Τα τέρατα που περνούν κάτω από τη μύτη μας και μετά βραβεύονται κιόλας!

Του Άντη Ροδίτη

Είναι γεγονός ότι διάβασα πολλά βιβλία στη ζωή μου χωρίς να είμαι κανένας βιβλιοφάγος, αλλά τώρα πρέπει να παραδεχτώ ότι φτάνω στο τέλος του αναγνωστικού μου αγώνα. Μετά το τελευταίο βιβλίο που διάβασα δεν νιωθω την ανάγκη να διαβάσω κι άλλα στο μέλλον, μάλλον θα διαβάζω ξανά και ξανά αυτό το τελευταίο, το οποίον θα το χαρακτήριζα ως ό,τι πιο ελληνικό διάβασα ποτέ. Πρόκειται για το "Δεν έχουν τον Θεό τους" τού Θεόδωρου Ι. Ζιάκα, Αρμός 2022.

Όμως το ακριβώς προηγούμενο που διάβασα, το προτελευταίο δηλαδή, είναι ακριβώς το αντίθετο και θα το χαρακτήριζα ως ό,τι πιο "τούρκικο" διάβασα ποτέ. Πρόκειται για το βιβλίο "Λογοτεχνία και Τραύμα: το 1974 στην κυπριακή κι ελλαδική λογοτεχνία", της κυρίας Βασιλικής Σελιώτη, καθηγήτριας στη Μέση Εκπαίδευση στην Κύπρο. Αυτό το γραμμένο στα ελληνικά "τούρκικο" βιβλίο τιμήθηκε με το κυπριακό κρατικό βραβείο Μελέτης για τη Λογοτεχνία!! Ευτυχώς μόνο κατά πλειοψηφία, που σημαίνει ότι κάποιος ή κάποιοι της αρμόδιας Επιτροπής διαφώνησαν με τη βράβευση, μόνο που δεν ξέρουμε ποιος ή ποιοι διαφώνησαν γιατί δεν υπάρχει δήλωση κανενός τους που να ξεκαθαρίζει τη θέση του. Η Κριτική Επιτροπή αποτελείτο από τους Παντελή Βουτουρή, Αλέξη Ζήρα, Μαίρη Κουτσελίνη, Αριστοτέλη Σαϊνη και Ίλια Χατζηπαναγιώτη.

Στο βιβλίο του ο Ζιάκας ξεκαθαρίζει πολλές έννοιες που οι νέοι αγνοούν εντελώς σήμερα, ενώ δεν απασχολούν ποτέ και τους μεγαλύτερους -ακόμα κι αν είναι εξειδικευμένοι και πτυχιούχοι επιστήμονες- πάνω στο θέμα του "γιατί οργανωμένη κοινωνία", "γιατί εξουσία", "γιατί Θεός", "τι είναι ελληνικός πολιτισμός" κ.ο.κ.

Ένα απλό παράδειγμα: Όντας ο άνθρωπος, γράφει ο Ζιάκας, ζώον πολιτικό κι όχι "ατομικό" (θηριώδες) ή "αγελαίο" (βοσκηματώδες) βασίζεται στη βούλησή του και όχι σε κανένα εκ φύσεως ένστικτο ως προς το τρόπο που επιλέγει να επιβιώσει. Επιδιώκει δε την "ελευθερία" όχι ως αυτοσκοπό (για να κάνει ό,τι του καπνίσει, όπως ήθελε η περιβόητη επανάσταση του Μάη του 68, η οποία είχε για σύνθημά της το "απαγορεύεται το απαγορεύειν"), αλλά ως κατάσταση, όπου με Ασφάλεια μπορεί να κοιτάξει τα συμφέροντά του και μέσα στην οποία μπορεί να τιμηθεί και με δόξα από την κοινωνία.

Βέβαια ο Χριστός, που είναι το πρότυπο του Πολίτη στον Ελληνικό Πολιτισμό, δεν ήταν καθόλου "προοδευτικός" του είδους που επιθυμεί την κατάργηση της Εξουσίας. Ο Χριστός είναι υπέρ της εξουσίας, με τη διαφορά ότι εννοεί την αληθινή, την υπέρτατη εξουσία: εκείνη που κυβερνά φιλοστοργικότερα από ότι ο πατέρας το παιδί, εκείνη που υπηρετεί μέχρι του δικού της θανάτου τους άλλους, ώστε έτσι να κερδίζει αμέσως τη θέλησή τους, πράγμα που είναι η αληθινή Βασιλεία επί των ανθρώπων, αφού ό,τι τους ξεχωρίζουν από τα άλλα ζώα είναι η λογική και η ελευθερία της θελήσεως. Η εξουσία όμως που έχουμε τώρα δεν είναι η αληθινή αλλά η ψεύτικη, που δεν υπηρετεί την Αγάπη, δεν θυσιάζεται για τον κυβερνώμενο.

Αυτό που κάνει τον αληθινό Ελληνισμό είναι ο διακαής του πόθος αντικατάστασης της ψεύτικης Εξουσίας με την αληθινή όσο κι αν ξέρει καλά πόσο ανέφικτο είναι αυτό επί της γης. Πιστεύει όμως στην Εκκλησία ως το ανάχωμα απέναντι στην πλήρη κυριαρχία του Κακού. Ο αληθινός Ελληνισμός "δεν μισεί τους εχθρούς του. Κατανοεί την κατάστασή τους και προσπαθεί να τους ειρηνεύσει". Γι' αυτό και ο Γάλλος ιστορικός Φερνάν Μπρωντέλ θα καταλογίσει ως αίτιο της ήττας του Βυζαντίου, της τελευταίας αυτοδύναμης πιστής στον Χριστό ελληνικής Πολιτείας, την απουσία "εποικοδομητικού μίσους", που θα επέτρεπε την επιβίωσή του σε αυτόν τον κόσμο.

Η ανίδεη ελληνικού πολιτισμού και γι' αυτό βραβευμένη καθηγήτρια κυρία Βασιλική Σελιώτη κλήθηκε και παρουσιάστηκε με το βιβλίο της από τήν τηλεόραση του ΡΙΚ με πολλούς ενθουσιασμούς μέχρι και κατενθουσιασμούς εκ μέρους του ομοίως ανίδεου παρουσιαστή, ο οποίος δεν πήρε καθόλου είδηση πόσο η κυπριακή όσο και η ελλαδική λογοτεχνία που έχει θέμα το ΤΡΑΥΜΑ του 74 αντιμετωπίζεται στο βιβλίο της Σελιώτη μέσα από την εισαγόμενη νεοτερική αντίληψη περί πολιτισμού (την οποία υποδύεται ότι εγκολπώνεται για να τη χρησιμοποιήσει ως κόλπο εδραίωσής της η υπέρτατη δυτική εξουσία), ότι για όλα φταίει η πατριαρχία κι ότι για ν' απαλλαγούμε από την εξουσία της θα πρέπει επιτέλους να πάψουν οι άνδρες να βλέπουν τις γυναίκες σαν γυναίκες, οι γυναίκες να πάψουν να βλέπουν τους άνδρες σαν άνδρες και να γίνουμε όλοι ά-φυλοι κάνοντας αρχή-αρχή με πολύ περισσότερα από δύο φύλα ώστε να μην εξουσιάζει στο τέλος κανένας κανέναν. 

Αυτή είναι η "λύση Σελιώτη" (νοικιασμένη από ένα σωρό "αναπτυγμένους" Αμερικανούς και κυρίως Αμερικανίδες) στο τραγικό ζήτημα "άνθρωπος": ν' απελευθερωθούμε από τη φυσική κατάσταση των φύλων, να κατανοήσουμε ότι τα φύλα καθεαυτά δεν υπάρχουν κι ότι είναι μόνο μια κοινωνική σύμβαση όλη κι όλη, μια συμφωνία που πρέπει να καταργηθεί ASAP για να πάμε επιτέλους... μπροστά!!

Είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που κι ο ΘΟΚ ανέβασε έναν "ανεπτυγμένο" Γύρο του Κόσμου σε 80 ημέρες, όπου τα παιδιά διδάσκονται ότι όχι μόνο δεν είναι πρόβλημα ένα κορίτσι ν' αγαπα ένα κορίτσι κι ένα αγόρι ν' αγαπά ένα αγόρι αλλά... επιβάλλεται κιόλας για το καλό τους! Κι ο Χριστός; Μα ποιος Χριστός καλέ, εκεί είστε ακόμα, 2023 χρόνια μετά Χριστόν;
Μου διέφυγε να σας πω κι αυτό: το Πανεπιστήμιο Κύπρου είναι πρώτο ανάμεσα στα ελληνικά πανεπστήμια στις... "Σπουδές Φύλου"!

Άντης Ροδίτης

Ο υπόκοσμος της Κυπριακής Λογοτεχνίας

Του Άντη Ροδίτη

Διάβασα στον τύπο στις 4/11/2017 τις απόψεις τεσσάρων λογοτεχνών για τη σαθρότητα του θεσμού των κρατικών λογοτεχνικών βραβείων.

Ο θεσμός αυτός δεν μπορούσε να εξαιρεθεί από τις νοοτροπίες που λειτούργησαν αμέσως μετά τη δημιουργία της εκτρωματικής Κυπριακής Δημοκρατίας. Ήταν ένα κράτος που επιβλήθηκε ενάντια στη θέληση της πλειονότητας των πολιτών του κι επέφερε αμέσως τον διχασμό: Εκείνων που συμφωνούσαν ή αποδέχονταν το κράτος κι εκείνων που διαφωνούσαν. Δημιουργήθηκε αμέσως μια πρώτη νοοτροπία των «δικών μας» και των «άλλων». Η εύνοια και η δυσμένεια υπέρ και εναντίον πολιτών μπήκε στην ημερησία διάταξη. Πώς δεν θα επηρέαζε και τον θεσμό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας; Λίγα άξια έργα βραβεύτηκαν επάξια και περισσότερα αδικήθηκαν, καταδικάστηκαν, αφανίστηκαν.

Έτσι κι αλλιώς η καλή λογοτεχνία δεν μπορεί να μην είναι επαναστατική, αντικαθεστωτική. Ήταν επόμενο ότι θα έμενε στο περιθώριο, ότι δεν επρόκειτο να δικαιωθεί από ένα καθεστώς που ήταν αναγκασμένο να λειτουργεί ενάντια στη μνήμη. Η μνήμη αναζητούσε τη δικαίωση των αληθινών στόχων, η Εξουσία που απέτυχε στην πραγμάτωσή τους έδινε αγώνα εναντίον της μνήμης, που ήταν και προσωπικός αγώνας «δικαίωσης» των επιλογών της. Κάποιοι λογοτέχνες (που έπαιξαν και τον ρόλο των κριτών συναδέλφων τους) συνεργάστηκαν με το Καθεστώς και άλλοι αρνήθηκαν. Έγιναν απίστευτες αδικίες και λήφθηκαν και χαριστικές, καταδικαστέες αποφάσεις. Οι λογοτέχνες έχουν ο καθένας τις δικές του προσωπικές εμπειρίες. Δεν ξέρω πολλούς να τις έχουν καταθέσει. Οι πλείστοι σιωπούν.

Αρχές της δεκαετίας του 80 υπήρχε και το βραβείο «έπαινος». Όταν έδωσαν και σ’ εμένα έπαινο τον πήραν αμέσως πίσω επειδή κάποιος είπε στον Υπουργό ότι η λογοτεχνία πρέπει να επαινεί, όχι ν’ ασκεί κριτική στην Κυβέρνηση. Ακολούθησε σάλος. Αντιδρώντας στην επέμβαση του Υπουργού, δυο λογοτέχνες που βραβεύτηκαν, η Πίτσα Γαλάζη κι ο Κώστας Μακρίδης αρνήθηκαν να παραλάβουν τα βραβεία τους. Μέλη της κριτικής επιτροπής, ο Νάσος Βαγενάς και ο Νίκος Ορφανίδης, παραιτήθηκαν. Σήμερα ο Ορφανίδης είναι ξανά στις Επιτροπές και συμπράττει στις αλαλούμ αποφάσεις της. Ο Βαγενάς σιωπά.

Προηγουμένως, το 1976, είχε προηγηθεί η ακύρωση του βραβείου του Παντελή Μηχανικού, για πολιτικούς λόγους, και το χειρότερο ήταν που βρέθηκε άνθρωπος (ένας φιλόλογος που παρεμπιπτόντως έγραφε και «ποιήματα») να δεχτεί να πάρει εκείνος το βραβείο του Μηχανικού!!

