυτό το σημείο.

 Όλων ο στόχος είναι η εξεύρεση της καλύτερης δυνατής θέσης εργασίας η οποία θα τους προσφέρει μια άνετη ζωή. Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης καθορίζουν τις αποφάσεις των νέων για το μέλλον τους.
Ανδρέας Ιωσήφ
Δημοσιογράφος μεταπτυχιακός φοιτητής
στο Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ένταξη στο ΝΑΤΟ με το Ισραήλ και το… φυλάκιο της Τουρκίας

Γράφει ο Δρ Γιάννος Χαραλαμπίδης
Ο άξονας της Τουρκίας με τη Ρωσία προκαλεί πονοκεφάλους και στις ΗΠΑ και στο ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα βρίσκεται με την Ουάσιγκτον σε μια περίεργη σχέση. Αφενός είναι συμμαχική, λόγω ΝΑΤΟ, αφετέρου είναι συγκρουσιακή, γιατί υπάρχει: 1. Οικονομικός πόλεμος. 2. Πόλεμος εξοπλισμών, και 3. Υποβόσκει ένας ενεργειακός πόλεμος, εφόσον η Τουρκία ενισχύει τις ενεργειακές της εξαρτήσεις από τη Μόσχα, την ίδια ώρα που ο Πρόεδρος Τραμπ αξιώνει από τη Μέρκελ να μη διανοηθεί να κατασκευάσει τον Βόρειο Αγωγό 2 από την Ρωσία στη Γερμανία.

Το κεφάλι του Ερντογάν
Το ερώτημα είναι κατά πόσον ο Ερντογάν θα φάει ή όχι το κεφάλι του, διότι έχει πολλές αχίλλειες πτέρνες, ως αποτέλεσμα των εξαρτήσεών του από τη Δύση.

Όταν, δε, μιλάμε για Δύση, εννοούμε και του Ευρωπαίους, οι οποίοι μέσω ΕΕ και ΝΑΤΟ ευθυγραμμίζονται κατά μεγάλο βαθμό με τις ΗΠΑ κάτω από την εξής ιδεαλιστική αντίληψη: Ο Ερντογάν έχει εγκαθιδρύσει ένα αντιδημοκρατικό καθεστώς και πρέπει να τιμωρηθεί, αλλά χωρίς να εξοντωθεί η Τουρκία. Πίσω, βεβαίως, από την ορθή ιδεαλιστική προσέγγιση διακυβεύονται μεγάλα εθνικά συμφέροντα. Εκ των πραγμάτων, οι εξελίξεις αφορούν και την Κύπρο, διότι έχουν γεωπολιτικές επιπτώσεις, τις οποίες οφείλουμε να παρακολουθούμε, εάν θέλουμε να έχουμε εξωτερική και αμυντική πολιτική και γενικότερα στρατηγική.

Ρωσοτουρκική ατζέντα
Τι συζήτησαν, λοιπόν, Πούτιν και Ερντογάν την περασμένη εβδομάδα;

Πρώτον, τον πόλεμο στη Συρία. Εκεί διαπιστώνονται κάποιες διαφωνίες, αλλά η Μόσχα στηρίζει τη ζώνη ασφαλείας που δημιούργησε η Τουρκία.

Δεύτερον, το θέμα του τουρισμού, αφού κατά το 2018 υπήρχε ρεύμα 6 εκ. Ρώσων τουριστών στην Τουρκία, το οποίο προσδοκάται να αυξηθεί το 2019. Αυτό αποτελεί ανάσα για την τουρκική οικονομία.

Τρίτον, την αγορά και την εγκατάσταση των S-400. Ο Τούρκος Πρόεδρος υποστηρίζει ότι είναι δρόμος χωρίς επιστροφή.

Τέταρτον, την ενέργεια. Επί του θέματος αυτού υπάρχουν δύο βασικά έργα. Το ένα είναι η αποπεράτωση του Turkish Stream ώς το τέλος του 2019 και το άλλο είναι ο πυρηνικός σταθμός στο Άκιουγιου (παραγωγή 48.000 μεγαβάτ), ο οποίος κατασκευάζεται, κατά παράβαση των κανονισμών της Διεθνούς Οργάνωσης Ατομικής Ενέργειας, διότι η Τουρκία και η Ρωσία, βεβαίως, θα έπρεπε να ενημερώσουν σχετικά τα γειτονικά κράτη και δη αυτά που επηρεάζονται άμεσα, όπως είναι η Ελλάδα και η Κύπρος, για να ακουστούν οι απόψεις, οι ανησυχίες και οι ενστάσεις τους.

