Monday, September 7, 2020

Γιατί η Ομήρου «Οδύσσεια» θεωρείται η ωραιότερη ιστορία του κόσμου;

Απαντούν δυο καθηγητές

 


Απαντούν o καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ Χρήστος Τσαγγάλης και ο αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Αντώνης Κοτσώνας.Γιάννης Πανταζόπουλος 

ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ, μια συναρπαστική ιστορία. Το έπος των 12.110 στίχων, αναμφίβολα, συμπεριλαμβάνεται στα πιο πολυδιαβασμένα κείμενα, ασκώντας διαχρονικά τεράστια επίδραση στη λογοτεχνία, στην ποίηση και στην τέχνη. 

Η δεκαετής περιπλάνηση του πολυμήχανου Οδυσσέα μετά τον Τρωικό Πόλεμο, η πιστή Πηνελόπη που τον περίμενε και ο γιος του, Τηλέμαχος, ο οποίος τον αναζητούσε, έχουν χαράξει βαθιά την πολιτιστική μας συνείδηση. Η ευρηματικότητα, ο ρόλος της μοίρας, η περιπέτεια, το ταξίδι, το γεωγραφικό στοιχείο, ο νόστος, οι δοκιμασίες, η συντροφικότητα, οι μνηστήρες και η αναζήτηση της Ιθάκης ενυπάρχουν στο διαχρονικό έργο της Οδύσσειας. 

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στο πρόσφατο αφιέρωμα του BBC η Ομήρου Οδύσσεια κατέκτησε την πρώτη θέση μεταξύ των αφηγημάτων που διαμόρφωσαν τον κόσμο και επηρέασαν σημαντικά τους αναγνώστες τους. 

«Η Οδύσσεια είναι το ποίημα του νόστου και αποτελεί ένα από τα συναρπαστικότερα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας» επισημαίνει στη LiFO o καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Τσαγγάλης. Πού όμως οφείλει το έπος αυτό την επιτυχία του; Γιατί συνεχίζει να συναρπάζει αναγνώστες με διαφορετική εθνική καταγωγή, πολιτιστικές καταβολές και πολιτική τοποθέτηση; 

Η αίγλη της Οδύσσειας ενέπνευσε τους πρώτους αρχαιολόγους, με τον Ερρίκο Σλήμαν να ξεκινά τις έρευνές του στην Ιθάκη το 1870 αναζητώντας το ανάκτορο του Οδυσσέα, πριν στραφεί σε άλλες ομηρικές θέσεις. 

Ο κ. Τσαγγάλης υποστηρίζει: «Το πρώτο στοιχείο που κάνει την Οδύσσεια να ξεχωρίζει είναι ο κεντρικός της ήρωας Οδυσσέας. Η σχέση του ήρωα με την κοινότητα των εταίρων στην οποία ανήκει είναι θεμελιώδης για την ηθογράφησή του. Η αντίστιξη με την πολεμική Ιλιάδα είναι χαρακτηριστική. Στο παλαιότερο έπος το κύριο θέμα είναι η οργή του Αχιλλέα, που αφορά την αναγνώρισή του από την κοινότητα των εταίρων στην οποία ανήκει. Στην ίδια αυτή κοινότητα ανήκει και ο ιλιαδικός Οδυσσέας, ένας ήρωας πολύ διαφορετικός από τον Οδυσσέα της Οδύσσειας. 

Η ριζική αλλαγή που υφίσταται ο Οδυσσέας καθώς περνά από τον πολεμικό κόσμο της Ιλιάδας στον μεταπολεμικό κόσμο της Οδύσσειας φαίνεται ανάγλυφα στην Κυκλώπεια. Εγκλωβισμένος μαζί με τους συντρόφους του στη σπηλιά του ανθρωποφάγου Πολύφημου, ο Οδυσσέας σκέφτεται να σκοτώσει τον Κύκλωπα την ώρα που αποκοιμάται μεθυσμένος από το μαρωνίτικο κρασί που τον κέρασε ο ήρωας. Αντανακλαστικά σχεδόν ο Οδυσσέας φλερτάρει με την ιδέα να ενεργήσει ως ιλιαδικός ήρωας και να σκοτώσει τον κανίβαλο γίγαντα. Αμέσως όμως εγκαταλείπει αυτή την ιδέα, σκεπτόμενος ότι, αν σκοτώσει τον Πολύφημο, θα μείνει μαζί με τους συντρόφους του για πάντα παγιδευμένος στη σπηλιά του Κύκλωπα, καθώς κανείς τους δεν θα είναι σε θέση να μετακινήσει τον τεράστιο βράχο που κλείνει τη μοναδική είσοδο της σπηλιάς. Αν, δηλαδή, λειτουργήσει ως ιλιαδικός Οδυσσέας, θα καταστεί θύμα της ιλιαδικής του συμπεριφοράς.

Σε έναν κόσμο τεράτων, Κυκλώπων και μαγισσών, όπως είναι ο κόσμος των Απολόγων της Οδύσσειας, οι ιλιαδικές ηρωικές πρακτικές είναι όχι μόνο ακατάλληλες αλλά και καταστροφικές. Το νέο έπος της Οδύσσειας χρειάζεται έναν νέο τύπο ήρωα. Η πολεμική αλκή δίνει τη θέση της στην πολύτροπη νόηση και το παραδοσιακό ιλιαδικό κλέος διευρύνεται, περιλαμβάνοντας και τον νόστο, την ανώτερη μορφή κλέους που κατοχυρώνει η Οδύσσεια.

 Ένα δεύτερο στοιχείο που καταδεικνύει την ποιητική αξία του νεωτερικού αυτού έπους αφορά τη νέα οργάνωση της επικής ύλης. Μια εντυπωσιακή αντίθεση της Οδύσσειας από την Ιλιάδα σχετίζεται με τη μη γραμμική αφήγηση των γεγονότων. Το ποίημα ξεκινάει με την απόφαση των θεών να ζητήσουν από την Καλυψώ να αφήσει τον Οδυσσέα να φύγει από το νησί της, όπου βρίσκεται καθηλωμένος για επτά χρόνια. Έτσι ο ήρωας θα μεταβεί στη Σχερία, όπου θα τύχει της υποδειγματικής φιλοξενίας των Φαιάκων.

Σε αυτόν τον ειδυλλιακό κόσμο θα στήσει ο ποιητής της Οδύσσειας το σκηνικό για την εκτεταμένη αναδιήγηση από τον ίδιο τον Οδυσσέα όλων των περιπλανήσεών του, από τον απόπλου του από την Τροία μέχρι και την άφιξή του στο νησί της Καλυψώς. Η διευρυμένη αυτή ανάληψη αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο του ήρωα του έπους, ο οποίος ως μοναδικός επιζών αναλαμβάνει να τραγουδήσει στους Φαίακες τη δική του Οδύσσεια. Με τον τρόπο αυτόν το ποίημα αναπαριστά εσωτερικά την ίδια του την εκτέλεση. Ο ποιητής του έπους υποκλίνεται στον αγαπημένο του ήρωα, καθιστώντας τον εσωτερικό αοιδό, καθρεφτίζοντας σε αυτόν τον ίδιο του τον εαυτό και την τέχνη του.

Η Οδύσσεια έχει καταστεί το ποίημα-σύμβολο του νόστου. Η καινοφανής τεχνική της γίνεται αντιληπτή όταν την αντιπαραβάλουμε με την προ-ομηρική επική παράδοση νόστων των λοιπών Αχαιών αρχηγών που επέστρεψαν μετά τον πόλεμο στην Ελλάδα. Σε αυτή την παράδοση οι νόστοι Αχαιών περιλάμβαναν αποκλειστικά τις δυσκολίες του ταξιδιού της επιστροφής.

Στην ομηρική Οδύσσεια, αντίθετα, ο εξωτερικός νόστος του Οδυσσέα παρακολουθεί τον εσωτερικό του νόστο. Ο ήρωας επιστρέφει όχι μόνο στην πατρίδα του, την Ιθάκη, αλλά και στην προηγούμενη κατάστασή του, αυτήν του Ιθακήσιου βασιλιά, του συζύγου της Πηνελόπης και του πατέρα του Τηλέμαχου. Ο Οδυσσέας δεν περιπλανιέται απλώς στη θάλασσα της Μεσογείου αλλά και στην άβυσσο της ψυχικής του υπόστασης, σε μια προσπάθεια να ανακαλύψει εκ νέου τον παλιό του εαυτό. Οι τόποι τους οποίους επισκέπτεται δεν είναι κυριολεκτικοί. Συνιστούν αφορμές για να βρεθεί αντιμέτωπος με διαφορετικές ψυχικές καταστάσεις. Η γεωγραφία των Απολόγων είναι οι εποχές του ήρωα.