Η απογοήτευση για μένα του 1983 ήταν τέτοια, που παράτησα τη λογοτεχνία. Ο θεσμός επιβράβευσης της λογοτεχνίας με έδιωξε από τη λογοτεχνία. Έμεινα μακριά για μια επταετία περίπου, αλλά επειδή η παραίτηση από τη λογοτεχνία δεν είναι όπως την αλλαγή φύλου, επανήλθα. Αν ο θεσμός συνεχίσει να είναι αυτός που είναι, όπως τον περιγράφουν κι άλλοι (μια κόζα νόστρα της λογοτεχνίας με την ομερτά της) πιστεύω ότι σύντομα θα γραφτεί και κανένα έργο όπου οι λογοτέχνες θα καταφεύγουν και στο νυστέρι, για λοβοτομή: «Γιατρέ, βγάλε μου αυτό το κομματάκι από τον εγκέφαλο που με κάνει λογοτέχνη».

Κάθομαι, λοιπόν, κάποια στιγμή, δυο χρόνια και γράφω ένα χρονικό με τίτλο Την Ελλάδα θέλομεν κι ας τρώγωμεν πέτρες, που κάλυπτε την περίοδο από το 1950 έως το 2000, όπως την έζησα κι όπως την κατάλαβα, και το στέλνω το 2006 στο Υπουργείο, με πολλές ελπίδες επιβράβευσης. Στο μεταξύ υψηλά ονόματα αθηναίικα της τέχνης και της φιλοσοφίας έγραψαν μέχρι και πρωτοφανείς επαίνους στον τύπο (επιφυλλίδα στην «Καθημερινή» Αθηνών), αλλά μου έγραψαν και ιδιωτικά. Αυτά θα δουν το φως το φως μετά που θα φύγω. Επί τη ευκαιρία (είμαι σήμερα 71 ετών) ειδοποιώ το Υπουργείο της Παιδείας μην τολμήσει και στείλει κανένα στεφάνι στην κηδεία μου.

Όταν βγήκαν οι βραβεύσεις του 2006 είδα ότι ούτε καν στον κατάλογο υποψηφίων έργων δεν είχαν βάλει το βιβλίο μου. Τότε έκοβαν κι έραβαν εν πλήρη κρυπτώ και παραβύστω. Δεν ανακοίνωναν τα υποψήφια βιβλία κατά κατηγορία. Το χειρότερο τότε ήταν που δεν υπήρχαν κι άλλα υποψήφια βιβλία στην κατηγορία «χρονικό/μαρτυρία», κι έτσι το βραβείο... δεν δόθηκε σε κανέναν! Πήγε πίσω στα ταμεία της Κυβέρνησης Τάσσου Παπαδόπουλου, που άφησε πίσω της μια «ανθηρά οικονομία»! Επειδή είμαι χριστιανός ορθόδοξος προσπαθώ να αποφεύγω τις απόπειρες φόνου. Αποτάθηκα, όμως, στο Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως. Βάσει όλων των σοβαρών ελληνικών λεξικών -αυτή ήταν η απόφαση του Γραφείου- το βιβλίο Την Ελλάδα θέλομεν κι ας τρώγωμεν πέτρες ήταν ένα πρώτης τάξεως «χρονικό» και κακώς δεν κρίθηκε υποψήφιο. 

«Εισηγούμαστε», έγραφε το Γραφείο, «οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες να στείλουν ένα γράμμα στον συγγραφέα και να του λεν ό,τι νομίζουν σωστό». Αν είδατε εσείς γράμμα είδα κι εγώ. Δεν έκοψε τότε το μυαλό μου να πάω και στα δικαστήρια. Πάντως, η τότε Διευθύντρια των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, ακολουθώντας μια ήδη υπάρχουσα παράδοση, βραβεύτηκε τον επόμενο χρόνο η ίδια από τη δική της Επιτροπή.

Στα 2016 απορρίφθηκε το βιβλίο που έγραψα για τον Μόντη. Το βιβλίο αποκαλύπτει τι ακριβώς ήθελε να πει ο Μόντης με τα τρία Γράμματα στη Μητέρα, πράγμα που δεν μπόρεσε να πει κανείς μέχρι τότε από τους φιλολόγους-αναλυτές του και επίσης δεν βραβεύθηκε επειδή έπρεπε να διατηρηθεί μια άλλη παράδοση, που λέει ότι μόνο φιλόλογοι δικαιούνται να γράφουν για τη λογοτεχνία. Υπήρχαν, επίσης, κι άλλοι λόγοι, προσωπικού φθόνου και κομματικής προκατάληψης. 

Όλοι, βέβαια, γελοίοι λόγοι, λόγοι για γέλια. Υπήρχε, όμως, κι ένας λόγος που ήταν και για κλάματα. Η Πρόεδρος της Επιτροπής, που δεν μπορούσε ευθέως να ευχαριστήσει τον Διευθυντή των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, που τη διόρισε για δεύτερη τριετία (σύνολο 6 χρόνια), ήθελε να τον ευχαριστήσει εμμέσως (αφού δεν είχε δικό του βιβλίο υποψήφιο) βραβεύοντας ένα βιβλίο που τον ανέφερε πάρα πολλές φορές ως «πηγή» και «έμπνευση». Αυτό ήταν μια ανθολογία, κι επειδή δεν υπήρχε κατηγορία «ανθολογίες» στα βραβεία, βάφτισαν την ανθολογία «μελέτη» και της έδωσαν το βραβείο μελέτης στη θέση της Μελέτης για τον Μόντη.

Τα μέλη της Επιτροπής ήταν η εξ Ελλάδος Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου (φιλόλογος), ο Νίκος Ορφανίδης (φιλόλογος), ο Λεωνίδας Γαλάζης (φιλόλογος), ο Στέφανος Ευθυμιάδης (φιλόλογος) και η Κίκα Ολυμπίου (φιλόλογος)! Η τελευταία διαφώνησε με την απόφαση αλλά δεν μίλησε. Αυτή τη φορά, που το σκέφτηκα να πάω στα δικαστήρια, δεν μπορούσα επειδή μεσολάβησε η διακυβέρνηση Χριστόφια: Όλες μου οι οικονομίες (60.000 ευρώ) χάθηκαν ως μετοχές Τραπέζης Κύπρου. Πούλησα έναν μικρό πίνακα του Διαμαντή που αγόρασα την εποχή των παχιών αγελάδων, ένα χαρακτικό της Βάσως Κατράκη κι έναν Στας, συν κάτι ασημικά για να βγάλω την πενταετία. Τον πίνακα του Διαμαντή τον πρόσφερα και στο Υπουργείο Παιδείας αλλά δεν μου απάντησαν.

Πιστεύω ότι η χρόνια σαθρότητα του θεσμού, για την οποία κάνουν λόγο οι τέσσερις λογοτέχνες που διαμαρτυρήθηκαν φέτος, κορυφώθηκε με την εισαγωγή στην Επιτροπή επιπρόσθετης ελλαδικής παρακμής τα τελευταία χρόνια.

Προ πενταετίας, όταν δεν ήξερα καν το όνομα της κυρίας Αμπατζοπούλου, φρόντισε να με γνωρίσει η ίδια και να με πληροφορήσει ότι θεωρούσε το βιβλίο μου Νουβορδία (1975) σημαντικό έργο και ότι το παρουσίαζε στους φοιτητές της στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Στη συνέχεια, όμως, αντελήφθη ότι τόσο η Νουβορδία όσο και τα άλλα βιβλία μου δεν ήσαν άλλο από φορείς πνεύματος αυτογνωσίας των Κυπρίων (του ιδίου που και ο Μόντης εισήγαγε, ιδιαίτερα με το Δεύτερο Γράμμα στη Μητέρα), πνεύματος ακριβώς αντίθετου με το κυρίαρχο μέσα στην κυπριακή κοινωνία, που ήταν η επίρριψη της ευθύνης για την καταστροφή της Κύπρου στους ξένους. Αυτό είναι το πνεύμα και στις «λογοτεχνικές συντροφιές» με τις οποίες επιδίωξε σχέσεις η κα Αμπατζοπούλου. Ως εκ τούτου θεώρησε συμφέρον της να δηλώσει πίστη στο κυρίαρχο πνεύμα! 

Τότε ήταν (24.2.2016), που της είπα ευθέως ότι η θέση της ήταν «στις λέμβους με τα γυναικόπαιδα» κι όχι στο κατάστρωμα του δικού μας Τιτανικού ως το τέλος. Και τότε ήταν επίσης που, συνεπής με τις επιλογές της, συμφώνησε και με το Υπουργείο στην κατάργηση της κατηγορίας «χρονικά/μαρτυρίες» (που στην Ελλάδα ισχύει μέχρι σήμερα) και πρωτοστάτησε στον παραμερισμό του βιβλίου τα Γράμματα στη Μητέρα του Κώστα Μόντη, με τη σύμπραξη των υπολοίπων, που είχαν ο καθένας τον προσωπικό του ή κομματικό λόγο να συμπράξουν κάνοντας έτσι πολύ πιο εύκολο το εκδικητικό της έργο. Αλλά, όπως το έγραψα και σε ειδική έκδοση για το θέμα, με τίτλο Εγκώμιο στην παρακμή των Ελλήνων του πνεύματος, «ίσως ήρθε η ώρα να το μάθουν και οι Κύπριοι λογοτέχνες, ότι η λογοτεχνία έχει υψηλή αποστολή και δεν μπορεί να μην είναι αμείλικτη».

Άντης Ροδίτης

Εφημερίδα "Ο Φιλελεύθερος
7 Νοεμβρίου 2017  

Αλμπέρ Καμύ

Ένας κήπος στα Χανιά και μια ημερολογιακή καταγραφή του Αλμπέρ Καμύ

«Χάνω όλη μέρα τον χρόνο μου, κι οι άλλοι λένε πως είμαι δραστήριος»

Από το παράθυρο βλέπω μονάχα τους τοίχους του κήπου που βρίσκεται απέναντι. Κι εκείνα τα λιγοστά φυλλώματα όπου κυλάει το φως. Πιο ψηλά, πάλι φυλλώματα. Πιο ψηλά ακόμα, ο ήλιος. Κι απ' όλη τούτη την αγαλλίαση του αέρα που αισθανόμαστε έξω, απ' όλη τούτη τη διάσπαρτη στον κόσμο χαρά, διακρίνω μόνο σκιές από φυλλώματα που παιχνιδίζουν πάνω στις άσπρες κουρτίνες. Και μαζί πέντε ηλιαχτίδες που σκορπίζουν υπομονετικά στο δωμάτιο ένα ξανθό άρωμα ξεραμένων χόρτων. Μια αύρα, και οι σκιές ζωντανεύουν πάνω στην κουρτίνα. Αρκεί ένα σύννεφο να καλύψει κι ύστερα ν' αποκαλύψει τον ήλιο, και τότε, από τη σκιά, εμφανίζεται ξάφνου το αστραφτερό κίτρινο του βάζου με τις μιμόζες. Αρκεί αυτό και μόνο το φως που γεννιέται δειλά, για να ξεχειλίσω από μια συγκεχυμένη και μεθυστική χαρά.

Δεσμώτης μες στη σπηλιά, να με, μόνος απέναντι στη σκιά του κόσμου. Γεναριάτικο απόγευμα. Το κρύο όμως παραμένει στην ατμόσφαιρα. Παντού μια λεπτή κρούστα ήλιου που θα έσπαγε κάτω από το νύχι, μα που μοιάζει καθ' όλα μ' ένα αιώνιο χαμόγελο. Ποιος είμαι και τι μπορώ να κάνω αν όχι νά πάρω μέρος στο παιχνίδι των φυλλωμάτων και του φωτός. Να είμαι αυτή η ηλιαχτίδα όπου καίγεται τό τσιγάρο μου, αυτή η γλυκύτητα και το διακριτικό πάθος που αποπνέει ο αέρας. Αν προσπαθήσω να προσεγγίσω το είναι μου, στα κατάβαθα αυτού του φωτός το καταφέρνω. Και αν επιχειρήσω να καταλάβω και να απολαύσω τούτη τη λεπτή γεύση που αποκαλύπτει το μυστικό του κόσμου, στο βάθος του σύμπαντος βρίσκω τον εαυτό μου. Τον εαυτό μου, δηλαδή αυτήν την έσχατη συγκίνηση που με λυτρώνει από το σκηνικό. Σε λίγο, θα με απασχολήσουν άλλα πράγματα και οι άνθρωποι. Αλλά αφήστε με να κόψω τούτη τη στιγμή μέσα από τη στόφα του χρόνου, όπως αφήνουν άλλοι ένα λουλούδι ανάμεσα στις σελίδες. Κλείνουν εκεί έναν περίπατο όπου ο έρωτας τους έχει αγγίξει απαλά. Κάνω κι εγώ επίσης τον περίπατό μου, μα εμένα με χαϊδεύει ένας θεός. Η ζωή είναι σύντομη και είναι αμαρτία να χάνεις τον καιρό σου. Χάνω όλη μέρα τον χρόνο μου, κι οι άλλοι λένε πως είμαι δραστήριος. Σήμερα κάνω μια στάση και η καρδιά φεύγει για να σμίξει με τον εαυτό της.