Οικονομικός πόλεμος
Εκείνο που μέχρι πρότινος ενδέχεται να ζήλευαν οι πάντες, δηλαδή το τουρκικό οικονομικό θαύμα με τους μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης, σήμερα έχει εξελιχθεί σε αχίλλειο πτέρνα, λόγω του οικονομικού πολέμου με τις ΗΠΑ, οι οποίες θέλουν να βάλουν χαλινάρι και μυαλό στον Ερντογάν, ο οποίος, στο πλαίσιο της πολιτικής του εκκρεμούς -μια με τις ΗΠΑ, μια με τη Ρωσία-, συμπεριφέρεται ηγεμονικά και εκβιαστικά, ισχυριζόμενος ότι είναι ανεξάρτητο κράτος και ενεργεί όπως θέλει. Ο Ερντογάν μπορεί να λέει ότι θα κάνει ό,τι θέλει, όμως η λίρα κατρακυλά, χάνοντας το 2018 το 40% της αξίας της, ενώ η μεγαλύτερη απώλεια που είχε ο Τούρκος Πρόεδρος, ως αποτέλεσμα του οικονομικού πολέμου με τις ΗΠΑ, ήταν οι δήμοι της Κωνσταντινούπολης και της Άγκυρας στις τελευταίες δημοτικές εκλογές. 

Στις δύο μεγαλουπόλεις το βιοτικό επίπεδο και ο τρόπος ζωής είναι διαφορετικά από εκείνα της Ανατολίας, οι ανάγκες μεγαλύτερες και η κρίση γίνεται πιο εύκολα αντιληπτή. Εάν η απώλεια των δύο δήμων θα είναι η αρχή του τέλους για τον Ερντογάν, δεν το ξέρουμε ακόμη. Άλλωστε, διατήρησε τα ποσοστά του μαζί με τους Γκρίζους Λύκους στο 50% συν. Από την άλλην, η αντιπολίτευση, τουλάχιστον ως προς το Κυπριακό, έχει πιο σκληρές θέσεις. Εάν, δε, ο Ερντογάν προχωρήσει σε υποχωρήσεις, τότε είναι που θα σπεύσουν οι Κεμαλιστές να τον κατηγορήσουν για προδοσία. Δηλαδή, να χρησιμοποιήσουν το Κυπριακό για να τον ρίξουν από την εξουσία και, αν χρειαστεί, να τον στήσουν μπροστά στην κρεμάλα.

Πώς, λοιπόν, εξελίσσεται ο οικονομικός πόλεμος των ΗΠΑ με την Τουρκία;

1. Ο Τραμπ επέβαλε διπλές ταρίφες στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου και η Τουρκία απάντησε με αύξηση των δασμών στα αμερικανικά αυτοκίνητα κατά 120%, στα ποτά 140% και στα είδη καπνού 60% (τσιγάρων κ.λπ.).

2. Το 40% του χρέους της Τουρκίας οφείλεται στις αμερικανικές και ευρωπαϊκές τράπεζες. Η υποτίμηση της λίρας αυξάνει το κόστος της αποπληρωμής.

Μεγαλώνει το χρέος και για το κράτος και για τους ιδιώτες. Γιατί, όμως, πέφτει η λίρα; Α. Η χαμηλή βαθμολογία των οίκων αξιολόγησης ως προς την πορεία και τις προοπτικές της τουρκικής οικονομίας. Β. Η αφαίρεση εξουσιών από την Κεντρική Τράπεζα προς όφελος της Κυβέρνησης, που δημιουργεί πρόσθετες συνθήκες ανασφάλειας και αναξιοπιστίας. Γ. Η πολιτική αστάθεια, λόγω των προβλημάτων με τις ΗΠΑ και των εσωτερικών ζητημάτων, που αφορούν δημοκρατικά ελλείμματα και αδυναμία ή άρνηση εκσυγχρονισμού. Σε αυτά προστίθεται και η διαφθορά. 

Το σκηνικό επέφερε μείωση των εισροών επενδύσεων, αύξησε το προβληματικό ανισοζύγιο εμπορικών συναλλαγών και έφερε πτώση της λίρας και αύξηση του πληθωρισμού, με την τουρκική οικονομία να παγιδεύεται στη δίνη της κρίσης. Το τουρκικό εξωτερικό χρέος, που ήταν περί το 50% επί του ΑΕΠ, αυξάνεται και τα πράγματα γίνονται όλο και πιο δύσκολα, χωρίς οι κατά καιρούς χρηματοδοτήσεις από το Κατάρ να σώζουν την παρτίδα, διότι, με τη συνεχή υποτίμηση της λίρας και χωρίς πολιτική σταθερότητα και αξιοπιστία, η οικονομία δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια της, ενώ η αύξηση του πληθωρισμού, που φτάνει το 15%, καθιστά και τους πολίτες και το κράτος φτωχότερους.