Η φήμη της Οδύσσειας οφείλεται και στην επιδίωξή της να κατοχυρώσει την ποιοτική ανωτερότητα του πρωταγωνιστή της σε σχέση με τους κεντρικούς ήρωες άλλων επικών ποιημάτων με τρωικό ή μετα-τρωικό περιεχόμενο. Στο επεισόδιο των Σειρήνων, ο Οδυσσέας ακούει τις γλυκόλαλες φωνές των παράξενων αυτών πλασμάτων να τον καλούν να πάει στο νησί τους για να ακούσει τα κατορθώματα και τα πάθη των Αχαιών στην Τροία, να ακούσει δηλαδή την Ιλιάδα. Με πόση δεξιοτεχνία επιχειρεί ο ποιητής της Οδύσσειας να καταστήσει ποιητολογικά χρωματισμένη αυτή την πρόσκληση φαίνεται από τη χρήση από τις Σειρήνες στερεότυπων εκφράσεων που απαντούν μόνο στην Ιλιάδα.

Οι Σειρήνες προσκαλούν τον Οδυσσέα όχι απλώς να πάει στο νησί τους αλλά να εγκαταλείψει το πλοίο της Οδύσσειας, να αλλάξει δηλαδή ποίημα και ποιητή και να γίνει ο ήρωας της Ιλιάδας. Αν βεβαίως συνέβαινε αυτό, το ποίημα θα ακυρωνόταν διά του κυριολεκτικού και συμβολικού θανάτου του ήρωα από τις ανθρωποφάγες Σειρήνες. Η απειλή όμως, την οποία ξεπερνά ο ήρωας, έχει πια αποκτήσει ποιητολογική διάσταση. Αφορά τον Οδυσσέα ως έμβλημα της Οδύσσειας και κατ' επέκταση τον ποιητή της Οδύσσειας και το έπος που αυτός δημιούργησε.

Μελετώντας την πολυεπίπεδη οδυσσειακή φυσιογνωμία του Οδυσσέα, μπορούμε να κατανοήσουμε τη διαδικασία της επικής ηρωογονίας. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: πρόκειται για την αρχαιολογία και παθολογία ενός νέου τύπου ήρωα που έγινε έμβλημα ενός νέου τύπου έπους».

Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής καθηγητής Iστορίας και Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Αντώνης Κοτσώνας αφηγείται: «Θυμάμαι καλά πότε, πώς και από ποιον έλαβα ως δώρο μια διασκευή της Οδύσσειας για παιδιά, παρότι δεν έχω ανάλογες μνήμες για τα τόσα άλλα βιβλία των σχολικών μου χρόνων. Η ιστορία της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη σαγήνευσε προφανώς την παιδική φαντασία μου, όπως συμβαίνει σε ανθρώπους κάθε ηλικίας. Η εξαιρετική απήχηση της Οδύσσειας επιβεβαιώθηκε εμφατικά από την πρόσφατη ανάδειξή της ως κορυφαίας μεταξύ των 100 ιστοριών που διαμόρφωσαν τον κόσμο, σύμφωνα με μια ενδιαφέρουσα έρευνα του BBC.

Η έρευνα βασίστηκε στις κρίσεις 108 ειδικών από διάφορες χώρες, κυρίως όμως δυτικές και μάλιστα αγγλόφωνες. Ως εκ τούτου, το εγχείρημα ανακαλεί τον Δυτικό Κανόνα (το σύνολο των έργων των γραμμάτων και των τεχνών που θεωρούνται τα πλέον αξιόλογα στον δυτικό κόσμο), παρότι οι εμπνευστές του αποστασιοποιούνται από μια κανονιστική προσέγγιση.

Κανένας από τους κριτές του BBC δεν είναι Έλληνας, όμως ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός εκπροσωπείται από επτά από τα 100 έργα, ενώ το σύνολο των λοιπών πολιτισμών της αρχαιότητας εκπροσωπείται από πέντε μόλις έργα. Μολονότι η "ελληνοκεντρική" αυτή προσέγγιση υποχωρεί αν εστιάσει κανείς στις επιλογές των κριτών που ζουν σε μη δυτικές χώρες, το ερώτημα παραμένει: γιατί αναδείχθηκε πρώτη η Οδύσσεια;

Για του αρχαίους Έλληνες, η Οδύσσεια (στη γνωστότερη εκδοχή της) ήταν έργο της διάνοιας του Ομήρου, που θεωρούνταν αξεπέραστη, και συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση της εικόνας των Ελλήνων για το παρελθόν τους, στη συγκρότηση του πανθέου των αθανάτων και των σχέσεών τους με τους θνητούς, και στην προβολή προτύπων ανδρικής και γυναικείας αρετής. Ο Οδυσσέας ξεχωρίζει ανάμεσα στα ηρωικά πρότυπα της αρχαιότητας χάρη στον "πολύτροπο" χαρακτήρα του, που τον καθιστά πιο προσιτό και ανθρώπινο. Ο ήρωας αυτός και ο νόστος του θα έβρισκαν ιδιαίτερη απήχηση ανάμεσα στους Έλληνες που έφευγαν από την πατρίδα τους για να αποικήσουν άγνωστες γωνιές της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, αλλά και στους ναυτικούς που αρμένιζαν στις θάλασσες αυτές.

Η Οδύσσεια είναι το ποίημα του νόστου και αποτελεί ένα από τα συναρπαστικότερα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Η Οδύσσεια είναι το ποίημα του νόστου και αποτελεί ένα από τα συναρπαστικότερα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Για τον ευρύτερο μεσογειακό κόσμο, η περιήγηση του Οδυσσέα σε άγνωστες περιοχές έδωσε την ευκαιρία σε μη ελληνικούς πληθυσμούς να διαπραγματευτούν την ένταξή του σε έναν ελληνοκεντρικό καταστατικό χάρτη. Είναι ενδεικτικό ότι ο Λατίνος, γενάρχης των Ετρούσκων της Ιταλίας, θεωρούνταν γιος του Οδυσσέα και της Κίρκης, ενώ στην ιταλική χερσόνησο πλάστηκαν παραλλαγές του οδυσσειακού μύθου που προβάλλουν την οικειοποίηση του ήρωα από μη ελληνικούς πληθυσμούς.

Για τον δυτικό κόσμο από την Αναγέννηση και μετά, η Οδύσσεια είναι πρωτίστως ένα αρχέτυπο περιπλάνησης και επιστροφής στη βάση. Είτε πρόκειται για ταξίδι στους Τροπικούς, είτε για περιήγηση στο Διάστημα, είτε για εσωτερική αναζήτηση, η περιπλάνηση αυτή ενέχει σύνθετους υπαρξιακούς προβληματισμούς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της "Ιθάκης" του Καβάφη (1911) ή του Οδυσσέα του Τζέιμς Τζόις (1922), με τον τελευταίο να αντικαθιστά το ομηρικό σκηνικό με εκείνο του Δουβλίνου του πρώιμου 20ού αιώνα. Το γεγονός ότι το πλούσιο σε οδυσσειακές αναφορές έργο του Τζόις αναδείχθηκε 17ο στον κατάλογο των κριτών του BBC είναι ένας έμμεσος έπαινος για την Οδύσσεια, καθώς η στενή διακειμενική σχέση των δύο έργων είναι ίσως μοναδική για το σύνολο του σχετικού καταλόγου.

Η αίγλη της Οδύσσειας ενέπνευσε τους πρώτους αρχαιολόγους, με τον Ερρίκο Σλήμαν να ξεκινά τις έρευνές του στην Ιθάκη το 1870 αναζητώντας το ανάκτορο του Οδυσσέα, πριν στραφεί σε άλλες ομηρικές θέσεις. Πολλοί μελετητές επιχείρησαν να ταυτίσουν τα μέρη όπου περιπλανήθηκε ο Οδυσσέας με γεωγραφικά τοπόσημα της Μεσογείου και να χαρτογραφήσουν το ταξίδι του (για να μην αναφερθώ στον εξωκεανισμό, δηλαδή τις αρχαίες και σύγχρονες θεωρίες της περιπλάνησης του Οδυσσέα πέραν της Μεσογείου).

Για παράδειγμα, ο κλασικιστής Victor Bérard και ο φωτογράφος Fred Boissonnas διέσχισαν το 1912 τη Μεσόγειο με ιστιοφόρο, ιχνηλατώντας και φωτογραφίζοντας οδυσσειακά τοπία. Μολονότι η προσέγγιση του ομηρικού κειμένου ως ιστορικού/γεωγραφικού ντοκουμέντου απορρίπτεται από τη σύγχρονη έρευνα (και είχε λοιδορηθεί ήδη από τον Ερατοσθένη), το έργο των Bérard και Boissonnas συνεχίζει να γοητεύει και πρόσφατα αναρτήθηκε στο Διαδίκτυο συνοδευόμενο από διαδραστικούς χάρτες με γεωαναφορές.