 

Αν με πνίγει ακόμα το άγχος, είναι γιατί νιώθω να γλιστράει αυτή η αδιόρατη στιγμή ανάμεσα από τα δάχτυλά μου όπως οι μικρές μπαλίτσες του υδράργυρου. Αφήστε λοιπόν εκείνους που θέλουν να χωριστούν από τον κόσμο. Δεν παραπονιέμαι πλέον, γιατί κοιτάζω τον εαυτό μου να γεννιέται. Είμαι ευτυχισμένος σε τούτο τον κόσμο, γιατί το βασίλειό μου είναι τούτου του κόσμου. Σύννεφο που περνά και στιγμή που σβήνει. Θάνατος του εαυτού μου στον εαυτό μου. Το βιβλίο ανοίγει σε μιαν αγαπημένη σελίδα. Πόσο ανούσια είναι σήμερα μπροστά στο βιβλίο του κόσμου. Είναι αλήθεια ότι υπέφερα, δεν είναι αλήθεια ότι υποφέρω· κι ότι τούτος ο πόνος με μεθάει γιατί είναι αυτός ο ήλιος κι αυτές οι σκιές, αυτή η ζέστη κι αυτό το κρύο που τα νιώθουμε πολύ μακριά, κάπου βαθιά στην ατμόσφαιρα; Θα αναρωτηθώ αν κάτι πεθαίνει και αν οι άνθρωποι υποφέρουν, εφόσον όλα είναι γραμμένα στο άνοιγμα αυτού του παραθύρου όπου ο ουρανός σκορπίζει απλόχερα την πληρότητά του; Μπορώ να πω και θα πω σε λίγο ότι αυτό που μετράει είναι να είσαι ανθρώπινος, απλός. Οχι, αυτό που μετράει είναι να είσαι αληθινός, και τότε όλα εγγράφονται εκεί, η ανθρωπιά και η απλότητα. Και πότε είμαι πιο αληθινός και πιο διάφανος αν όχι όταν είμαι ο κόσμος;

Στιγμή αξιολάτρευτης σιωπής. Οι άνθρωποι σώπασαν. Όμως υψώνεται το τραγούδι του κόσμου, κι εγώ, αλυσοδεμένος στο βάθος της σπηλιάς, είμαι πλήρης προτού να έχω επιθυμήσει. Η αιωνιότητα είναι εδώ, κι εγώ την προσδοκούσα. Τώρα μπορώ να μιλήσω. Δεν ξέρω τι περισσότερο θα μπορούσα να ευχηθώ από τούτη τη συνεχή παρουσία του εαυτού μου στον εαυτό μου. Τώρα, δεν εύχομαι να είμαι ευτυχισμένος, αλλά μόνο να έχω συνείδηση. Πιστεύουμε ότι είμαστε αποκομμένοι από τον κόσμο, αρκεί όμως να υψωθεί μέσα στη χρυσαφένια σκόνη ένα λιόδεντρο, αρκούν μερικές αστραφτερές παραλίες κάτω από τον πρωινό ήλιο, για να αισθανθούμε μέσα μας να λιώνει τούτη η αντίσταση.Έτσι και μ' εμένα. Συνειδητοποιώ τις δυνατότητες τις οποίες διαθέτω. Κάθε λεπτό ζωής φέρνει μέσα του την αξία του θαύματος και το πρόσωπο της αιώνιας νιότης.

 

________

Από τα Σημειωματάρια του Αλμπέρ Καμύ, που μόλις κυκλοφόρησαν από τις εκδ. Πατάκη. Μτφρ. Καρακίτσου - Douge Νίκη,Κασαμπαλόγλου-Roblin Μαρία

Πηγή: LIFO

Η ομιλία του Καμύ όταν παρέλαβε το βραβείο Νόμπελ

"Κάθε γενιά, αναμφισβήτητα, θεωρεί τον εαυτό της προορισμένο να ξαναφτιάξει τον κόσμο. Η δική μου γνωρίζει πως δεν θα τον ξαναφτιάξει."

 

Το 1957 ο Καμύ τιμάται με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του. Αυτή είναι η ομιλία του στην τελετή παραλαβής του βραβείου:

 

Ενώ δεχόμουν τη διάκριση με την οποία η ελεύθερη ακαδημία σας θέλησε να με τιμήσει, η ευγνωμοσύνη μου γινόταν τόσο πιο βαθιά όσο αναμετρούσα ως ποιο σημείο η ανταμοιβή αυτή ξεπερνούσε την προσωπική μου αξία. Κάθε άνθρωπος και, κατά μείζονα λόγο, κάθε καλλιτέχνης θέλει ν’ αναγνωριστεί. 

Το θέλω κι εγώ. Αλλά μου ήταν αδύνατον να δεχτώ την απόφασή σας χωρίς να συγκρίνω την απήχησή της σε σχέση μ’ αυτό που πραγματικά είμαι. Πώς ένας άνθρωπος σχεδόν νέος, με μοναδικό πλούτο τις αμφιβολίες του κι ένα έργο που ακόμη πλάθεται, συνηθισμένος να ζει μέσα στη μοναξιά της εργασίας ή το καταφύγιο της φιλίας, θα μπορούσε να μην πανικοβληθεί από μια απόφαση που τον έφερνε ξαφνικά, αυτόν το μοναχικό και κλεισμένο στον εαυτό του άνθρωπο, στο φως των προβολέων; 

Με ποια καρδιά επίσης μπορούσε να δεχτεί αυτήν την τιμή, την ίδια ώρα που στην Ευρώπη άλλοι συγγραφείς, απ’ τους καλύτερους, είναι καταδικασμένοι στη σιωπή, κι ακόμη, την ίδια εποχή που η γενέθλια γη του γνωρίζει ατέλειωτη δυστυχία;

 

Γνώρισα αυτήν τη σύγχυση κι αυτήν την εσωτερική ταραχή. Για να ξαναβρώ την ειρήνη έπρεπε να σταθώ στο ύψος της γενναιόδωρης μοίρας μου. Κι επειδή δεν μπορούσα να τη φτάσω με το να στηρίζομαι στην προσωπική μου αξία, δεν ανακάλυψα τίποτε άλλο για να με βοηθήσει παρά αυτό που με είχε στηρίξει στις πιο αντίξοες συνθήκες, σε όλο το μάκρος της ζωής μου: την ιδέα που έχω για την τέχνη μου και για το ρόλο του συγγραφέα. Επιτρέψτε μου μονάχα να σας πω, με αίσθημα τιμής και φιλίας, όσο πιο απλά μπορώ, ποια είναι αυτή η ιδέα.

Κληρονόμος μιας διεφθαρμένης ιστορίας, όπου συνυπάρχουν ανάμεικτα ξεπεσμένες επαναστάσεις, παράφρονες τεχνολογίες, πεθαμένοι θεοί και αποδυναμωμένες ιδεολογίες, όπου ακόμη και μέτριες δυνάμεις μπορούν να καταστρέψουν τα πάντα, αλλά δεν μπορούν πια να πείσουν, όπου η νοημοσύνη ταπεινώθηκε ως το σημείο να γίνει υπηρέτρια του μίσους και της καταπίεσης, η γενιά αυτή όφειλε, τόσο στον εαυτό της όσο και στους άλλους, ν' αποκαταστήσει με τις αρνήσεις της κάτι απ' αυτό που δίνει αξιοπρέπεια στη ζωή και στο θάνατο.

 

Προσωπικά δεν μπορώ να ζήσω χωρίς την τέχνη μου, αλλά δεν τοποθέτησα ποτέ την τέχνη αυτήν πάνω απ’ όλα. Αν, αντίθετα, μου είναι απαραίτητη, αυτό συμβαίνει γιατί είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους ανθρώπους, και μου επιτρέπει να ζω, έτσι όπως είμαι, στο ίδιο επίπεδο με όλους τους άλλους. Η τέχνη δεν είναι στα μάτια μου μοναχική απόλαυση, είναι μέσο να συγκινεί κανείς το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ανθρώπων, προσφέροντάς τους προνομιούχα εικόνα των κοινών πόνων και ευχαριστήσεων – δεν επιτρέπει στον καλλιτέχνη ν’ απομονωθεί, τον υποτάσσει στην πιο ταπεινή και την πιο παγκόσμια αλήθεια. Και συχνά αυτός που διάλεξε τη μοίρα του καλλιτέχνη, γιατί αισθανόταν διαφορετικός, μαθαίνει πολύ γρήγορα πως δεν θα θρέψει την τέχνη του όντας διαφορετικός, αλλά ομολογώντας την ομοιότητά του με τους άλλους. Ο καλλιτέχνης σφυρηλατείται μέσα σ’ αυτό το συνεχές πηγαινέλα από τον εαυτό του στους άλλους, ανάμεσα στην ομορφιά, που δεν μπορεί να την αρνηθεί, και την κοινότητα, απ’ όπου δεν μπορεί να ξεριζωθεί. Γι’ αυτόν το λόγο οι αληθινοί καλλιτέχνες δεν περιφρονούν τίποτε· υποχρεώνονται να κατανοήσουν αντί να κρίνουν. Και αν πρέπει να πάρουν μια θέση σ’ αυτόν τον κόσμο, δεν μπορεί να είναι παρά η θέση σε μια κοινωνία όπου, σύμφωνα με το μεγάλο λόγο του Νίτσε, δεν θα βασιλεύει πια ο κριτής αλλά ο δημιουργός, είτε είναι διανοούμενος είτε εργάτης.

 

Μ’ αυτήν την έννοια ο ρόλος του συγγραφέα δεν είναι άμοιρος υποχρεώσεων – από τη φύση του δεν μπορεί να μπει σήμερα στην υπηρεσία αυτών που δημιουργούν την ιστορία: είναι στην υπηρεσία αυτών που την υπομένουν· διαφορετικά μένει μόνος του και η τέχνη του δεν έχει καμιά σημασία. Όλα τα στρατεύματα της τυραννίας με τα εκατομμύρια των ανθρώπων τους δεν θα τον απαλλάξουν από τη μοναξιά, ακόμη κι αν στέρξει ν’ ακολουθήσει το βηματισμό τους. Αλλά η σιωπή ενός φυλακισμένου, άγνωστου, εγκαταλειμμένου στους εξευτελισμούς, στην άλλη άκρη του κόσμου, αρκεί για να βγάλει ένα συγγραφέα απ’ την απομόνωση, υπό τον όρο τουλάχιστον, κάθε φορά που ο ίδιος απολαμβάνει το προνόμιο της ελευθερίας, να μη λησμονεί αυτήν τη σιωπή, να την κάνει ν’ αντιλαλεί με τα μέσα της τέχνης.

 

Κανείς από μας δεν είναι αρκετά μεγάλος για ανάλογη αποστολή. Αλλά μέσα σ’ όλες τις συνθήκες της ζωής, αφανής ή προσωρινά διάσημος, ριγμένος στα σίδερα της τυραννίας ή ελεύθερος για ένα διάστημα να εκφραστεί, ο συγγραφέας μπορεί να ξαναβρεί το αίσθημα μιας ζωντανής κοινότητας που θα τον δικαιώσει, με το μοναδικό όρο πως αποδέχεται, όσο μπορεί, τα δυο βάρη που αποτελούν το μεγαλείο του επαγγέλματός του: την υπηρεσία της αλήθειας και την υπηρεσία της ελευθερίας. Αφού το καθήκον του είναι να συνενώσει το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ανθρώπων, δεν μπορεί να ευχαριστιέται με το ψέμα και με τη δουλεία, τα οποία, όπου βασιλεύουν, ευνοούν τη μοναξιά. Οποιεσδήποτε κι αν είναι οι προσωπικές μας δοκιμασίες, η ευγένεια του επαγγέλματός μας θα έχει πάντα τις ρίζες της στις δυο δυσβάσταχτες υποχρεώσεις: την άρνηση να πει ψέματα για κάτι που γνωρίζει και την αντίσταση στην καταπίεση.