Ρωσική τεχνολογία και πολεμική αγορά
Εκεί όπου μπορεί να επωφεληθεί της κατάστασης η Τουρκία είναι στον τομέα του τουρισμού, διότι οι χαμηλές τιμές αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα του τουρκικού τουριστικού προϊόντος. Εξ ου και η ενίσχυση στον τομέα αυτό των σχέσεων με τη Ρωσία. Δεν είναι, βεβαίως, ο μόνος. Η αγορά από την Τουρκία των S-400 και η συμφωνία για παροχή στρατιωτικής τεχνολογίας ρίχνει λάδι στη φωτιά των σχέσεών της με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ και, κατ’ επέκτασιν, με την ΕΕ, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών της και δη των ισχυρών ανήκουν στη Συμμαχία. Σημειώνουμε ότι η Ρωσία διαθέτει εξίσου σύγχρονη και ποιοτική τεχνολογία με τις ΗΠΑ και δη στους τομείς του ηλεκτρονικού πολέμου, του πολέμου στον κυβερνοχώρο και στους πυραύλους μακρού βεληνεκούς, που είναι ένας από τους στόχους του τουρκικού στρατού για να αλλάξει ριζικά τα ισοζύγια δυνάμεων στην περιοχή και να εδραιωθεί ως περιφερειακή δύναμη. 

Σημειώνουμε τα εξής δύο γεγονότα, που μαρτυρούν τις δυνατότητες της ρωσικής τεχνολογίας και προκάλεσαν ανησυχία στη Δύση. Πρώτον, η αστοχία των αμερικανικών πυραύλων στην τελευταία επίθεση στη Συρία. Το ποσοστό επιτυχίας δεν ήταν ικανοποιητικό. Η επικρατούσα εκδοχή για την αστοχία, η οποία μελετάται και από τις ΗΠΑ, είναι η εξής: Η δυνατότητα παρέμβασης στην πλοήγηση των αμερικανικών πυραύλων από ρωσικά αντίμετρα. Δεύτερον, η δυνατότητα ρωσικών μαχητικών να νεκρώνουν ηλεκτρονικά συστήματα αμερικανικών πολεμικών πλοίων. Αυτό συνέβη πριν από πέντε χρόνια στη Μαύρη Θάλασσα. 

Στις 12 Απριλίου του 2014, το αμερικανικό πολεμικό σκάφος «Donald Cook» έπλεε στη Μαύρη Θάλασσα, όταν ο Κυβερνήτης και οι αξιωματικοί της γέφυρας διαπίστωσαν ότι τα ηλεκτρονικά τους συστήματα είχαν νεκρώσει. Πάνω από το πλοίο διαπιστώθηκε ότι πετούσε ένα ρωσικό Su-24 fencer και προφανώς είχαν δεχθεί επίθεση ηλεκτρονικού πολέμου. Το οπλικό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου που έκανε τη ζημιά στους Αμερικανούς ονομάζεται Khibinly-M και η χρηματοδότηση της κατασκευής του έχει φτάσει το 1,5 δις ρούβλια.

Το πρόβλημα για τις ΗΠΑ δεν είναι ότι η Τουρκία απομακρύνεται από τη Συμμαχία, αλλά ότι η Ρωσία μπαίνει σε μια κλασική αγορά οπλικών συστημάτων, προσφέροντας, μάλιστα, χαμηλότερες τιμές για εξίσου υψηλής ποιότητας και αξιοπιστίας οπλικά συστήματα με εκείνα των Αμερικανών και άλλων δυτικών κρατών. Η θέση της Ουάσιγκτον είναι, επί του παρόντος, σαφής: Εάν η Τουρκία εγκαθιδρύσει τους S-400, δεν θα πάρει ούτε τους Patriot, ούτε τα υπερσύγχρονα F-35. Πυκνώνουν, μάλιστα, οι έμμεσες ή άμεσες απειλές ότι, εάν η Άγκυρα συνεχίσει αυτήν την πολιτική, θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ, ενώ από αμερικανικής πλευράς γίνεται λόγος για πρόσθετα μέτρα, όπως η επιβολή εμπάργκο όπλων γενικά ή σε ανταλλακτικά συγκεκριμένων τομέων, που σημαίνει σοβαρά προβλήματα στην επιχειρησιακή ικανότητα του τουρκικού στρατού είτε στη θάλασσα είτε στον αέρα είτε στην ξηρά.