Παρά τη διαχρονία της, η απήχηση της Οδύσσειας στον 21ο αιώνα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική των τελευταίων δεκαετιών ο Δυτικός Κανόνας αποδομείται και οι Κλασικές Σπουδές υπονομεύονται λόγω της παλαιότερης σύνδεσής του με κυρίαρχες, αλλά προβληματικές ιδεολογίες. Παρά ταύτα, ο λογοτεχνικός και εννοιολογικός πλούτος της ιστορίας του Οδυσσέα προσελκύει νέες, ρηξικέλευθες αναγνώσεις, που απηχούν το ενδιαφέρον του κοινού για επίκαιρα ζητήματα φύλου, φυλής και κοινωνικής τάξης.

Ενδεικτικά αναφέρω τις περιπτώσεις του έργου της Margaret Atwood (γνωστής και από την Ιστορία της Θεραπαινίδας), η οποία συνέθεσε μια εκδοχή της Οδύσσειας ιδωμένη από τη γυναικεία σκοπιά της Πηνελόπης, ως Πηνελοπιάδα (2005)· της Justine McConnell που έγραψε τις Black Odysseys (2013), οι οποίες αναδεικνύουν τους τρόπους με τους οποίους μια ιστορία του Δυτικού Κανόνα ενέπνευσε λογοτέχνες και καλλιτέχνες αφρικανικής καταγωγής να παράγουν έργα που διαπνέονται από μετα-αποικιακές προσεγγίσεις· καθώς και την ψυχιατρική προσέγγιση του Jonathan Shay (Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming, 2002) ή το σχετικό κόμικ του Bryan Doerries (The Odyssey of Sergeant Jack Brennan, 2016), τα οποία αντλούν από την ιστορία της Οδύσσειας για να αναλύσουν την εμπειρία της επιστροφής του σύγχρονου στρατιώτη στο σπίτι του και τις μετατραυματικές διαταραχές που τη συνοδεύουν.

Οι τρέχουσες αυτές προσεγγίσεις επιβεβαιώνουν και εμπλουτίζουν την κορυφαία απήχηση της Οδύσσειας, όπως φάνηκε και από την προσοχή που έλαβαν στην πρόσφατη και πολύ επιτυχημένη έκθεση του Βρετανικού Μουσείου "Τροία: Μύθος και Πραγματικότητα". Χάρη στις προσεγγίσεις αυτές, η αρχαία χιλιοειπωμένη ηρωική ιστορία τρέπεται σε βιωματική εμπειρία για ανθρώπους του 21ου αιώνα, διαστέλλοντας καταλυτικά την οικουμενική διάσταση του έργου».

Πηγή: Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO. 

Έθιμα της Αφρικής

 

                                                  

Στους Himba της Ναμίμπιας στη Νότια Αφρική, καθορίζεται η ημερομηνία γέννησης ενός παιδιού, όχι από την ώρα της άφιξής του στον κόσμο, αλλά πολύ νωρίτερα: από την ημέρα που το παιδί επισκέφτεται το μυαλό της μητέρα του. ⠀

Όταν μια γυναίκα αποφασίσει ότι θα κάνει παιδί, ξεκουράζεται και χαλαρώνει επί ώρα κάτω από ένα δέντρο, μέχρι να ακούσει το τραγούδι του παιδιού που θέλει να γεννηθεί. Και αφού ακούσει αυτό το παιδικό τραγούδι, επιστρέφει στον άνθρωπο, που θα είναι ο πατέρας του παιδιού, για να του το μάθει. Και μετά, όταν κάνουν έρωτα, τραγουδούν το τραγούδι του παιδιού μαζί για να το καλέσουν.

Όταν η μητέρα είναι έγκυος, διδάσκει το τραγούδι αυτού του παιδιού στις μαίες και τις μεγαλύτερες γυναίκες του χωριού. Έτσι, όταν γεννιέται το παιδί, οι ηλικιωμένες γυναίκες και οι άνθρωποι γύρω του τραγουδούν το τραγούδι του για να το καλωσορίσουν. ⠀

Καθώς το παιδί μεγαλώνει, οι άλλοι χωρικοί μαθαίνουν το τραγούδι του. Οπότε αν το παιδί πέσει ή πληγωθεί, βρίσκεται πάντα κάποιον να το μαζέψει και να τραγουδήσει το τραγούδι του. Ομοίως, εάν το παιδί κάνει κάτι υπέροχο, ή περάσει με επιτυχία από τις τελετές της ενηλικίωσης, οι κάτοικοι του χωριού τραγουδούν το τραγούδι του για να το τιμήσουν. Στο γάμο του, επίσης το τραγούδι του θα τραγουδηθεί μαζί με τα τραγούδια της γαμήλιας τελετής. ⠀ ⠀

Εάν, σε οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της ζωής του, το άτομο διαπράττει ένα έγκλημα ή μια παρεκκλίνουσα κοινωνική πράξη, το άτομο καλείται στο κέντρο του χωριού και οι άνθρωποι της κοινότητας σχηματίζουν έναν κύκλο γύρω του. Μετά όλοι μαζί τραγουδούν το τραγούδι του. ⠀

Η φυλή αναγνωρίζει ότι η διόρθωση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς δεν περνάει μέσα από την τιμωρία, αλλά μέσα από την αγάπη και την υπενθύμιση της ταυτότητας. Όταν αναγνωρίζεις το δικό σου τραγούδι, δεν θέλεις ή δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι, που θα έβλαπτε τους άλλους

Και όταν, γερνάει αυτό το παιδί, ξαπλώνει στο κρεβάτι του έτοιμο να πεθάνει, ενώ όλοι οι χωρικοί τραγουδούν, για τελευταία φορά, για να το αποχαιρετίσουν το τραγούδι του.

από Robby Bellastoria
φωτογραφία από τον Chris McLennan
See Less

Tuesday, July 7, 2020

Σέργης Χαβουζάρης - Αντί λουλούδια...

Του Φοίβου Νικολαΐδη
Στα ενδιάμεσα της αρχής και του τέλους, στις ασταμάτητες στροφές του χρόνου της ζωής, ο πόνος παραμονεύει τη χαρά. Το βιολογικό ρολόι ξαφνικά σταματά. Η αυλαία κλείνει και τα φώτα σβήνουν απαλά. Είναι η στιγμή της δυνατής αλήθειας για το μάταιο και εφήμερο τούτο κόσμο.

Πριν λίγες μέρες, έφυγε για το μεγάλο ταξίδι... έτσι αθόρυβα, όπως έζησε με τη σοφία της απλότητας ένας ξεχωριστός άνθρωπος, ο Σέργης Χαβουζάρης. Υπήρξε μέχρι τέλους, ένας σεμνός άνθρωπος, με ανοιχτό μυαλό και ευρύτητα αντίληψης. Έβλεπε πάντα τη ‘μεγάλη εικόνα’ της ζωής, την έννοια των πραγμάτων και την αξία των ανθρώπων.

Ένας σπάνιος άνθρωπος με πηγαία αρχοντιά όχι του πλούτου, αλλά της χαρισματικής προσωπικότητα. Φτιαγμένος από ξεχωριστό μέταλλο μιας άλλης νοοτροπίας.

Έμεινε προσγειωμένος όσες επιτυχίες και όσες διακρίσεις κι αν πέτυχε στη ζωή του. Είχε ζεστασιά στην ψυχή και τρυφεράδα στην καρδιά. Μέσα του φώλιαζε η απέραντη αγάπη για τον τόπο και στην αγκαλιά του χωρούσε ο κόσμος όλος.

Θεία τύχη αγαθή, ο Σέργης γεννήθηκε προικισμένος με πολλές αρετές και χαρίσματα. Σμιλεμένος χαρακτήρας με σπάνιο εσωτερικό πλούτο, ήθος και αξιοπρέπεια.

Όπως σταθερές ήταν οι ιδέες του, έτσι έκανε και σταθερά βήματα στη ζωή, ως ένας αληθινός κύριος με ευπρέπεια. Είναι πραγματικά πάρα πολλά, αυτά που θα μπορούσαν να πουν, όσοι γνώρισαν και έζησαν από κοντά τον Σέργη Χαβουζάρη.

Με πλήρη και ξεχωριστή διαύγεια πνεύματος μέχρι τέλους, καλλιέργεια και παιδεία με έμφυτη ευγένεια και βαθύτατα ανθρωπιστής, κατάφερε μέσα από την προσωπική του διαδρομή, να ολοκληρωθεί ως προσωπικότητα.