 

Χαμένος μέσα σε μια ιστορία που κράτησε πάνω από είκοσι χρόνια, χωρίς βοήθεια, όπως όλοι οι άνθρωποι της ηλικίας μου, μέσα στις πολιτικές ταραχές της εποχής, με στήριξε η κρυφή αίσθηση πως το να γράφει κανείς ήταν τιμή, τόσο περισσότερο μάλιστα που η πράξη αυτή δημιουργούσε υποχρεώσεις κι όχι μόνο την υποχρέωση να γράψεις. Με υποχρέωνε ιδιαίτερα να υπομένω, όποιος κι αν ήμουν και όποιες κι αν ήταν οι δυνάμεις μου, μαζί μ’ όλους αυτούς που ζούσαν την ίδια ιστορία, τη δυστυχία και την ελπίδα που μοιραζόμασταν. Αυτοί οι άνθρωποι που γεννήθηκαν στην αρχή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, που ήταν είκοσι χρόνων τη στιγμή που αναρρήθηκε ο Χίτλερ στην εξουσία και έγιναν οι πρώτες δίκες των επαναστατών, που συμμετείχαν μετά, για να «τελειοποιηθεί» η «εκπαίδευσή» τους, στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο, στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που βρέθηκαν στην οικουμένη των στρατοπέδων συγκέντρωσης, στην Ευρώπη των βασανιστηρίων και των φυλακών, οφείλουν σήμερα ν’ αναθρέψουν τα παιδιά τους και να δημιουργήσουν το έργο τους σ’ έναν κόσμο που απειλείται με πυρηνική καταστροφή. Κανείς, νομίζω, δεν μπορεί να τους ζητήσει να είναι αισιόδοξοι. Και είμαι της γνώμης πως οφείλουμε να κατανοήσουμε, χωρίς να σταματήσουμε ν’ αγωνιζόμαστε εναντίον της, την πλάνη αυτών που σε μια κρίση απελπισίας έχασαν την εντιμότητά τους και ξέπεσαν στο μηδενισμό της εποχής. Αλλά οι περισσότεροι από μας, στη χώρα μου και στην Ευρώπη, αρνήθηκαν αυτόν το μηδενισμό και αναζήτησαν δημιουργική νομιμότητα. Χρειάστηκε να σφυρηλατήσουν μια τέχνη για να επιζήσουν απ’ την καταστροφή, να γεννηθούν για δεύτερη φορά και ν’ αγωνιστούν μετά, χωρίς καμιά προφύλαξη, ενάντια στο ένστικτο του θανάτου, που είναι πανίσχυρο στην ιστορία μας.

 

Κάθε γενιά, αναμφισβήτητα, θεωρεί τον εαυτό της προορισμένο να ξαναφτιάξει τον κόσμο. Η δική μου γνωρίζει πως δεν θα τον ξαναφτιάξει. Ίσως όμως η αποστολή της να είναι δυσκολότερη: να εμποδίσει να καταστραφεί ο κόσμος. Κληρονόμος μιας διεφθαρμένης ιστορίας, όπου συνυπάρχουν ανάμεικτα ξεπεσμένες επαναστάσεις, παράφρονες τεχνολογίες, πεθαμένοι θεοί και αποδυναμωμένες ιδεολογίες, όπου ακόμη και μέτριες δυνάμεις μπορούν να καταστρέψουν τα πάντα, αλλά δεν μπορούν πια να πείσουν, όπου η νοημοσύνη ταπεινώθηκε ως το σημείο να γίνει υπηρέτρια του μίσους και της καταπίεσης, η γενιά αυτή όφειλε, τόσο στον εαυτό της όσο και στους άλλους, ν’ αποκαταστήσει με τις αρνήσεις της κάτι απ’ αυτό που δίνει αξιοπρέπεια στη ζωή και στο θάνατο. Σ’ έναν κόσμο που απειλείται με διάλυση, όπου υπάρχει ο κίνδυνος ο μεγάλοι μας ιεροεξεταστές να εγκαταστήσουν για πάντα το βασίλειο του θανάτου, η γενιά μας γνωρίζει πως πρέπει, μετά από μια ξέφρενη κούρσα ενάντια στο χρόνο, να παγιώσει ανάμεσα στα έθνη μια ειρήνη που να μην ταυτίζεται με τη δουλεία, να συμφιλιώσει πάλι την εργασία και την πνευματική καλλιέργεια και να ξαναφτιάξει μ’ όλους τους ανθρώπους ένα ενιαίο τόξο. Δεν είναι βέβαιο αν θα μπορέσει να ολοκληρώσει ποτέ αυτό το τεράστιο έργο, είναι όμως βέβαιο πως παντού μέσα στον κόσμο υπάρχει ήδη το διπλό στοίχημα της αλήθειας και της ελευθερίας και, σε κάθε περίπτωση, γνωρίζει να πεθαίνει χωρίς μίσος γι’ αυτό. Αυτή η γενιά αξίζει να επευφημείται και να ενθαρρύνεται παντού όπου βρίσκεται, ιδιαίτερα όταν θυσιάζεται. Σίγουρος για την ανεπιφύλακτη συμφωνία σας, θα ήθελα να μεταθέσω την τιμή που μου κάνατε σ’ αυτήν τη γενιά.

 

Με τον ίδιο τρόπο, αφού μίλησα για την ευγένεια του επαγγέλματος του συγγραφέα, θα επανατοποθετήσω τον τελευταίο στην αληθινή του θέση· αυτόν το συγγραφέα που δεν έχει άλλους τίτλους από κείνους που μοιράζεται με τους συντρόφους του στον αγώνα, τρωτός αλλά πείσμων, άδικος αλλά παθιασμένος με το δίκιο, που οικοδομεί το έργο του χωρίς ντροπή ή περηφάνια μπροστά στα μάτια όλων, ενώ νιώθει τον εαυτό του μοιρασμένο ανάμεσα στην οδύνη και την ομορφιά αλλά και προορισμένο να βγάλει απ’ αυτήν τη διφυή του ύπαρξη τα έργα που προσπαθεί απεγνωσμένα να ανασύρει μέσα από τον καταστροφικό ρου της ιστορίας. Ποιος μετά απ’ αυτά θα μπορούσε να περιμένει απ’ αυτόν λύσεις πλήρεις και ανεπίληπτες ηθικά; Η αλήθεια είναι μυστηριώδης, ασύλληπτη, απρόσιτη. Η ελευθερία είναι επικίνδυνη, σκληρή να τη ζει κανείς αλλά και υψηλόφρων. Οφείλουμε να εργαστούμε για την εκπλήρωση αυτών των σκοπών, επίμονα και αποφασιστικά. Ποιος συγγραφέας από δω και μπρος θα τολμούσε, με καθαρή συνείδηση, να γίνει κήρυκας της αρετής; Όσο για μένα, πρέπει για μια ακόμη φορά να πω ότι δεν είμαι τίποτε απ’ όλα αυτά. 

Δεν μπόρεσα ποτέ να παραιτηθώ από το φως, την ευτυχία της ύπαρξης, της ελευθερίας με την οποία μεγάλωσα. Αλλά αν αυτή η νοσταλγία εξηγεί πολλές από τις πλάνες και τα λάθη μου, με βοήθησε αναμφισβήτητα να καταλάβω καλύτερα τη δουλειά μου, με βοηθά ακόμη να κρατιέμαι τυφλά στο πλάι όλων αυτών των σιωπηλών ανθρώπων που καταφέρνουν να επιβιώνουν μέσα στη δύσκολη ζωή, που άλλοι τους έχουν επιβάλει, μόνο με την ανάμνηση ή την επιστροφή σε σύντομες, ελεύθερες, ευτυχισμένες στιγμές.

 

Επιστρέφοντας έτσι σ’ αυτό που πραγματικά είμαι, στα όριά μου, στις υποχρεώσεις μου και στη δύσκολη πίστη μου, αισθάνομαι περισσότερο ελεύθερος να σας δείξω, τελειώνοντας, την έκταση και τη μεγαλοψυχία της διάκρισης που μου απονείματε, περισσότερο ελεύθερος να σας πω ότι θα ήθελα να τη δεχτώ ως μια διάκριση που αποδίδεται σ’ όλους εκείνους που μοιράζονται τον ίδιο αγώνα, χωρίς να έχουν δεχτεί κανένα προνόμιο, αλλά γνώρισαν, αντίθετα, τη δυστυχία και την καταδίωξη. Μου μένει λοιπόν να σας ευχαριστήσω απ’ το βάθος της καρδιάς και να σας δώσω δημόσια, ως προσωπική μαρτυρία ευγνωμοσύνης, την ίδια και παλιά υπόσχεση πίστης που κάθε αληθινός καλλιτέχνης, κάθε μέρα, επαναλαμβάνει στον εαυτό του μέσα στη σιωπή.

Μετάφραση: Θανάσης Θ. Νιάρχος
Περιέχεται στον τόμο Ένας αιώνας Νόμπελ που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη
Πηγή:LIFO  

Αλμπέρ Καμύ

Ένα απόγευμα με τον Αλμπέρ Καμύ: Τα 49 σημαντικότερα αποφθέγματά του

Σαν σήμερα γεννήθηκε ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους και συγγραφείς του 20ου αιώνα, ο Αλμπέρ Καμύ. Γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1913 στην Αλγερία από Γάλλο πατέρα και Ισπανίδα μητέρα. Έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό από τα μυθιστορήματά του «Ο Ξένος» και «Η Πανούκλα», τα θεατρικά του έργα «Καλιγούλας» και «Οι Δίκαιοι» αλλά και στα φιλοσοφικά του δοκίμια «Ο Μύθος του Σίσυφου» και «Ο Επαναστατημένος Άνθρωπος».

Ο Καμύ σκοτώθηκε το 1960 σε αυτοκινητικό δυστύχημα. Ήταν 47 ετών. Από τα 47 χρόνια της ζωής του τα 27 τα έζησε στη γενέθλια Αλγερία και τα 20 στη Γαλλία. Τιμήθηκε το 1957 με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Άφησε πίσω του εξαιρετικά έργα και ορισμένα αξιοσημείωτα αποφθέγματα που σε κάνουν να σκέφτεστε.

Ας θυμηθούμε τα καλύτερα: 