Το φυλάκιο της Δύσης, ενέργεια και ασφάλεια
Η επιλογή να εγκαταλείψει η Τουρκία τη Δύση ή οι ΗΠΑ να υιοθετήσουν μια τέτοια προσέγγιση, ώστε να οδηγηθεί η Άγκυρα στις αγκάλες της Μόσχας, θα ήταν loss-loss game και για τις δύο πλευρές. Κερδισμένη θα ήταν η Ρωσία, η οποία θέλει την Τουρκία, και για ενεργειακούς σκοπούς, να είναι στο πλευρό της. Είναι, δε, ανταγωνιστική η σχέση του EastMed με τον Turkish Stream ή με έναν αγωγό από την Κύπρο προς την Τουρκία, διότι ενισχύονται οι εξαρτήσεις και των ΗΠΑ και της ΕΕ από την Άγκυρα, πράγμα που, επί τη βάσει των υφιστάμενων σχεδιασμών τους, δεν επιθυμούν. Το ίδιο ισχύει και για την επιλογή του τερματικού. Εξ ου και η ευνοϊκή συγκυρία για την Κύπρο, δηλαδή του φλερτ με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. 

Η Άγκυρα και η Μόσχα, με τις επιλογές της, το εδραιώνουν. Ειδικώς, η Ρωσία, οικεία βουλήσει, δεν ενεπλάκη στα ενεργειακά συμφέροντα της Κύπρου, διότι θεωρεί ότι έχει μεγαλύτερα συμφέροντα με την Τουρκία. Υπάρχει, βεβαίως, και η λογική ότι θα τα βρουν οι ΗΠΑ με τους Τούρκους. Ακόμη και αν τα βρουν, που είναι ένα πιθανό σενάριο, εμείς ουδόλως θα πρέπει να χάσουμε την υφιστάμενη ευκαιρία για να μπούμε στο ενεργειακό παιγνίδι και σε αυτό της ασφάλειας, που οδηγεί στην αναβάθμιση του ρόλου μας και στην ΕΕ και αλλού.

Επειδή, όμως, είμαστε μικρό κράτος, θέλουμε συμμαχίες διαρκείας. Που να κρατούν. Και αυτό μπορεί να συμβεί μόνο με το δέσιμο των ενεργειακών συμφερόντων και της ένταξής μας σε μεγαλύτερους αμυντικούς σχεδιασμούς, όπως ο στρατηγικός άξονας Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ. Ταυτοχρόνως, δεν θα έβλαπτε μια σοβαρή μελέτη για κοινή ένταξή μας ακόμη και στο ΝΑΤΟ, ειδικώς εάν η Άγκυρα αποχωρήσει από τη Συμμαχία, κατά τρόπον ώστε να εξισορροπηθούν και τα δικά μας συμφέροντα, καθώς και αυτά των ενεργειακών εταίρων και συμμάχων μας στην περιοχή και ευρύτερα. 

Αλλά και να μην αποχωρήσει η Τουρκία από το ΝΑΤΟ, γιατί όχι, καθώς η συμμετοχή μας στο ίδιο σύστημα ασφάλειας με την Άγκυρα, δεν θα δικαιολογεί, πλέον, την παρουσία τουρκικού στρατού. Συνεπώς, είναι άλλη μια στρατηγική επιλογή απαλλαγής της Κύπρου από τον Αττίλα ή εξουδετέρωσης της όποιας τουρκικής θέσης περί παραμονής στρατευμάτων στο νησί, καθώς και εμπέδωσης της ασφάλειας. Βεβαίως, υπάρχει και η άποψη του ΑΚΕΛ, που είναι σεβαστή και η οποία στρέφεται εναντίον του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας, ταυτοχρόνως, ότι δεν θα πρέπει η Κύπρος να καταστεί φυλάκιο της Δύσης. 

Ερώτημα: Εάν δεν γίνει μέσα από συμμαχίες η Κύπρος φυλάκιο της Δύσης, που είναι, ούτως ή άλλως, λόγω Βάσεων και άλλων διευκολύνσεων προς το ΝΑΤΟ και τη Γαλλία, τι θα είναι καλύτερα να γίνει; Φυλάκιο της Τουρκίας, μέσα από μιαν αποστρατιωτικοποιημένη και ομόσπονδη Κύπρο με εκ περιτροπής Προεδρία, στην οποία θα ασκεί μονομερώς την ασφάλειά μας η Άγκυρα και μέσω αυτής το ΝΑΤΟ; Οι δεύτερες σκέψεις πάντα ωφελούν. Τουλάχιστον, δεν βλάπτουν.
Γιάννος Χαραλαμπίδης
Δρ Διεθνών Σχέσεων

Πηγή: ΣΗΜΕΡΙΝΗ & SigmaLive14.4.2019