Ικανός ρήτορας και ευχάριστος συζητητής, αναδείκνυε το ουσιαστικό με απλότητα. Ο πλούσιος λόγος του συχνά συνοδευόταν με τη λαϊκή θυμοσοφία, την οξυδέρκεια, την κρίση και την πλούσια γνώση του.

Νηφάλιος στην κρίση και γαλήνιος στη σκέψη του κατάφερε όσοι λίγοι να πορευτεί στη ζωή με αρμονία. Αυτή η ανεπανάληπτη ισορροπία και σύνθεση είναι, η αύρα που άφηνε στις προσωπικές του σχέσεις.
Εκτός από το εκλεπτυσμένο χιούμορ, διέθετε αυτό το σπάνιο και απροσδιόριστο 'κάτι' που διακρίνει τους φωτισμένους από τους απλούς ανθρώπους, -αυτούς που ηγούνται από αυτούς που ακολουθούν-. Ο εσωτερικός πλούτος, του δημιουργούσε ένα φωτοστέφανο, που τον περιέβαλλε και τον έκανε να ξεχωρίζει.

Στον αγώνα της ζωής εργάστηκε σκληρά και τίμια. Κέρδισε επάξια την εκτίμηση και τον σεβασμό όλων, όσων είχαν την ευκαιρία, να εργαστούν μαζί του και να φωτιστούν από την παρουσία και την αύρα του.

Στη μακρά επαγγελματική του διαδρομή άφησε το αποτύπωμα τους ως ένας εξαίρετος τραπεζίτης και βαθύς γνώστης της τραπεζικής τέχνης. Από τα πρώτα επαγγελματικά του βήματα, υπηρέτησε με πάθος, σεμνότητα και εντιμότητα. Δεν τον άγγιξε η ματαιοδοξία,  όσες ανώτερες διευθυντικές βαθμίδες και διοικητικές θέσεις σε συμβούλια κι αν πέρασε. Το Συγκρότημα της Ελληνικής Τράπεζας του οφείλει πολλά.

Άριστος οικογενειάρχης, άψογος πατέρας και σύζυγος, προσπάθησε για το καλύτερο στη ζωή και το πέτυχε. Ήταν τυχερός που πορεύτηκε στη ζωή πλάι στην εξαιρετική σύζυγο και αγαπημένη του Αγλαΐα, τη θαυμάσια αυτή γυναίκα με την οποία απέκτησαν δυο εξαίρετα παιδιά την Μυράντα και την Γαλάτεια.

Ο Σέργης ήταν ένας πραγματικός ηγέτης στη ζωή, από την άποψη ότι έδινε αξία σε ότι ασχολείτο και σε ότι υπηρετούσε είτε επαγγελματικά είτε ερασιτεχνικά ως λάτρης της φωτογραφίας ή ως φίλος και ως μέλος πολλών κοινωνικών ιδρυμάτων και επαγγελματικών συλλόγων.

Υπήρξες μοναδικός μέντορας για πολλούς φίλους και συναδέλφους γιατί ήξερε καλά να καθοδηγεί, να συμβουλεύει και να ενθαρρύνει. Από τον Σέργη κρατώ -ένα από τα πολλά που διδαχτήκαμε από αυτόν- «Το ιδεώδες είναι να ονειρεύεσαι τη ζωή σου, ενώ συνάμα τη ζεις».

Στον Σέργη που ονειρεύτηκε και έζησε τη ζωή του, στερνό αντίο από πολλούς φίλους που τον εκτίμησαν βαθιά και τον αγάπησαν αληθινά.

Ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα σε σκεπάσει. Αιωνία του η μνήμη. 
Φοίβος Νικολαΐδης

Tuesday, June 23, 2020

Μερικές αλήθειες που δεν ήξερες για το 1821

Ο συγγραφέας του 'Τα Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας', Θεόδωρος Παναγόπουλος, αμφισβητεί όσα γράφουν τα σχολικά βιβλία της ιστορίας για την Επανάσταση.
Οι λαοί δεν έχουν μόνο ήρωες, έχουν και καθάρματα. Στην ιστορία ενός τόπου δεν ανήκουν μόνο οι ήρωες, ανήκουν και τα καθάρματα, που κι αυτά γράφουν ιστορία’, αναφέρει ο Βασίλης Ραφαηλίδης στην ‘Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους (1830-1974)’. Κι όταν και τα καθάρματα γράφουν ιστορία, τότε η ιστορία περιλαμβάνει και αδικίες. Η αδικία και κατ’ επέκταση η απόδοση δικαιοσύνης ήταν το κίνητρο που ώθησε τον Θεόδωρο Παναγόπουλο να γράψει ‘Τα Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας’, ένα βιβλίο που αμφισβητεί πολλά από όσα θεωρούσαμε ως θέσφατα για την Ελληνική Επανάσταση του 1821, απλά και μόνο επειδή αναφέρονται στα σχολικά βιβλία.


”Μελετώντας τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια όσα έχουν γραφτεί για το ’21, σχημάτισα τη γνώμη πως η Επανάσταση προδόθηκε τόσο από μέσα όσο και απέξω”, μου ανέφερε ο Παναγόπουλος στην αρχή της συζήτησής μας, ο οποίος ως, συνταξιοδοτημένος, δικαστής ενοχλήθηκε από τις ιστορικές αδικίες και θέλησε μέσω του βιβλίου του να αποδοθεί δικαιοσύνη. ”Ήθελα, σύμφωνα με τη δική μου συνείδηση, να ξεκαθαρίσω ποιοι ήταν πραγματικά αγνοί και ποιοι ιδιοτελείς. Έτσι, ξεκίνησα να ερευνώ τα πρόσωπα και τα γεγονότα, μία έρευνα που κατέληξε στη συγγραφή του ‘Τα Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας”.
(Ο Θεόδωρος Παναγόπουλος)


>”Ενώ η Επανάσταση ξεκίνησε αρκετά καλά, την πρόδωσαν από μέσα οι κοτζαμπάσηδες και οι πρόκριτοι. Δεν την ήθελαν, γιατί περνούσαν καλά επί τουρκοκρατίας. Είχαν αποκτήσει πολύ σημαντική πολιτική δύναμη, γιατί είχαν τον έλεγχο της οικονομίας, εισπράττοντας τους φόρους για λογαριασμό του σουλτάνου, κρατώντας ένα τεράστιο μερίδιο για τους ίδιους. Είχαν φτάσει στο σημείο να διορίζουν και να απολύουν ακόμα και τον πασά της Τριπολιτσάς, τον Οθωμανό διοικητή της Πελοποννήσου. Επομένως, δεν ήθελαν ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, γιατί θα έχαναν τα προνόμια και τις περιουσίες τους”.

> ”Απέξω την Επανάστση πρόδωσαν οι Φαναριώτες και όσοι ήρθαν μαζί τους στην Ελλάδα. Άνθρωποι όπως ο Μαυροκορδάτος και ο Καρατζάς που ήρθαν από τις παραδουνάβιες ηγεμονίες κι έφεραν μαζί τους διάφορους περίεργους νεαρούς τύπου Πολυζωίδη και Σκουφά, οι οποίοι αργότερα έγιναν ηθικοί αυτουργοί της δολοφονίας του Καποδίστρια. Όλοι αυτοί που ήρθαν απέξω δεν ήταν πάνω από είκοσι ετών. Πολέμησαν τους οπλαρχηγούς που είχαν ξεκινήσει την Επανάσταση και έτσι στην πραγματικότητα την πρόδωσαν. Θα ήμασταν ένα διαφορετικό κράτος, ίσως πιο ευτυχισμένο, πιο ειρηνικό και εντελώς ανεξάρτητο αν δεν σκότωναν τον Καποδίστρια, ο οποίος είχε όνειρα να φτιάξει μια Ελλάδα μεγάλη, ισχυρή και ανεξάρτητη”.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις

 > ”Δεν θα έλεγα πως η ελληνική επανάσταση ήταν αποτέλεσμα της επιθυμίας των Μεγάλων Δυνάμεων. Η ουσία ήταν πως η Αγγλία και η Γαλλία δεν ήθελαν να κατέβει η Ρωσία στη Μεσόγειο. Με βάση αυτή τη λογική, λοιπόν, εμπόδιζαν την Ελλάδα να γίνει ανεξάρτητο κράτος. Ήθελαν να γίνει αυτόνομη επαρχία της οθωμανικής αυτοκρατορίας, όπως ήταν η Μολδοβλαχία. Αναγκάστηκαν μαζί με τους Τούρκους να δεχτούν την αυτονομία, όταν οι Ρώσοι έφτασαν με τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο στα πρόθυρά της Κωνσταντινούπολης. Ο σουλτάνος πιεζόμενος πλέον και από τους Αγγλογάλλους δέχτηκε την ανεξαρτησία κι έτσι φτάσαμε στο σχηματισμό ενός μικρού ελληνικού κράτους που περιλάμβανε την Πελοπόννησο, τις Κυκλάδες και τη Στερεά Ελλάδα.