1. Μη βαδίζεις μπροστά μου γιατί μπορεί να μην σε ακολουθήσω. Μη βαδίζεις πίσω μου γιατί μπορεί να μη σε οδηγήσω. Βάδιζε πλάι μου και γίνε ο σύντροφός μου.
2. Γοητεία είναι ένας τρόπος να παίρνεις την απάντηση «ναι», χωρίς να έχεις κάνει κάποια ξεκάθαρη ερώτηση.
3. Η πραγματική γενοκτονία απέναντι στο μέλλον είναι να τα δίνεις όλα στο παρόν.
4. Μπορείς να κρίνεις το χαρακτήρα ενός άντρα παρατηρώντας την όψη της γυναίκας του.
5. Είναι προτιμότερο να ζω τη ζωή μου σαν να υπάρχει Θεός και να πεθάνω για να ανακαλύψω ότι δεν υπάρχει παρά να ζω τη ζωή μου σαν να μην υπάρχει και να πεθάνω για να ανακαλύψω ότι υπάρχει.
6. Από το κουτί της Πανδώρας όπου βρίσκονταν πλήθος τα κακά της ανθρωπότητας, οι Έλληνες άφησαν την ελπίδα να βγει τελευταία από τα άλλα, σαν το πιο τρομερό από όλα. Δε γνωρίζω πιο συγκινητικό συμβολισμό. Γιατί η ελπίδα, αντίθετα απ' ο,τι πιστεύουμε, ισοδυναμεί με παραίτηση. Και ζω σημαίνει δεν παραιτούμαι.
7. Ζωή είναι το άθροισμα των επιλογών μας.
8. Ελεύθερος είναι εκείνος που μπορεί να ζει χωρίς να λέει ψέματα.
9. Για να είμαστε ευτυχισμένοι, πρέπει να μη μας απασχολούν πολύ οι άλλοι.
10. Μια από τις χειρότερες αιτίες εχθρότητας είναι η λύσσα και η ποταπή επιθυμία να δεις να υποκύπτει, αυτός που τολμάει να αντιστέκεται σ’ αυτό που σε συνθλίβει.
11. Να αυτοκτονήσω ή να κάνω καφέ;
12. Τι είναι ένας επαναστάτης; Ένας άνθρωπος που λέει όχι.
13. Σε τελευταία ανάλυση, χρειάζεται περισσότερο κουράγιο για να ζήσεις παρά για να αυτοκτονήσεις.
14. Πρέπει να έχει κανείς έναν έρωτα, ένα μεγάλο έρωτα, για να του εξασφαλίζει άλλοθι στις αδικαιολόγητες απελπισίες που κυριεύουν όλους μας.
15. Το σχολείο μας προετοιμάζει για τη ζωή σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει.
16. Ένας άντρας έχει πάντα δύο χαρακτήρες: τον δικό του και αυτόν που του δίνει η γυναίκα του.
17. Αγαπώ υπερβολικά τη χώρα μου για να είμαι εθνικιστής.
18. Το να δημιουργείς είναι σαν να ζεις δυο φορές.
19. Η ανάγκη να έχεις πάντα δίκιο, σφραγίδα ενός χυδαίου πνεύματος.
20. Δεν μου αρέσουν τα μυστικά των άλλων. Με ενδιαφέρουν όμως οι εξομολογήσεις τους.
21. Η παγίδα του μίσους είναι ότι σε δένει με τον χειρότερο εχθρό σου.
22. Στη μέση του χειμώνα, ανακάλυψα τελικά ότι μέσα μου υπάρχει ένα αόρατο καλοκαίρι.
23. Η πολιτική και η μοίρα της ανθρωπότητας διαμορφώνονται από ανθρώπους χωρίς ιδανικά και χωρίς μεγαλείο. Άνθρωποι που έχουν μεγαλείο μέσα τους δεν ασχολούνται με την πολιτική.
24. Είναι ευχαριστημένοι από τη ζωή μόνο αυτοί που δεν την έχουν ζήσει.
25. Η πραγματική γενναιοδωρία προς το μέλλον έγκειται στο να τα δίνουμε όλα στο παρόν.
26. Έχουμε εξορίσει την ομορφιά. Οι Έλληνες είχαν πάρει τα όπλα γι’ αυτήν (από την «Εξορία της Ελένης», 1948)
27. Θα σου πω ένα μυστικό φίλε μου. Μην περιμένεις την Ημέρα της Κρίσης. Έρχεται κάθε μέρα.
28. Ακόμα κι όταν κάποιος είναι πεπεισμένος για την απελπισία του, πρέπει να δρα σαν να ελπίζει. Ή να αυτοκτονεί. Ο πόνος δεν δίνει δικαιώματα.
29. Οι άνθρωποι σπεύδουν να ασκήσουν κριτική για να μην κριθούν οι ίδιοι.
30. Χωρίς δουλειά, η ζωή σαπίζει, αλλά όταν η δουλειά είναι άψυχη, η ζωή εκφυλίζεται και ξεψυχάει.
31. Υπάρχουν κάποια πάθη τόσο δυνατά, που δεν μπορεί παρά να είναι αρετές.
32. Αυτοί που γράφουν ξεκάθαρα έχουν αναγνώστες. Αυτοί που γράφουν δυσνόητα, έχουν σχολιαστές.
33. Ο κόσμος όπου αισθάνομαι πιο άνετα, είναι ο Ελληνικός μύθος.
34. Επαναστατώ άρα υπάρχω.
35. Ο σκλάβος ξεκινά ζητώντας δικαιοσύνη και καταλήγει να περιμένει να φορέσει ένα στέμμα.
36. Σε συγχωρούν για την ευτυχία σου και τα πλούτη σου μόνο αν τα μοιράζεσαι γενναιόδωρα.
37. Μια ένοχη συνείδηση έχει ανάγκη να εξομολογηθεί. Ένα έργο τέχνης είναι μια εξομολόγηση.
38. «Το αλκοόλ σβήνει τον άνθρωπο για ν’ ανάψει το κτήνος», κάτι που τον κάνει να αντιληφθεί γιατί του αρέσει το αλκοόλ.
39. Υπάρχουν στους ανθρώπους περισσότερα πράγματα να θαυμάσουμε παρά να περιφρονήσουμε.
40. Το να αγαπάς ένα πλάσμα σημαίνει να έχεις αποδεχτεί να γερνάς μαζί του.
41. Η ζωή μπορεί να είναι υπέροχη και συνταρακτική, αυτή είναι όλη η τραγωδία της. Χωρίς ομορφιά, αγάπη ή κίνδυνο, θα ήταν σχεδόν εύκολο να ζεις.
42. Προπαντός όταν οι μέρες φαίνονται ατέλειωτες, είναι που αρχίζουν τα χρόνια να περνάνε γρήγορα.
43. Αν πρόκειται να μου συμβεί κάτι, θέλω να είμαι εκεί.
44. Στα τριάντα μου, σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη, γνώρισα τη φήμη. Τώρα ξέρω περί τίνος πρόκειται. Μικροπράγματα.
45. Να ζεις μέχρι δακρύων.
46. Ο άνθρωπος είναι το μόνο πλάσμα που αρνείται να είναι αυτό που είναι.
47. Ο ελεύθερος Τύπος μπορεί να είναι είτε καλός είτε κακός, αλλά χωρίς ελευθερία, είναι απόλυτα βέβαιο ότι ο Τύπος δεν μπορεί να είναι οτιδήποτε άλλο από κακός.
48. Από την εμπειρία κανείς δεν γίνεται σοφός, αλλά εμπειρογνώμων. Σε τι όμως;
49. Μιλώντας γι’ αυτά που αγνοείς, στο τέλος τα μαθαίνεις.

Πηγή: huffingtonpost 

Η ομιλία του Νίκου Καζαντζάκη κατά την απονομή του Διεθνούς Βραβείου Ειρήνης

Βιέννη 28/6/1956

Αγαπητοί φίλοι,

Δέχομαι την υψηλή αυτή αμοιβή, το παγκόσμιο βραβείο της Ειρήνης, όπως ένας γέρος εργάτης το μεροκάματό του, άμα πια βραδιάσει. Είμαι βαθιά συγκινημένος συνάμα και ντρέπουμαι και δεν ξέρω τι να κάμω. Είμαι άξιος να δεχτώ ένα τέτοιο μεροκάματο;
Τις πρώτες στιγμές δίστασα και τέλος εξ ονόματος της Κρήτης, της πατρίδας μου, θεώρησα πως μπορώ να δεχτώ μιαν τέτοια τιμή. Αυτή μονάχα, η Κρήτη, το τραγικό νησί, που τόσο ακριβά κατάχτησε την ειρήνη, είναι άξια για μιαν τέτοια αμοιβή.

Αιώνες πολλούς η Κρήτη αγωνιζόταν για την ειρήνη μα δε μπορούσε να τη φτάσει παρά διαβαίνοντας ποτάμια αίματα και δάκρυα. Να, γιατί, από την παιδική μου ηλικία, έζησα με πολλήν ένταση το τραγικό νόημα της ζωής και την πικρή γεύση του αγώνα. Με συνεπήρε η πνοή της Κρήτης και προσπάθησα, ως άνθρωπος κι ως συγγραφέας, να πολεμώ για την ελευθερία, την ειρήνη και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου.
Η σημερινή, όμως, ετούτη τελετή παίρνει για μένα μια σημασία που βαθιά αγγίζει την καρδιά μου: Η «Επιτροπή των διεθνών βραβείων της ειρήνης» προσφέρει σ’ έναν Έλληνα ποιητή το κλαδί της ελιάς. Να δώσει ο Θεός η χειρονομία αυτή να ‘ναι το προδρομικό μήνυμα της ειρήνης σε αλάκαιρη την ελληνική γη.

Προσπαθώ να συγκρατήσω τον πόνο μου, μα δε μπορώ. Στην αποψινή γιορτή της ειρήνης το πρόσωπο της Κύπρου υψώνεται μπροστά μου γεμάτο αίματα. Τη στιγμή που μιλούμε, οι σκοτεινές δυνάμεις χυμούν εκεί πέρα και θέλουν να πνίξουν την ελευθερία. Ας ενωθούμε όλοι, ας προσπαθήσουμε όλοι, στο ηρωικό τούτο και μαρτυρικό νησί να θριαμβεύσει η ελευθερία. Αυτή μονάχα μπορεί να φέρει στον άνθρωπο το ανώτατο αγαθό, την ειρήνη.
Ποτέ το ιδανικό της ειρήνης δε στάθηκε τόσο απαραίτητο όσο στην εποχή μας. 

Για πρώτη φορά ο άνθρωπος βρίσκεται συνειδητά ομπρός από την άβυσσο. Γι’ αυτό το σάστισμα, η ηττοπάθεια κι η προδοσία τόσων ψυχών γύρα μας. Για πρώτη φορά συνάμα και τα μέσα της εξόντωσης στάθηκαν τόσο τρομαχτικά. Η επιστήμη, το δίστομο αυτό μαχαίρι, έθεσε διαβολική δύναμη στα χέρια του πιθηκανθρώπου. Του κάκου, από χιλιάδες χρόνια, ο πιθηκάνθρωπος αυτός κίνησε να φτάσει στην ανώτατη αποκορύφωση του, στον άνθρωπο. Δεν έφτασε ακόμα σε αλάκερη την επιφάνεια της γης. Οι σκοτεινές δυνάμεις λυσσούν ακόμα εντός του, απειλητικές κι αποφασισμένες.

Οπλισμένοι με τη διαβολική αυτή δύναμη μπήκαμε στην άγρια ζούγκλα που τη λέμε: ατομική εποχή. Κρίσιμη στιγμή: Ανάμεσα στην πρόοδο της διάνοιας και στο ηθικό επίπεδο του σημερινού ανθρώπου υπάρχει μεγάλη απόκλιση, εξαιρετικά επικίντυνη. Ο γορίλας ανακάλυψε υπερβολικά ενωρίς τη φωτιά.

Αν δε θέλουμε ν’ αφήσουμε τον κόσμο να βουλιάξει στο χάος, πρέπει, όπως λευτερώσαμε τις δυνάμεις που είναι κρυμμένες μέσα στην ύλη, να λευτερώσουμε και την αγάπη που είναι φυλακισμένη στην καρδιά του κάθε ανθρώπου. Πρέπει η ατομική δύναμη να μπει στην υπηρεσία της ατομικής καρδιάς.
Η ελευθερία και η ειρήνη είναι, δεν πρέπει ποτέ να το ξεχνούμε, έξω από τα πλαίσια του υλικού κόσμου. Είναι θυγατέρες κι οι δυο του ανθρώπου, που τις γέννησε με ιδρώτα και με δάκρυα. Όσο θ’ αναπνέουν οι άνθρωποι απάνω στη γης ετούτη, θάναι κι οι δυο πάντα μπροστά του, πρωτοπορία, συντρόφισσες πιστές. Μα κάθε στιγμή κινδυνέυουν. Χρέος έχουμε κάθε στιγμή να επιστρατεύουμε όλες μας τις δυνάμεις. Για να τις υπερασπίζουμε, πρέπει να στεκόμαστε πλάι τους μερόνυχτα όρθιοι.

Αγαπητοί φίλοι,
Οι δυνάμεις του Κακού επιστρατεύτηκαν, ας επιστρατέψουμε κι εμείς τις δυνάμεις του Καλού. Ας καλέσουμε σε συναγερμό ότι ανθρώπινο επιζεί ακόμα μέσα μας και γύρα μας. Ας πολεμούμε με όλες μας τις δυνάμεις για την ειρήνη και την αδελφοσύνη των ανθρώπων.
Οι Κινέζοι έχουν μια κατάρα που φαινομενικά είναι παράξενη: «Την κατάρα μου νάχεις και να γεννηθείς σε μιαν ενδιαφέρουσα εποχή». Γεννηθήκαμε σε μιαν ενδιαφέρουσα εποχή. Ένας κόσμος τρεκλίζει να πέσει, ένας άλλος ανυψώνεται. Οι μορφές της καταστροφής και της ανοικοδόμησης ρέουν γύρα μας αναρίθμητες. Να γιατί η ευθύνη του ανθρώπου σήμερα είναι μεγάλη. Ξέρει τώρα πια πως κάθε του πράξη μπορεί νάχει αντίκτυπο στην ανθρώπινη μοίρα. Ξέρει πως οι άνθρωποι, όλοι οι άνθρωποι, άσπροι, μαύροι, είναι ένα. Στην άκρα του κόσμου ένας να πεινάει, εμείς φταίμε. Δεν μπορούμε νάμαστε λεύτεροι αν ένας στην άκρα του κόσμου παραμένει ακόμα σκλάβος.

Η αγωνία,όμως, που πνίγει σήμερα τον κάθε άνθρωπο που αξίζει, συνοδεύεται από μια μεγάλη ελπίδα, όχι ελπίδα, βεβαιότητα: το Κακό στο τέλος νικιέται πάντα από την παντοδυναμία, την αργή μα σίγουρη, του Καλού. Αν ο μυστηριώδης αυτός νόμος δεν κυβερνούσε την ανθρώπινη μοίρα, το πνέμα θάχε από χιλιάδες χρόνια συντριβεί από την ύλη. Η ελευθερία κι η ειρήνη θα καταπνίγονταν από το Μεγάλο Φόβο.

Ένας παλιός ανατολίτικος θρύλος εκφράζει με καταπληχτική δύναμη τον μυστηριώδη αυτό νόμο:
Ένας άγγελος κατέβηκε στη γης. Ο δαίμονας, ο άρχοντας του κόσμου, έξω φρενών, χύθηκε απάνω του με το σπαθί του τον έκοψε δυο κομμάτια. Ευτύς από τα δυο κομμάτια τινάχτηκαν δυο άγγελοι. Μανιάζει ο άρχοντας του κόσμου, χυμάει και τους μοιράζει σε τέσσερα κι ευτύς τέσσερις άγγελοι τινάχτηκαν. Κατατρομαγμένος τώρα ο άρχοντας του κόσμου χυμάει και τους μοιράζει: οι τέσσερις άγγελοι έγιναν οχτώ, οι οχτώ δεκάξι, οι δεκάξι τριανταδυό … και σε λίγο αναρίθμητος στρατός άγγελοι σκέπασαν τη γης.

Αγαπητοί φίλοι, ο άγγελος αυτός, θα τον αναγνωρίσατε, είναι ο άγγελος της ειρήνης.

Νίκος Καζαντζάκης
Βιέννη 28/6/1956
Από το βιβλίο «Νίκος Καζαντζάκης 1883-1957 Ανθολόγιο»
έκδοση Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Ηρακλείου

Λογοτεχνικά Βραβεία - Ο λώρος τους με τον Μακάριο

Του Άντη Ροδίτη 

Είναι γεγονός ότι μου έχουν απονεμηθεί μερικά βραβεία λογοτεχνίας, κυρίως από τον αναξιόπιστο θεσμό των Πολιτιστικών Υπηρεσιών (και άλλα τόσα που μου έκλεψε με δόλο ο ίδιος θεσμός), αλλά δεν νομίζω να φτάσω ποτέ στο επίπεδο να γράψω ένα έργο που θα είναι ταυτόχρονα κι επί ίσοις όροις τραγικό και κωμικό. Τόσο πολύ τραγικό, μέχρι λυγμών, τόσο πολύ κωμικό που να πέφτεις κάτω από τα γέλια. Ούτε υπάρχουν αναγνώστες ή θεατές που ν’ αντέχουν τέτοιο έργο. Γι’ αυτό φροντίζουν τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ.

Πάντως το θέμα υπάρχει: είναι η Κύπρος.

Στη γιορτή του Μακαρίου (πού αλλού γιορτάζουν τα ονομαστήρια των πεθαμένων;), που έλαβε χώραν (πού αλλού παρά στην Αρχιεπισκοπή;), ο νυν Αρχιεπίσκοπος μας συμβούλευσε στο όνομα του Μακαρίου να έχουμε ομόνοια. Από πού κι ως πού να έχουμε στο όνομά του Μακαρίου «ομόνοια»; Δεν είναι εκείνος ο βασικός διχαστής των Κυπρίων; Δεν ήταν ο πρώτος που άλλα λέγοντας και άλλα πράττοντας δίχαζε τον λαό και πίστευε (ήταν της πίστης άνθρωπος) ότι το κόλπο έπιανε; Και το κόλπο σίγουρα έπιανε, μέχρι που με τα «κόλπα» μάς έπιασαν οι Τούρκοι.

Δεν θέλω να πω άλλα για την «ομόνοια», ένεκα μόνο η Ομόνοια Λευκωσίας πίνει ακόμα νερό στ’ όνομα του (επειδή ο Αρχιεπίσκοπός μας ήταν και… κομμουνιστής) συν το ΔΗ. ΚΟ., συν η ΕΔΕΚ, συν ο Περδίκης, συν όλοι οι ζαβροδεξιοί που τους έμαθε ο ζαβροδεξιός να «μυκτηρίζουν τα πάντα» (Παντελής Μηχανικός») και «να κοροϊδεύουν τους άλλους» (Παντελής Μηχανικός), πάντα με το αζημίωτο φυσικά. Μόνο η πατρίδα ζημίωνε, δηλαδή… κανένας!

Ένα από τα άνευ προηγουμένου κωμικοτραγικά μας εδώ είναι και η εντύπωση ότι εκείνοι που κυβερνούν αποτελούν το κατεστημένο! Λάθος. Το κατεστημένο (ΑΚΕΛ και Σία) επιβάλλει σε αυτούς που κυβερνούν την αντι-δυτική, «μακαριακή» ιδεολογία του στο εσωτερικό και οι κυβερνώντες ασκούν την αντι-μακαριακή, φιλοδυτική πολιτική τους στο εξωτερικό!

Γελάμε ή κλαίμε; Μα και τα δυο. Το ΡΙΚ, όργανο του κατεστημένου, θα κάμει, λέει, σειρά προγραμμάτων με τους λόγους τού Μακαρίου!! Ποιους λόγους; Εκείνους που έβριζε τον Παπανδρέου και την Ελλάδα συλλήβδην επειδή μάχονταν για την Ένωση ή εκείνους που φώναζε ο ίδιος ότι θέλει Ένωση αλλά εργαζόταν για την ανεξαρτησία» (όπως λέει ο συνεργάτης του Ανδρέας Παπανδρέου, στο Η Δημοκρατία στο απόσπασμα, Λιβάνης 2006, σ. 223);

Εντάξει, δεν αντιλέγω, πλειοψηφούν οι ηλίθιοι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιποι θα βάλουν φίμωτρο και θ’ αρκεστούν στο μούγκρισμα σε κλειστά δωμάτια. Γελιούνται αν το νομίζουν.

Πίσω στη «γιορτή» των ονομαστηρίων τού πεθαμένου.

Ήταν, λέει, και ο Επιτετραμμένος της (καημένης μας) Ελλάδας εκεί και… ομίλησε κι αυτός! Το Ίδρυμα επέλεξε να μας δείξει στο δελτίο ειδήσεών του (Γωγώ με σάνταλα μες το καταχείμωνο, γόβα στιλέτο) το εξής απόσπασμα από την ομιλία του Επιτετραμμένου: «Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος υπήρξε χαρισματικός ηγέτης με παγκόσμια ακτινοβολία και με ιδιότητες απρόσιτες στον κοινό άνθρωπο! Οι πολιτικές επιλογές του εξακολουθούν ν’ αποτελούν αντικείμενο μελέτης και ανάλυσης»!!

Κρατηθείτε, συγκρατηθείτε, μην κλάψτε, μην γελάσετε. Σταθείτε ακίνητοι. Συγκεντρωθείτε. Ξεσπάστε:

Ρε, επιτετραμμένε μου, ΠΟΙΟΣ σου το επέτρεψε;

Ρε, ήταν η Βούγιο ο Μακάριος και μας νοιάζει αν ήταν «χαρισματικός» ή αν ήταν παγκοσμίως… «ακτινοβόλος»; Μπας κι ανακάτεψες το Χόλυγουντ με το μέλλον της Κύπρου; Και πώς βοήθησαν την Κύπρο αυτά τα χαρίσματά Του; Ή, μήπως, αυτές οι «δόξες» κι αν έπαιξαν τον πρώτο ρόλο που πήρε την Κύπρο στον λαιμό του;

Πες το ξεχνάμε αυτό. Πάμε στο επόμενο: «με ιδιότητες απρόσιτες στον κοινό άνθρωπο»! Ρε, είμαστε στο Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει; Και η γη το σπήλαιο τω απροσήτω προσάγει; Ρε, ήταν… απρόσιτος στον κοινό άνθρωπο ο Μακάριος; Αν εννοείς ότι δεν άφηνε να τον πλησιάζουν πέφτεις πολύ όξω, ένεκα ο κάθε γλείφτης μπορούσε να πάει εκεί και να γλείφει μέχρι που να φύγει γλιστρώντας μες στα σάλια του, κι αν εννοείς την ουσία του, τον νου του, ας πούμε, τότε θα έπρεπε να ξέρεις ότι μόνο ο Θεός είναι απρόσιτος στην ορθόδοξη Πίστη. 

Δύο τινά μπορούν να συμβαίνουν: Ή ο ανεπίτρεπτος επιτετραμμένος είναι προτεστάντης και το κρύβει ή έχει διαβάσει τα έργα της μεγάλης ηρωίδας της Κύπρου Ουρανίας Κοκκίνου, η οποία στον Α΄ τόμο των «Απάντων  Μακαρίου» (που παρεμπιπτόντως βραβεύτηκαν στην εκδήλωση από τους… εκδότες τους) περιγράφει τη γέννησή Του με λόγια των… ευαγγελίων, ως να ήταν… ο Χριστός! «Γεννήθηκε», λέει, «στη μάντρα ενός βοσκού…», και «το πρώτο βρεφικό κλάμα αντήχησε μέσα στην ησυχία του δάσους και η ελπίδα χαμογέλασε στο ευτυχισμένο πρόσωπο του ανυποψίαστου βοσκού. Το μυστήριο της σωτηρίας του σκλάβου λαού άρχισε να υποφώσκει…» κ.ο.κ. Μόνο οι τρεις μάγοι με τα δώρα δεν έκαναν την εμφάνισή τους και το… άστρο! Αλλά τι να σου έκανε ένα άστρο μπροστά στον Μακάριο, που ήταν ο ίδιος… εκτυφλωτικά (κυριολεκτικά) ακτινοβόλος;

Υπόψη ότι η αυτόπτης μάρτυς της γεννήσεως του… σωτήρος της Κύπρου εξέδωσε εγκύκλιο στις 27/12/1976 με την οποία ζητούσε την κατάργηση της ελληνικής σημαίας στην Κύπρο γιατί… «εξανάγκαζε» τη νεολαία να ορκίζεται σ’ αυτήν! Μιλά εξ ιδίας πείρας; Εξηναγκάσθη και εβιάσθη η ίδια να ορκιστεί στην ΕΟΚΑ και στην ελληνική σημαία;

Και για να τελειώνουμε, κύριε ανεπίτρεπτε επιτετραμμένε μου (που δεν ξέρεις πόσο με θλίβει να γράφω αυτά στον εκπρόσωπο της μόνης πατρίδας που έχω), μάθε ότι «οι πολιτικές επιλογές του», όχι μόνο δεν «εξακολουθούν ν’ αποτελούν αντικείμενο μελέτης και ανάλυσης», αλλά και πάσα μελέτη κριτικής της πολιτικής του απαγορεύεται, λογοκρίνεται και αποσιωπάται.

Ζητείστε από το ΡΙΚ να σας παρουσιάσει τις επιστολές που παίρνει επί του θέματος και ρωτήστε και τον κατ’ εξοχήν λογοκριτή τού Πανεπιστημίου Κύπρου να σας πει πού ακριβώς… γράφει έκαστο ντοκουμέντο, έγγραφο ή μαρτυρία που δεν εξυμνεί τον… υπερούσιο!! Στο δεξί του ή στο αριστερό του ή (γιατί όχι;) και στα δυο;

Διάβασα το βιβλίο του Γαβριήλ Μηνά Η Εθνική αυτοματαίωση του Ελληνισμού στην Κύπρο, Αρμός 2007, μόλις εκδόθηκε.

Είχε ήδη εκδοθεί το Την Ελλάδα θέλομεν και ας τρώγωμεν πέτρες, από την Εστία, το 2006: ένα χρονικό των πολιτικών και καλλιτεχνικών γεγονότων από το 1950 ως το 2000 στην Κύπρο, όπως τα έζησα. Ήταν το μόνο υποψήφιο για βράβευση στην κατηγορία «χρονικό/μαρτυρία». Στην Αθήνα ο Νάσος Βαγενάς κατέταξε το βιβλίο σε κείνα που εκδίδονται εκτός Ελλάδος αλλά αξίζουν  περισσότερο από άλλα που εκδίδονται στην Ελλάδα κι ο Χρήστος Γιανναράς, έγραψε στην «Κ» της Κυριακής την ευχή να βρισκόταν και στην Ελλάδα ένας που να έγραφε ένα αντίστοιχο βιβλίο για τα ελλαδικά πράγματα.