> ”Οι Μεγάλες Δυνάμεις είχαν αποφασίσει η Ελλάδα να είναι φόρου υποτελής στο σουλτάνο και ο αρχηγός της αυτόνομης πολιτείας να διορίζεται μετά από έγκριση του σουλτάνου. Την Ελλάδα την ήθελαν προτεκτοράτο. Την ανεξαρτησία την δέχτηκαν κατά ανάγκη, αλλά περιορισμένη. Αποφάσισαν να την κάνουν προτεκτοράτο και αφού επελέγη ο Καποδίστριας από την Εθνοσυνέλευση άρχισαν να τον υποσκάπτουν. Οι Άγγλοι έβαλαν από πίσω του τον πράκτορας τους, τον Μαυροκορδάτο. Δημιούργησαν το κοινό της Ύδρας, άρχισαν να λένε στα νησιά να μην πληρώνει κανείς φόρο στην κυβέρνηση και στο τέλος τον δολοφόνησαν, μέσω των  Μαυρομιχαλαίων. Κάπως έτσι ξεκίνησε η απόλυτη εξάρτησή μας από τις Μεγάλες Δυνάμεις και φτάσαμε μέχρι τον ερχομό του Όθωνα”.

> ”Πιστεύω πως θα είχαμε καταφέρει να ανεξαρτητοποιηθούμε και χωρίς τις Μεγάλες Δυνάμεις, τα δάνεια τους και το Ναυαρίνο. Τον πρώτο χρόνο της επανάστασης είχαμε όλο νίκες. Από τη στιγμή που ανακατεύτηκε ο Μαυροκορδάτος, ο οποίος εξυπηρετούσε τα αγγλικά συμφέροντα, είχαμε όλο ήττες. Στην ανεξαρτησία δεν έπαιξε ρόλο το Ναυαρίνο. Όλο αυτό ξεκίνησε από παρεξήγηση, αφού ένα αγγλικό πλοιάριο με λευκή σημαία κινήθηκε προς στην τουρκική ναυαρχίδα για να ζητήσει να συζητήσουν. Οι Τούρκοι το πυροβόλησαν, σκοτώθηκε ένας δόκιμος και ξεκίνησε η μάχη. Θα τα είχαμε καταφέρει και χωρίς το Ναυαρίνο”.

> ”Όσον αφορά το δάνειο, λειτούργησε διαιρετικά για τους Έλληνες. Οι Άγγλοι μας ήθελαν διαιρεμένους. Για αυτό και δημιούργησαν ένα ολιγαρχικό κόμμα, το κόμμα των αρχόντων με τους κοτζαμπάσηδες και τους Κουντουριώτηδες, ενώ από την άλλη πλευρά βρίσκονταν οι Καραϊσκάκης, Κολοκοτρώνης, Ανδρούτσος. Τον Ανδρούτσο και τον Καραϊσκάκη τους δολοφόνησαν, ενώ τον Κολοκοτρώνη τον φυλάκισαν. Η Αγγλία εκείνα τα χρόνια χρησιμοποιούσε το σύστημα ‘διαίρει και βασίλευε”.

> ”Πώς θα τα καταφέρναμε χωρίς τις Μεγάλες Δυνάμεις; Τον πρώτο χρόνο της Επανάστασης (1821-22), είχαμε έξι νίκες και καμία ήττα σε μάχες. Στα τέλη του ’21 ήρθε ο Μαυροκορδάτος και από το ’22 που έκανε το σύνταγμα μέχρι το ’32 δεν κερδίσαμε ούτε μία μάχη. Γνωρίσαμε  δέκα ήττες από την Πάτρα και την Κόρινθο μέχρι το Μανιάκι με τον Παπαφλέσσα και τη Σφακτηρία. Μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα, είχαμε πέντε καταδίκες όπως αυτές του Κολοκοτρώνη και του Καραϊσκάκη, οχτώ δολοφονίες και δύο εμφύλιους πολέμους. Είχαμε 200.000 νεκρούς, αναπήρους και αιχμαλώτους και σκεφτείτε πως εκείνο το διάστημα ο πληθυσμός της χώρας ήταν 900.000, άρα χάθηκε το 1/4 του πληθυσμού. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα της πολιτικής των Άγγλων, για αυτό πιστεύω πως η Επανάσταση θα πετυχαίναμε και χωρίς τις Μεγάλες Δυνάμεις”.

> ”Πήραμε, επίσης δάνεια, τα οποία τα κατασπαταλήσαμε. Από τις 2.000.000 λίρες των δανείων έφτασαν στην Ελλάδα οι 800.000. Τα λεφτά τα έφαγαν ο Κουντουριώτης με τον Κωλέττη και τον Μαυροκορδάτο. Μ’ ένα μέρος αυτών των χρημάτων παραγγείλαμε φρεγάτες από τα ναυπηγία της Αγγλίας οι οποίες δεν ήρθαν ποτέ γιατί την ίδια περίοδο τα αγγλικά ναυπηγεία είχαν παραγγελίες από τον Μεχμέτ Άλη, τον πατέρα του Ιμπραήμ και καθυστέρησαν τις ναυπηγήσεις των ελληνικών πλοίων για να προλάβουν να στείλουν στην Αίγυπτο τις δικές του παραγγελίες, ώστε να έχει τη δυνατότητα ο Ιμπραήμ να φτάσει στην Πελοπόννησο χωρίς να βρει αντίσταση”.

> ”Δυστυχώς το ’21 δεν είχαμε την κατάλληλη ηγεσία. Είχαμε τον Μαυροκορδάτο και τον Κωλέττη. Το ’22 ο Μαυροκορδάτος στο σύνταγμα της Επιδαύρου, έβαλε ένα άρθρο που έλεγε πως ο αρχηγός του στρατού (δηλαδή ο Κολοκοτρώνης, ο Υψηλάντης ή όποιος θα γινόταν αρχιστράτηγος) δεν μπορούσε να κάνει καμία πολεμική επιχείρηση χωρίς την άδεια της βουλής. Την βουλή απάρτιζαν άνθρωποι του Ζαΐμη και του Μαυροκορδάτου. Με τα μέσα της εποχής φανταστείτε να έρχεται από τα Μέγαρα ο Κιουταχής με 10.000 στρατιώτες και να πρέπει ο αρχιστράτηγος να πάει στην Τρίπολη να βρει τη βουλή, να συνεδριάσει και να του δώσει την άδεια. Έλεος. Αυτό είναι ανήκουστο. Και όμως είχε γίνει.”

Ο Λόρδος Βύρωνας και η Εκκλησία
> ”Αφού ο Βύρωνας ήταν σπουδαίος φιλέλληνας γιατί δάνεισε λίρες αναγκάζοντάς μας να υποθηκεύσουμε τις αλυκές του Μεσολογγίου και το χρέος το πλήρωσε μετά η ελληνική πολιτεία στους κληρονόμους του; Η εκκλησία έπαιξε και αυτή αρνητικό ρόλο. Είχε αφορίσει τον Ρήγα και τον Κολοκοτρώνη, τον οποίο κυνήγησε για να τον εξολοθρεύσει. Η Εκκλησία αποκαλούσε βασιλέα τον σουλτάνο και διέδιδε ότι εκείνος μας αγαπούσε. Αυτό ξεκίνησε από την εποχή του Γεννάδιου, ο οποίος είχε πει μετά την άλωση της Πόλης πως ο Θεός μας τιμώρησε γιατί φύγαμε από το δρόμο του”.

Η ιστορική αλήθεια και οι ομοιότητες με το σήμερα 
> ”Έχουν περάσει σχεδόν 200 χρόνια από την Επανάσταση. Πιστεύω πως είναι αρκετά για να μάθουμε επιτέλους την αλήθεια. Αν είχαμε μάθει από μικροί ότι ο Όθωνας κυβερνούσε απολυταρχικά και είχε μαζέψει γύρω του όλα τα καθάρματα τα οποία έκανε στρατηγούς και αντιστράτηγους, αν ξέραμε ότι τα δάνεια μας σκλαβώνουν, αν μας έλεγαν αυτό που έλεγε ο Καποδίστριας ότι ό ‘ο φιλήκοος των ξένων είναι προδότης’, ίσως η Ελλάδα ήταν μια καλύτερη χώρα με πιο υπεύθυνους πολίτες. Όχι πολίτες που ακούν τον Κωλέττη και τον Μαυροκορδάτο που μονοπωλούσαν την εξουσία από το ’22 μέχρι το ’62 και συνεπώς έγραψαν την ιστορία όπως ήθελαν εκείνοι”.