Στη Λευκωσία οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες (Ελένη Νικήτα, Παύλος Παρασκευάς) απέκλεισαν το βιβλίο από υποψήφιο βράβευσης. Δηλαδή το απέκλεισαν από το να ακουστεί στο ευρύτερο κοινό. Το έμαθα εκ των υστέρων. Αποτάθηκα για κάποιου είδους έρευνα στο Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως, που αποφάσισε ότι οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες έκαναν λάθος και θα έπρεπε να ζητήσουν, με κάποιο τρόπο, «συγγνώμη» από τον συγγραφέα! Αν είδατε εσείς «συγγνώμη» είδα κι εγώ!

Στο μεταξύ, τον επόμενο χρόνο οι Πολιτιστικές μας Υπηρεσίες, για να γλιτώσουν από τον μπελά των χρονικών/μαρτυριών, κατάργησαν την σχετική κατηγορία. Τους έγραψα πολλές φορές, τα έγραψα και στο διαδίκτυο, ότι ήταν προτιμότερο να καταργούσαν (αν ετίθετο τέτοιο δίλημμα) την κατηγορία «μυθιστόρημα» παρά την τόσο σημαντική για την Κύπρο κατηγορία «χρονικό/μαρτυρία». Στου κουφού την πόρτα.  

Το αφήνουμε αυτό.

Όταν διάβασα την Εθνική αυτοματαίωση του Ελληνισμού στην Κύπρο του Γαβριήλ Μηνά, ενθαρρύνθηκα να γράψω ακόμα πιο τολμηρά για τις αλήθειες της Κύπρου κι έγραψα το Δέκα χιλιάδες μέλισσες, Αρμός 2010. Μετά από πολλά κοιλιοπονήματα και στραβομουτσουνιάσματα έδωσαν στο βιβλίο το βραβείο πεζογραφίας. Τα λέω αυτά για να δείξω πόσο σημαντικό είναι το βιβλίο του Μηνά, αφού ενέπνευσε άλλους να γράψουν κι άλλα βραβεύσιμα βιβλία.

Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου θα ήξερε πολύ καλύτερα το δίκαιο της Κύπρου και πώς δεν υπηρετήθηκε όπως έπρεπε από μας τους ιδίους, αν προμηθευόταν μερικά αντίτυπα της Εθνικής αυτοματαίωσης του Ελληνισμού στην Κύπρο για τους διπλωμάτες- υπαλλήλους του. Το έχουν άραγε στη βιβλιοθήκη τους;

Από την άλλη, στο ΡΙΚ, αν έστω και μια κυβέρνηση αντιμετώπιζε το Κυπριακό εκτός του πλαισίου της (δικαιολογημένης) βιασύνης να «λυθεί», θα έβαζαν όρο απαράβατο, ειδικά για τους παραγωγούς-σκηνοθέτες ειδήσεων, ντοκιμαντέρ, προγραμμάτων πολιτικής και ιστορίας, να κάτσουν εξετάσεις με θέμα το βιβλίο Η Εθνική αυτοματαίωση του Ελληνισμού στην Κύπρο. Μόνο έτσι θα υπήρχε μια σχετική εγγύηση ότι δεν θα ακούγαμε τα όσα κουφά ακούμε συχνά και τα οποία κορυφώθηκαν με το χθεσινοβραδυνό πρόγραμμα «Χρονογράφημα», όπου λέχθηκε (ανάμεσα σ’ άλλα) ότι ο Μακάριος… «αυτοεξορίστηκε στις Σεϋχέλλες»!!

 

Δεν ξέρω αν η Η Εθνική αυτοματαίωση του Ελληνισμού στην Κύπρο υπάρχει καν στη βιβλιοθήκη του ΡΙΚ. Και να υπάρχει είναι ξεκάθαρο ότι οι ερευνητές-δημοσιογράφοι του ΡΙΚ δεν το διάβασαν. Ούτε και τίποτε άλλο φαίνεται να διάβασαν. Από που αντλούν τις πληροφορίες τους;

Δεν φταίνε αυτοί, γι’ αυτό δεν γράφω τα ονόματά τους. Τι να φταίνε τα μειράκια και τα κοριτσόπουλα αν έτσι τα καθοδηγούν οι σοφοί και οι ταγοί του πνεύματος στην Κύπρο;

Στη βιβλιοθήκη του ΡΙΚ υπάρχει πάντως το βιβλίο Τα Γράμματα στη Μητέρα του Κώστα Μόντη, Αρμός 2015. Υπάρχει γιατί το έγραψα και το χάρισα, σε δύο αντίτυπα, στη βιβλιοθήκη του ΡΙΚ. Αν του έριχναν μια ματιά δεν θα ήξεραν απλώς ότι ο Μακάριος δεν… αυτοεξορίστηκε στις Σεϋχέλλες αλλά ότι έφυγε με την πρώτη ευκαιρία από εκεί προκειμένου να υπηρετήσει την «ανεξαρτησία», αν και ήταν ορκισμένος στην Ένωση.

Θα μάθαιναν ότι καθόλου δημοκρατικά δεν έδωσε στον λαό το δικαίωμα το 1968 να… αποφασίσει αν τον ήθελε ή όχι για Πρόεδρο! Επέβαλε με τη βία και τον δόλο στον λαό να τον ψηφίσει και γι’ αυτό το ποσοστό που πήρε (96, 26%) αποτελεί από μόνο του απόδειξη υπό ποίες συνθήκες έγιναν οι… «εκλογές»!  Δεν ήταν,  δηλαδή, απλώς «λαοπλάνος» όπως είπε το ΡΙΚ, χωρίς καλά-καλά να ξέρει τι λέει.  

Και άλλα πολλά θα μάθαιναν οι «δημοσιογράφοι-ερευνητές» του Ιδρύματος αν διάβαζαν τα βιβλία που δεν είναι ανάγκη καν ν’ αγοράσουν αφού τους τα χαρίζουν. Αλλά τέτοια βιβλία γιατί να προσεχθούν όταν οι σοφοί, οι ταγοί του πνεύματος, οι κριτικοί των Πολιτιστικών Υπηρεσιών σοφίζονται διάφορα κόλπα να τ’ αποκλείσουν για λόγους που μόνο οι ίδιοι καταλαβαίνουν; Κι όταν τους ρωτάς να εξηγήσουν χάνουν τη μιλιά τους; Μόνο μέσα στους κλειστούς τοίχους του Υπουργείου Παιδείας γίνονται λαλίστατοι! 

Εννοώ, στην περίπτωση του βιβλίου για τον Μόντη, τον θεολογίζοντα φιλόλογο Νικόλαο Ορφανίδη, την… κορυφαία εξ Ελλάδος κριτικό της λογοτεχνίας Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, τον επιθεωρητή μέσης Λεωνίδα Γαλάζη, έναν αγνώστων λοιπών στοιχείων καθηγητή Στέφανο Ευθυμιάδη και τη γνωστή φιλόλογο Κίκα Ολυμπίου, που διαφώνησε μεν με τον αποκλεισμό του βιβλίου αλλά στόμα έχει και μιλιά δεν έχει. Για το καλό ποιου; Της πατρίδας;

Άντης Ροδίτης  

Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ «Ες γην εναλίαν Κύπρον»

Η Κύπρος ως σταυροδρόμι της παγκόσμιας λογοτεχνίας

24 συγγραφείς από 13 χώρες στο 1ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Κύπρου
Δώδεκα λογοτέχνες από την Κύπρο και έντεκα από τον διεθνή χώρο θα δηλώσουν «παρών» στο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ «Ες γην εναλίαν Κύπρον» το τριήμερο 1, 2 και 3 Νοεμβρίου.

Η σημασία της γλώσσας, ο σεβασμός της ταυτότητας και η δημιουργική συνύπαρξη θα είναι μερικά μόνο από τα θέματα αυτής της διεθνούς γιορτής της λογοτεχνίας, την πρωτοβουλία για την οποία έχουν η Νόρα Χατζησωτηρίου και η Λίλη Μιχαηλίδου, ιδρύτριες του πολιτιστικού οργανισμού «Ιδεόγραμμα», κάτω από τη σκέπη του οποίου πραγματοποιείται το φεστιβάλ.

«Με τη Νόρα Χατζησωτηρίου ιδρύσαμε το Ιδεόγραμμα και από το 2006 έχουμε οργανώσει πολύ σημαντικές (πιστεύουμε) λογοτεχνικές εκδηλώσεις στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Ένα όμως Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ ήταν πάντα στους στόχους μας, αλλά ξέρετε, θα πρέπει να ‘ωριμάσουν τα πράγματα’», αναφέρει για αυτή την πρωτοβουλία η Λίλη Μιχαηλίδου, λογοτέχνιδα η ίδια, η οποία ωστόσο συχνά παραμερίζει αυτήν της την ιδιότητα για να προωθήσει διοργανώσεις που παίρνουν τη σύγχρονη λογοτεχνική παραγωγή ένα βήμα παρακάτω.

Σύμφωνα με την ίδια, το εγχείρημα αυτού του λογοτεχνικού φεστιβάλ θα επιδιωχθεί να γίνει θεσμός και να διεξάγεται κάθε δυο χρόνια, με τη συμμετοχή σημαντικού αριθμού ποιητών, πεζογράφων, δοκιμιογράφων, ακαδημαϊκών καθώς και άλλων καλλιτεχνών, από πολλές χώρες. Ήδη στην πρώτη χρονιά διοργάνωσής του το φεστιβάλ φιλοξενεί και εικαστικούς αλλά και μουσικούς.

Σε τι, όμως, στοχεύει αυτό το φεστιβάλ; Ως διεθνής διοργάνωση «όχι μόνο προσδιορίζει τον τόπο, τους ανθρώπους, την κουλτούρα και τη δημιουργία, αλλά προβάλλει παράλληλα την πολιτιστική και πολιτισμική τάση της εποχής, συνδέοντας τη δημιουργική μνήμη του χτες με το σήμερα και επεκτείνοντάς την στο αύριο», αναφέρουν οι διοργανώτριες.

Αυτό το «αύριο» συναντά τον μακροπρόθεσμο στόχο του φεστιβάλ, που δεν είναι άλλος απ’ το «να καταστεί η Κύπρος σημείο αναφοράς και τόπος συνάντησης της σύγχρονης παγκόσμιας λογοτεχνίας. Είμαστε ένα νησί στο σταυροδρόμι ηπείρων», επισημαίνει η Λίλη Μιχαηλίδου. 

Προς το παρόν, το φεστιβάλ στόχευσε και πέτυχε την αποκέντρωση, καθώς οι εκδηλώσεις του μοιράζονται σε Πλάτρες και Λευκωσία. Στο μέλλον, «ελπίζουμε ότι θα ‘ανοίξει’ και χρονικά. Το 3ήμερο να γίνει 4ήμερο ή και 5ήμερο».

Το πρόγραμμα
Το Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ θα ανοίξει τις εργασίες του το Σάββατο 2 Νοεμβρίου στις Πλάτρες και στο Πολιτιστικό Κέντρο Γιώργος Σεφέρης.

Στο πρώτο μέρος, το οποίο ξεκινά στις 16:00, οι συγγραφείς θα λάβουν μέρος σε μια λογοτεχνική συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, ανοικτής στο κοινό, την οποία θα συντονίσει ο καθηγητής Στέφανος Στεφανίδης.
Στο δεύτερο μέρος, στις 18:30, θα γίνουν αναγνώσεις από τους συγγραφείς στη γλώσσα γραφής τους, με ταυτόχρονες προβολές μεταφράσεων στα ελληνικά ή και στα αγγλικά. Η εκδήλωση θα κλείσει με συναυλία, όπου θα παρουσιαστεί μια σύνθεση του Ολύβιου Καραολίδη από τους Αννίνη Τσιούτη (πιάνο), Τεύκρο Ξυδά (βιόλα) και Γιώργο Γεωργίου (κλαρίνο).

Την Κυριακή 3 Νοεμβρίου, ο χαρακτήρας του φεστιβάλ θα είναι πιο ανοικτός, καθώς οι εργασίες θα μεταφερθούν στην πλατεία Φανερωμένης και στον εσωτερικό χώρο του Γυμνασίου Φανερωμένης.Οι εκδηλώσεις θα ξεκινήσουν από τις 10 το πρωί στον χώρο της πλατείας, όπου θα λειτουργεί έκθεση βιβλίου καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας [μέχρι τις 19:00 περίπου] με τη συμμετοχή των Εκδόσεων Αρμίδα, Εν Τύποις, Πάργα και των βιβλιοπωλείων Moufflon και Ελλάς. Τις ίδιες ώρες θα λάβει χώρα στο Γυμνάσιο της Φανερωμένης μια ενδιαφέρουσα έκθεση με Artists Books, με τη συμμετοχή εικαστικών καλλιτεχνών. Η Ρουθ Κεσεσιάν έχει αναλάβει την εν λόγω έκθεση.