> ”Αν δεν σου λένε την αλήθεια πως να έχεις άποψη; Σήμερα λέμε για το αν πρέπει να φύγουμε ή όχι από το ευρώ. Δεν κάθεται όμως κάποιος να μας πει τις συνέπειες του αν φύγουμε και τις συνέπειες του αν μείνουμε. Κοιτάνε την καρέκλα τους και οι προηγούμενες κυβερνήσεις και η νυν. Να λοιπόν γιατί χρειάζεται να μαθευτεί η αλήθεια στα σχολεία και να μάθουν τις ευθύνες τους οι μαθητές από παιδιά, αλλιώς γίνονται πρόβατα. Ραγιάς ξέρετε τι σημαίνει; Ο ‘ράγιας’ προέρχεται απ΄την αραβική λέξη ‘ράγι’ που σημαίνει κοπάδι. Ραγιάς ήταν το κοπάδι του σουλτάνου. Ο σουλτάνος της οθωμανικής αυτοκρατορίας είχε δικαίωμα πάνω στο κοπάδι να το σφάξει ή να το κάνει ό,τι θέλει. Ραγιάδες θέλουμε; Πρόβατα; Εγώ ως μαθητής από την επαρχία δεν ήξερα τίποτα πέρα από αυτά που έγραφαν τα βιβλία. Τέλειωσα το σχολείο και δεν ήξερα ποιος είναι ο Μωάμεθ και ο Μαρξ. Τι φοβόντουσαν; Πώς αν τους μάθαινα θα γινόμουν μουσουλμάνος ή κομμουνιστής;”

> ”Η σημερινή πολιτική σκηνή είναι ταυτόσημη με αυτή του 1821. Ποτέ κανείς δεν λογαριάζει το λαό. Τότε τα έτρωγαν οι κοτζαμπάσηδες μέσω των φόρων, σήμερα οι πλούσιες οικογένειες δεν φορολογούνται και ο λαός υποφέρει. Οι βουλευτές που έχουμε θα έπρεπε να ντρέπονται. Αν είχαμε πολίτες σκεπτόμενους δεν θα ψήφιζαν κανέναν από αυτούς. Όταν το ’21 ήρθε ο Καποδίστριας δεν δέχτηκε να πάρει βουλευτική αποζημίωση ούτε ένα φοίνικα και πέθανε χωρίς να έχει τίποτα. Οι σημερινοί βουλευτές δεν δέχονται καμία περικοπή κι έχουν τόσα προνόμια. Να γιατί χρειάζεται πολίτης με μυαλό. Για να μην είναι πρόβατο του καθενός”.

>”Το ’21 πέρα από τους Άγγλους υπήρχαν οι Βαυαροί, οι οποίοι εκείνη την εποχή έκαναν την πρώτη γερμανική κατοχή στην Ελλάδα. Έφεραν τον ανήλικο Όθωνα και κυβερνούσαν μέσω των αντιβασιλέων. Με τον Όθωνα ήρθαν 3.500 Βαυαροί, οι οποίοι έστησαν δύο σκουριασμένες λαιμητόμους, σε Χαλκίδα και Ναύπλιο και άρχισαν να κόβουν κεφάλια. Κάλεσαν στο Ναύπλιο τον στρατό που είχε φτιάξει ο Καποδίστριας που αποτελούνταν από όσους πολέμησαν στην Επανάσταση, τον αφόπλισαν και μετά τον ξαπόστειλαν. Οι περισσότεροι πήγαν στα βουνά και έγιναν ληστές. Οι άλλοι περάσαν από τη Λαμία και πάνω και πήγαν με τους Τούρκους που μέχρι τότε πολεμούσαν και λήστευαν τους Έλληνες. Δηλαδή έφυγαν από τη χώρα όσοι πολέμησαν τους Τούρκους και έμειναν οι Βαυαροί. Έφτασαν στο σημείο να πιάσουν τον Πλαπούτα και τον Κολοκοτρώνη και να τους καταδικάσουν σε θάνατο. Η πρώτη γερμανική κατοχή έγινε τότε με τις ξιφολόγχες, η δεύτερη έγινε το 1941 και από το 2010 έχουμε νέα γερμανική κατοχή. Αυτή τη φορά οι ξιφολόγχες αντικαταστάθηκαν με χάρτινες ξιφολόγχες όπως το ευρώ.”

>”Από την ελληνική ιστορία νιώθω περήφανος για τη στάση του Κολοκοτρώνη, περήφανος και λυπημένος που χάθηκε για τη συμπεριφορά του ο Καποδίστριας. Περήφανος για το Νικηταρά και για τη Μαντώ Μαυρογένους. Για όλους τους ανθρώπους με αξία που έδωσαν τη ζωή και τη ψυχή τους για τον Αγώνα και στους οποίους οφείλεται η ελευθερία μας”.

Οι Τούρκοι, το ελληνικό DNA και οι παρελάσεις  
> ”Σήμερα ο Ερντογάν οραματίζεται να επανιδρύσει την οθωμανική αυτοκρατορία. Στο σχολείο οι Τούρκοι τα μαθαίνουν πιο λάθος ακόμα και από εμάς. Και εμείς σφάζαμε Τούρκους και εκείνοι μας έσφαζαν. Η ιστορία θα έπρεπε να είναι αντικειμενική. Να λέει τι κάναμε εμείς στη Μικρά Ασία και τι έκαναν εκείνοι στη Σμύρνη. Ποντάρουν, όμως, και οι δύο στο συναισθηματισμό και το αποτέλεσμα είναι να βρισκόμαστε από το 15ο αιώνα σε μια αντιπαλότητα που δεν λέει να τελειώσει. Θα μπορούσαμε να έχουμε καλές σχέσεις με τους Τούρκους, οι οποίες θα ωφελούσαν και τις δύο πλευρές. Αντ’ αυτού οι Γερμανοί και οι Αμερικάνοι πουλάνε εξοπλισμούς και στους δυο μας και γλεντούν με τα λεφτά μας”.

> ”Σε αυτό τον τόπο κατοικούσαν κάποιοι άνθρωποι που ανέπτυξαν τη δημοκρατία και τη φιλοσοφία. Από το 146μ.Χ. που έπεσε η Ελλάδα κι έγινε Ρωμαϊκή αυτοκρατορία έπαψαν να υπάρχουν Έλληνες. Υπήρχαν Ρωμιοί. Δημιουργήθηκε ανατολικό και δυτικό κράτος και είχαμε αυτοκράτορες που κανείς δεν ήταν Έλληνας. Η Ελλάδα δεν έχει σχέση με το Βυζάντιο αν και προσπάθησαν να μας πολιτογραφήσουν βυζαντινούς. Εκείνο που διασώθηκε από τον ελληνισμό της αρχαιότητας ήταν η γλώσσα χάρη στις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά κυρίως χάρη στο γεγονός πως τα Ευαγγέλια είχαν γραφτεί στα ελληνικά. Όσον αφορά το ελληνικό DNA, κανείς λαός δεν είναι καθαρός. Από εδώ έχουν περάσει, Αρβανίτες, Ενετοί, Τούρκοι και τόσοι άλλοι. Έχουμε και τούρκικο αίμα, αλλά και οι Τούρκοι ελληνικό. Ξέρετε πόσο ελληνικό αίμα έχουν οι Τούρκοι ως απόγονοι γενιτσάρων;”

> ‘‘Οι παρελάσεις αποτελούν τρόπο επίδειξης και δεν έχουν κάποια χρησιμότητα. Τέτοιες μέρες θα μπορούσαν να γίνονται διαλέξεις στα σχολεία σχετικά με το τι έγινε το ’21, αλλά οι παρελάσεις και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου θέλουν να τονίσουν το εθνικό φρόνημα και τίποτα άλλο. Δεν βοηθά σε τίποτα να βγαίνουν οι επίσημοι να στρίβουν τα κεφάλια και να κοιτούν τ’ άρματα. Αυτό που βοηθά είναι να πουν την αλήθεια. Στη Γερμανία και στην Αγγλία γίνονται παρελάσεις; Ο μόνος τρόπος για να τιμήσουμε όσους αγωνίστηκαν για την Επανάσταση είναι να σεβόμαστε και να μνημονεύουμε αυτούς που μας ελευθέρωσαν και να τους θεωρούμε πρότυπα των οποίων τη ζωή πρέπει να ακολουθούμε”.

Το βιβλίο ‘Τα Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας’ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενάλιος.
Γιώργος Μυλωνάς
Πηγή: Oneman.gr
25 Μαρτίου 2017  

Thursday, June 11, 2020

Μαρίτα Ρίτζι: “…Η ΕΛΛΑΔΑ ΧΤΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ για την Κιβωτό του κόσμου…”

Συνέντευξη της Μαρίτας Ρίτζι στο περιοδικό polismagazino
“Αυτή τη στιγμή έχω ξεκινήσει πρόβες ολοκληρώνοντας το θίασο και τους τεχνικούς στην καινούργια μου δουλειά που έγραψα, σκηνοθετώ και κάνω και την παραγωγή, “η Ελλάδα του χθες και σήμερα”, μία ιστορική αναδρομή των δεκαετιών που πέρασαν από την Ελλάδα και άφησαν το σημάδια τους”.
Σε ποιά ηλικία ανακαλύψατε ότι θέλετε να γίνετε ηθοποιός; Το ότι ήθελα να γίνω ηθοποιός το ανακάλυψα στα έξι με εφτά μου έτη όταν πρώτο έπαιξα στο θέατρο της Ερμούπολης Σύρου το Απόλλων το Μιχαλάκη τον σφυρίχτρα σε διασκευή Ξένιας Καλογεροπούλου.
Ποιόν ηθοποιό – καλλιτέχνη θαυμάζετε; Θαύμαζα τον Ντίνο Ηλιόπουλο που έτυχε να δουλέψω στο θέατρο μαζί του παιδί ακόμη της δραματικής σχολής και τον Θανάση Βέγγο. Είχαν ήθος μεγάλες αξίες και ήταν τρομερές προσωπικότητες. Επίσης θαύμαζα την Αλίκη Βουγιουκλάκη για την μοναδικότητα που είχε στο φακό και την Τζένη Καρέζη για την τεράστια γκάμα της.
Θέατρο ή κινηματογράφος τι προτιμάτε; Άλλο το θέατρο και άλλο ο κινηματογράφος. Στο θέατρο έχεις αμεσότητα με τον κόσμο ενώ στον κινηματογράφο όχι. Το θέατρο έχει τελείως διαφορετική τεχνική από ότι ο κινηματογράφος είναι δύο διαφορετικά πράγματα.
Τι σημαίνουν οι λέξεις καριέρα – επιτυχία για εσάς; Για εμένα καριέρα είναι η διαδρομή στον χώρο της τέχνης και η διαχρονική επιβίωση στο σανίδι. Επιτυχία για εμένα σημαίνει ικανοποιημένος κόσμος γεμάτος συναισθήματα αποτυπωμένα στα πρόσωπά τους.
Καλλιτέχνης γεννιέται κανείς ή γίνεται; Καλλιτέχνης γεννιέσαι. Δεν γίνεσαι, το έχεις ή δεν το έχεις και αυτό φαίνεται από την ηλικία των 5,6 ετών.
Ποιά λέξη σας εκφράζει ως καλλιτέχνη; Προσφορά πάθος αγάπη και έρωτας.
Νοιώθετε την «έμπνευση» πριν δημιουργήσετε; Αν δεν έχω έμπνευση δεν μπορώ να δημιουργήσω δεν μπορώ να γράψω και δεν μπαίνω καν στην διαδικασία εάν τα τσάκρα μου δεν είναι ανοιχτά.
Πώς θα χαρακτηρίζατε τον εαυτό σας ως Καλλιτέχνη; Θα με χαρακτήριζα τελειομανή. Θέλω όλα να λειτουργούν άψογα και γι’ αυτό δίνω έμφαση και στην πιο μικρή λεπτομέρεια του ρόλου.
Ποιά είναι τα μελλοντικά σας σχέδια; Αυτή τη στιγμή έχω ξεκινήσει πρόβες ολοκληρώνοντας τον θίασο και τους τεχνικούς στην καινούργια μου δουλειά που έγραψα σκηνοθετώ και κάνω και την παραγωγή “η Ελλάδα του χθες και σήμερα” μία ιστορική αναδρομή των δεκαετιών που πέρασαν από την Ελλάδα και άφησαν το σημάδια τους. Είναι μία υπερπαραγωγή με 65 κουστούμια 7 ηθοποιοί που σχεδιάζει ο σχεδιαστής μόδας παγκόσμιας φήμης Μάικ Νικολατος. Δυόμιση ώρες παράσταση με εικόνες βίντεο και μουσική που επιμελήθηκε ο καταξιωμένος μουσικοσυνθέτης Θάνος Γεωργουλάς. 
Κάνουμε πρεμιέρα στις 30 Ιουλίου στο κολυμβητήριο της Ραφήνας μία προσφορά του δήμου Ραφήνας Πικερμίου και του Δημάρχου Ευάγγελου Μπουρνού. Η παράσταση αυτή δημιουργήθηκε για την ενίσχυση της κιβωτού του κόσμου η είσοδος είναι δωρεάν Και θα υπάρχει σε κάθε παράσταση ένα κουτί για να βάζει ο κόσμος χρήματα όσα θέλει μέσα για την κιβωτό του κόσμου. Παραστάσεις θα δοθούν σε όλους τους δήμους της Αττικής εκτός Αττικής αλλά και στο Εξωτερικό.

Βιογραφικό
Η Μαρίτα Ρίτζι γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου και είναι ιταλικής καταγωγής από 7 ετών που ανέβηκε στο σανίδι μέχρι και σήμερα υπηρετεί το θέατρο την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. έχει συνεργαστεί με πολύ μεγάλα ονόματα καταξιωμένα στο χώρο του θεάτρου έχει εργαστεί στο εξωτερικό ως διευθύντρια casting director αλλά και ως ηθοποιός δημιούργησε την πρώτη καλλιτεχνική κοινότητα στην Ελλάδα. Συνεργάστηκε με ναυτιλιακές εταιρείες δημιουργώντας ντοκιμαντέρ με τουριστικούς οδηγούς για τις τηλεοράσεις των πλοίων. Υπήρξε ιδιοκτήτρια διαφημιστικής εταιρείες στην Ελλάδα.
Γράφει θεατρικά κείμενα και σενάρια
σκηνοθετεί ομάδες και κάνει μόνη της θεατρικές παράγωγες πάντα με τεράστια επιτυχία. Στην τηλεόραση έχει συμμετάσχει σε πολλές τηλεοπτικές σειρές με ρόλους υπέροχους όλων των ειδών Δράμα και κωμωδία. Μπορούμε να μάθουμε τα πάντα για αυτήν γράφοντας το όνομά της στη μηχανή αναζήτησης Google και μπαίνοντας στο YouTube στο κανάλι της
Facebook
Πηγή: polismagazino.gr

Tuesday, June 2, 2020

Ενώπιον εαυτού... ας φιλοσοφήσουμε

Γράφει η Στέλλα Τζιμπιλή*
Λίγες μέρες μετά την "απελευθέρωση" από τα δεσμά της καραντίνας επιστρέφουμε σιγά-σιγά σε ρυθμούς κανονικότητας. Το θέμα είναι πώς επανερχόμαστε στη φυσιολογική ζωή, οι ίδιοι, φτωχότεροι ή πλουσιότεροι πνευματικά; Ο Ηράκλειτος αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «Τα πάντα ρεί, δις εις τον αυτόν ποταμό ουκ αν εμβαίης», δηλαδή τα πάντα αλλάζουν και κανείς δεν μπαίνει δύο φορές στα ίδια νερά του ίδιου ποταμιού. 

Η απάντηση δόθηκε περίτεχνα από τον Σκοτεινό φιλόσοφο Ηράκλειτο και όχι από εμένα. Αναντίρρητα κανείς δε θα γυρίσει πίσω ίδιος, ούτε και στην ίδια ακριβώς κατάσταση που βρισκόταν πριν από την εποχή της καραντίνας. Λίγο πολύ όλοι νιώθουμε και αντιμετωπίζουμε τις αλλαγές αυτές έμπρακτα. Οι κοινωνιολογικές, ψυχολογικές, οικονομικές συνιστώσες της όλης κατάστασης έχουν αναλυθεί από τους καθ’ ύλην αρμόδιους. 

Προσωπικά θα επιλέξω να αμυνθώ μέσω της φιλοσοφίας. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι έχει διαφυλάξει την ψυχή μου πλειστάκις. Πιστεύω ακράδαντα ότι θα επιτελέσει τον ιερό σκοπό της και τώρα, σε αυτό το ιδιόμορφο και κομβικό χρονικό σημείο. Όλοι πιστέψαμε ότι ο χρόνος σταμάτησε, μερικοί ότι πέσαμε θύματα πολιτικής και οικονομικής πλεκτάνης, άλλοι πιόνια ενός παγκόσμιου σατανικού σχεδίου εξόντωσης της ανθρωπότητας, οι βαθιά θρησκευόμενοι, νεομάρτυρες στο βωμό υπεράσπισης της ιερής θρησκείας μας. Ό,τι και να νιώθουμε, ό,τι και να πιστεύουμε, απλά έτσι είναι για εμάς, με αυτό τον τρόπο το αντιλαμβανόμαστε. Κανείς δεν είναι υπόλογος κανενός. Υπόλογοι είμαστε μόνο απέναντι στον εαυτό μας.