Στις 10 το πρωί θα ξεκινήσει στο Γυμνάσιο της Φανερωμένης ένα εργαστήρι δημιουργικής γραφής για μαθητές γυμνασίων, με τη Χρύσα Σπυροπούλου. Το εργαστήρι θα πραγματοποιηθεί στην ελληνική γλώσσα ενώ η Ρουξάντρα Σεζερεάνου θα παραδώσει ένα εργαστήρι συγγραφής για φοιτητές αυτή τη φορά, στην αγγλική γλώσσα, στις 15:00.

Η πρώτη συνάντηση των συγγραφέων για την Κυριακή θα πραγματοποιηθεί στις 11:30 σε συντονισμό του Γκουρ Κεντς και θα διεξαχθεί στην αγγλική γλώσσα. Σε αυτή τη συνάντηση το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει και να ανταλλάξει απόψεις με τους συγγραφείς, οι οποίοι θα παρουσιάσουν μέρος του έργου τους.Μια δεύτερη συνάντηση για τους… απογευματινούς τύπους θα ακολουθήσει στις 15:30. Αυτήν τη φορά, τον συντονισμό θα αναλάβει η Λίζα Σουχάιρ Μαζάζ, ο χαρακτήρας της συνάντησης όμως παραμένει ο ίδιος [όπως και η γλώσσα διεξαγωγής της].

Στο μεταξύ, όσοι έχετε παιδιά ηλικίας 4-8 ετών μην παραλείψετε να τους χαρίσετε την εμπειρία να ακούσουν ιστορίες από τη συγγραφέα Έλλη Παιονίδου, η οποία για μία ώρα, από τις 15:00 μέχρι τις 16:00, θα διαβάζει στα μικρά παιδιά.

Λίγο πριν από την λήξη και της δεύτερης μέρας του φεστιβάλ, οι συμμετέχοντες λογοτέχνες θα αναγνώσουν έργα τους, στις 18:30. Ο δεξιοτέχνης των κρουστών, Μάριος Νικολάου, θα ανοίξει και θα κλείσει την εκδήλωση.

Οι συμμετέχοντεςΑπό το εξωτερικό συμμετέχουν οι λογοτέχνες, ακαδημαϊκοί και κριτικοί λογοτεχνίας:
Νισίμ Καλντερόν – Ισραήλ
Μάσιμο Καρνέλος – Ιταλία
Χέρπερτ Μάουρερ – Αυστρία
Τερέζα Μπρέκοβα – Δημοκρατία της Τσεχίας
Όλγα Μπέλζερ – Ρωσία
Άρνε Όστριγκ – Νορβηγία
Ρουξάντρα Σεζερεάνου – Ρουμανία
Χρύσα Σπυροπούλου – Ελλάδα
Τσιάρκο Τόντι – Φινλανδία
Μανουέλ Φορκάνο – Ισπανία, Καταλονία
Σεσίλια Ντάβιτσον – Σουηδία

Από την ΚύπροΝεσέ Γιασίν, Μαρία Ιωάννου, Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου, Πάμπος Κουζάλης,
Τζον Μάικλ Μούσκος, Νόρα Νατζαριάν, Ελένη Ξένου, Αιμίλιος Σολωμού,
Γιώργος Χριστοδουλίδης, Στέφανος Στεφανίδης, Γκούρ Κεντς, Λίζα Σουχάιρ Μαζάζ, Έλλη Παιονίδου.

Κίκα Ολυμπίου

Η Κυπρία λογία, φιλόλογος και συγγραφέας Anagnostria

Η Κίκα Ολυμπίου γεννήθηκε στο χωριό Μαραθόβουνος της επαρχίας Αμμοχώστου. Τελείωσε τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και εργάστηκε ως Φιλόλογος στη Μέση εκπαίδευση.

Για πολλά χρόνια συνεργάστηκε με το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου τόσο στο ραδιόφωνο όσο και στην τηλεόραση, καθώς και με περιοδικά και εφημερίδες της Κύπρου. Ασχολήθηκε κυρίως με τη μελέτη της λογοτεχνίας, την κριτική και παρουσίαση βιβλίου και τη συγγραφή σχολικών βοηθημάτων.
Την Κίκα Ολυμπίου τη γνώρισα πριν χρόνια, μέσα από τα μεστά και περιεκτικά της κείμενα στις εφημερίδες και τις καταπληκτικές ραδιοτηλεοπτικές της παρουσιάσεις. Η Κίκα Ολυμπίου είναι ένας εξαιρετικός άνθρωπος και επιτυχημένος συγγραφέας, που καταφέρνει να συναρπάζει αυτούς που τη διαβάζουν ή την ακούν.

Ακούραστη εργάτης της λογοτεχνίας, με βαθιά γνώση και παιδεία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, είναι ανεπιτήδευτη, απλή και καταδεκτική. Ο λόγος της άμεσος και ουσιαστικός, είναι επενδυμένος με φιλολογική αισθητική! Πνευματικός στοχαστής, φοβερά δεξιοτέχνης, τα γραπτά της κείμενα αποτελούν φιλολογικά ‘κεντήματα’, μικρά έργα τέχνης.

Ως συγγραφέας με παρρησία, η Κίκα Ολυμπίου μοιράζεται τα πνευματικά της υπάρχοντα και τα προσφέρει αφειδώς στους διψώντας για μάθηση. Ζώντας μια ζωή γεμάτη πνευματικές ανησυχίες και προβληματισμούς, ξέρει πολύ καλά, πως «γράφω σημαίνει αναζητώ». Γι αυτό και συνεχίζει ασταμάτητα το ταξίδι της πνευματικής αναζήτησης και ενατένισης.

Θα μπορούσα να παρασυρθώ από την προσωπική μας φιλία και να γράψω ένα ατέλειωτο ύμνο για τη Κίκα Ολυμπίου, πράγμα που το αξίζει εξ΄ άλλου. Γνωρίζοντας όμως τη σεμνότητα και τη μετριοφροσύνη που τη διακρίνει, σταματώ ως εδώ.

Φοίβος Νικολαΐδης
Δείτε την ιστοσελίδα της : Anagnostria

Έργα της:
- Από το ημερολόγιο της Άννας, 1973
- 17 Κύπριοι Πεζογράφοι, Λευκωσία 1983
-Μικρές τομές σε μεγάλα θέματα, Λευκωσία 1994
- Λογετεχνικά Κείμενα με ασκήσεις (μαζί με τους Κ. Μηλιώτη, Α. Παναγίδη, Π. Πεύκαρο, Α. Σέπο) Λευκωσία 1978
-Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Η Φόνισσα (σχέδιο ερμηνείας), μαζί με την Καίτη Χρίστη) 1998
-Κείμενα Λογοτεχνίας για την Γ' Λυκείου, Μέρος Α' και Β' (μαζί με την Καίτη Χρίστη) Λευκωσία 1999
-Γιώργος Σεφέρης, Ερμηνευτικές και διδακτικές προτάσεις (μαζί με τον Γιώργο Χατζηκωστή), Λευκωσία 2002
-Στις γειτονιές του κόσμου... ταξιδεύοντας, Λευκωσία 2003

Ολυμπίου Κίκα
Η πρώτη γυναίκα στην Κύπρο που δημιούργησε το δικό της Blog Λογοτεχνίας Vivlio net

Της Ρένας Γιαβάση

Η αγάπη της για τη λογοτεχνία συνοδεύτηκε από τις σπουδές της στην ελληνική φιλολογία. Η ανάγκη της να μοιράζεται όλες αυτές τις γνώσεις, διαφαίνεται από τη σπουδαία της πορεία στη Μέση Εκπαίδευση, από τη συμμετοχή της στην εκπομπή <Περίπλους> στο ΡΙΚ και από τη δημιουργία του δικού της blog Λογοτεχνίας.

Τι είναι το blog;
Προέρχεται από τη σύνθεση των αγγλικών λέξεων Web + Log. Η λέξη Log, εκτός από κούτσουρο σημαίνει και ημερολόγιο, κυρίως ημερολόγιο σκάφους. Blog είναι ένα είδος διαδικτυακού ημερολογίου. Με άλλα λόγια, είναι κάτι σαν μια προσωπική ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, όπου ο "ιδιοκτήτης", ο blogger, καταχωρεί ό,τι θέλει, όπως ακριβώς θα έκανε σ' ένα ημερολόγιο. Δηλαδή, καταγράφει σκέψεις, εντυπώσεις, κρίσεις ή ακόμη και λογοτεχνικά κείμενα του. Η δημιουργία των blogs άρχισε το 1997 και τώρα υπολογίζεται ότι ξεπέρασαν τα 60 εκατομμύρια παγκόσμια. Υπάρχουν πολλά είδη blog. Υπάρχουν αυτά που δεν έχουν συγκεκριμένο θέμα, όπου απλώς ο blogger γράφει όπως θα έγραφε σ' ένα προσωπικό ημερολόγιο, υπάρχουν όμως και άλλα που ασχολούνται με ένα ειδικό θέμα, π.χ τη διατροφή, την πολιτική, τη φωτογραφία, τα βιβλία κ.λ.π.

Πότε και για ποιο λόγο δημιουργήσατε το δικό σας blog;
Δημιούργησα το δικό μου blog τον Ιούνιο του 2006, όταν είδα σε μια αθηναϊκή εφημερίδα τη διεύθυνση ενός blog που είχε σαν θέμα τα βιβλία. Θέλησα μ' αυτό τον τρόπο να καταγράψω τις εντυπώσεις από τα βιβλία που διαβάζω και με τον καιρό ξεχνιούνται, αλλά και κάποτε να αποτυπώνω και σκέψεις από προσωπικά συμβάντα, όπως για ένα ταξίδι, μια εκπομπή, μια διάλεξη κ.λπ.

Για ποιό λόγο να επισκεφτούμε το http://www.anagnostria.blogspot.com/;
Γιατί σ' αυτό το blog, αλλά και σε άλλα ανάλογα, μπορεί κάποιος να ενημερωθεί για καινούρια βιβλία, να μάθει γενικά το περιεχόμενο τους, πιθανόν να αναζητήσει να τα διαβάσει και ο ίδιος, ή να τα αποφύγει.

Επισκέπτονται πολλοί το δικό σας blog;
Νομίζω πως ναι, αν κρίνω από τα σχόλια που παίρνω, αλλά και από προφορικές κρίσεις φίλων που το επισκέπτονται χωρίς να αφήνουν σχόλια. Ως επί το πλείστον, όμως, είναι Ελλαδίτες, φανατικοί και αυτοί αναγνώστες βιβλίων.

Θεωρείτε γόνιμη και ωφέλιμη την επικοινωνία που έχετε με τους επισκέπτες του blog;
Tη θεωρώ πάρα πολύ ωφέλιμη. Εν πρώτοις, υπάρχουν bloggers που διαβάζουν περισσότερο από μένα και που ενημερώνουν τα blogs τους συχνότερα. Έτσι έχω μια συχνή ενημέρωση, κυρίως για την ελληνική λογοτεχνία. Επίσης τα σχόλια που μου κάνουν, με βοηθούν, είτε στην επιβεβαίωση των απόψεων μου, είτε με αναγκάζουν να ξανασκεφτώ και να τεκμηριώσω πειστικότερα την κριτική μου.

Πιστεύετε ότι μ' αυτό τον τρόπο επικοινωνίας έχετε αποκτήσει καινούριους φίλους με κοινές αναζητήσεις και ανησυχίες;
Να, έχω αποκτήσει πολλούς καινούριους φίλους, πάντοτε βέβαια στο διαδίκτυο. Προσωπικά δεν έχω συναντηθεί με κανέναν, έχουμε όμως ανταλλάξει τόσα σχόλια, τόσες εντυπώσεις από διαβάσματα μας, που είναι σαν να τους ξέρω όπως τους πιο κοντινούς μου ανθρώπους.

Όλοι αυτοί συμφωνούν με τις απόψεις σας για τα βιβλία ή λαμβάνετε και επικρίσεις για τις κριτικές σας;
Ασφαλώς και δεν συμφωνούν πάντα με τη δική μου κριτική, όπως άλλωστε ούτε κι εγώ συμφωνώ πάντα με τις κριτικές άλλων. Βλέπετε, τα αναγνωστικά γούστα δεν συμπίπτουν πάντοτε. Είναι όμως πολύ ενδιαφέρουσα η ανταλλαγή αντιτιθέμενων απόψεων που συμπίπτουν.

Πηγή: Purple Magazine by Politis Newspaper, Vivlio net