Και εάν ο δρόμος μπροστά μας δεν είναι και τόσο εύκολος, δεν θα τον χάσουμε, υπάρχει "πυξίδα". Ποια είναι αυτή η πυξίδα που θα μας δείξει το δρόμο; Μία και μοναδική επαναλαμβάνω, η φιλοσοφία φυσικά. Μήπως είναι η κατάλληλη στιγμή να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε με στωικότητα τον εαυτό μας και κατόπιν τον κόσμο γύρω μας. 

Ο γνωστός σε όλους μας Ρωμαίος φιλόσοφος-αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος στο έργο του "τα εις εαυτόν" το οποίο έγραψε μάλιστα στα ελληνικά, μέσα σε ένα αντίσκηνο εν μέσω εκστρατειών, δίδει ιδιαίτερη σημασία στην καλλιέργεια και βελτίωση του πνεύματος και του χαρακτήρα. Κλεισμένος στη σκήνη του με τον κίνδυνο του εχθρού να παραμονεύει και όμως φιλοσοφεί. Κλεισμένοι στα σπίτια μας σχεδόν δυο μήνες υπό την απειλή ενός αόρατου εχθρού, του κορωνοïού, τί ακριβώς κάναμε; Εκμεταλλευτήκαμε αυτή την τεράστια και απρόσμενη παύση πνευματικά ή αναλωθήκαμε σε ανούσιες αντιπαραθέσεις, αφοριστικές δηλώσεις και παρωχημένες διατυπώσεις.

Ο καθρέφτης ήρθε η στιγμή να γυρίσει προς τον εαυτό μας και όχι να είναι μονίμως στραμμένος προς τους άλλους. Τί πιστεύετε ότι θα μας έλεγε – ο εαυτός μας; Μήπως θα μας απαντούσε ως ένας άλλος Μάρκος Αυρήλιος και θα μας έλεγε τα εξής:

«Ότι πάντα οφείλουμε να σκάβουμε βαθιά μέσα μας για να ανακαλύψουμε τον καλό μας εαυτό, υπάρχει κάπου βαθιά μέσα και μάλιστα σε όλους. Η θέληση του καθενός είναι που κάνει τη διαφορά. Γιατί πολλές φορές και η απραξία και η αδιαφορία είναι εξίσου μεγάλο αδίκημα. Γι ‘αυτό το λόγο ας μη φερόμαστε σα να πιστεύουμε ότι θα ζήσουμε χίλια χρόνια, το μοιραίο καραδοκεί και η μόνη επιλογή είναι να γίνουμε καλοί. Για να γίνουμε καλοί έχουμε υποχρέωση να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε ανάγκη από ελάχιστα υλικά πράγματα. Ακόμη και η ευτυχία σχετίζεται με τα λίγα, ποτέ με τα πολλά. Είναι ιδανικό να στεκόμαστε όρθιοι με τις δυνάμεις μας, ακόμη και για να διασφαλίσουμε αυτά τα λίγα και όχι σε δεκανίκια. 

Ας πάρουμε παραδείγματα προς μίμησιν και αποφυγήν από το παρελθόν, διότι η ζωή είναι κύκλος και επαναλαμβάνεται και αυτό σημαίνει ότι τα ίδια που συμβαίνουν τώρα, συνέβησαν στο παρελθόν και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν. Πρέπει να προετοιμάζουμε λοιπόν την ψυχή μας να είναι ακλόνητη για όσα συμβαίνουν απροειδοποίητα, να τα δεχόμαστε και να τα αξιοποιούμε προς όφελος της. Το ίδιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους που συναντάμε. Να λέμε κάθε πρωί στον εαυτό σας, σήμερα θα συναντήσω ανθρώπους που είναι φθονεροί, υβριστές, κόλακες, αλαζόνες. 

Να γνωρίζουμε όμως ότι όλα αυτά τα έχουν εξαιτίας της άγνοιας τους για το καλό και το κακό. Μπορεί να μην είμαστε συγγενείς από το ίδιο αίμα, όμως έχουμε έναν κοινό προορισμό και αξίζει τον κόπο εάν μας δίνεται η δυνατότητα να καθοδηγούμε όσους το έχουν ανάγκη ή εάν δεν είναι εφικτό, να τους δεχόμαστε όπως είναι. Το να είμαστε αντίθετοι και να πολεμάμε ο ένας τον άλλον είναι παρά φύσιν. 

Ας μη λησμονούμε ότι γεννηθήκαμε για να συνεργαζόμαστε, όπως τα χέρια, τα πόδια, τα πάνω και τα κάτω δόντια. Αναμφισβήτητα μεγαλύτερη απόδειξη αναφορικά με του τι είδους άνθρωποι είμαστε, αποτελούν τα πράγματα με τα οποία έχουμε ασχοληθεί συστηματικά. Οπότε πορευόμαστε σαν κάθε πράξη να είναι και η τελευταία. Οτιδήποτε προσφέρουμε στην ανθρωπότητα ωφελεί πάνω απ’ όλα εμάς τους ίδιους. Ας κατανοήσουμε βαθιά ότι δε μπορούμε να αποφύγουμε την κακία των άλλων, παρά ταύτα έχουμε τη δυνατότητα να αποφύγουμε την κακία που προέρχεται από την ψυχή μας."

Ένα ελάχιστο δείγμα γραφής του Μάρκου Αυρήλιου, όμως τόσο μεστό νοήματος. Ας αρχίσουμε από τώρα, δεν είναι ποτέ αργά. Και με μια βαθιά υπόκλιση, όπως αξίζει σε έναν αυτοκράτορα που τίμησε το πνεύμα, ήρθε η ώρα να συλλογιστούμε τα λόγια ενός άλλου μεγάλου, Έλληνα ποιητή, του Σεφέρη: «Με τι καρδιά, με τι πνοή, τι πόθους και τι πάθος, πήραμε τη ζωή μας ·λάθος! και αλλάξαμε ζωή.»
Στέλλα Τζιμπιλή 
*Υπ. Διδάκτωρ φιλοσοφίας -εκπαιδευτικός -συγγραφέας
Facebook 
  Εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» 1 Ιουνίου 2020 

Monday, May 18, 2020

Έμυ Τζωάννου: Η ποίηση, οι Βρυξέλλες και η Θεσσαλονίκη


Έμυ Τζωάννου, συγγραφέας, ποιήτρια, δημοσιογράφος
Facebook

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, αλλά πλέον μοιράζεται ανάμεσα στην Αθήνα και τις Βρυξέλλες. Συγγραφέας, ποιήτρια, δημοσιογράφος… αλλά πέρα και πάνω απ’ όλα μια κοσμοπολίτισσα, που τα βράδια δεν μπορεί να ησυχάσει γιατί «χορεύουν» μέσα της οι λέξεις του Καβάφη, του Καζαντζάκη, του Σεφέρη, του Βρεττάκου, του Ελύτη. Για εκείνη η γραφή λυτρώνει και μια δημιουργική «σπίθα», μπορεί να καταλήξει σε μια λογοτεχνική «φωτιά». Τα νερά του Αιγαίου και ο ελληνικός ήλιος αποτελούν τα βασικά συστατικά της έμπνευσής της. Η Έμυ Τζωάννου, μιλά στο Gr Times για τη συγγραφική διαδρομή της και την Ελλάδα που
κρύβει μέσα της.


Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου


Πως μοιράζεστε ανάμεσα στο Βέλγιο και την Αθήνα;
Το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής μου ήταν μοιρασμένο σε μια χώρα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και σε μία αμιγώς της Δυτικής Ευρώπης. Έμαθα να συλλέγω τα θετικά από την κάθε μια και να εκφράζομαι σε διαφορετικές γλώσσες. Είναι πολύ ενδιαφέρον να διαμένεις σε δύο χώρες και να ταξιδεύεις στις πέριξ – διότι το Βέλγιο περιβάλλεται από την Ολλανδία, τη Γερμανία, το Λουξεμβούργο και τη Γαλλία – γνωρίζοντας διαφορετικές κουλτούρες και αποκομίζοντας πλούσιες εμπειρίες.
Από πότε ξεκινά αυτή η αγάπη για την συγγραφή;
Ασχολούμαι μαζί της από τα φοιτητικά μου χρόνια. Άρχισα να γράφω ποιήματα, κατόπιν με κέρδισε ο κόσμος της δημοσιογραφίας, καλύπτοντας γεγονότα και εκδηλώσεις. Αρχικά, η γραφή μου ήταν καθαρά ποιητική, στη συνέχεια άρχισα να επιδίδομαι και στην πεζογραφία. Γιατί πιστεύω, πως στην μυθιστορηματική αφήγηση η διαδραστικότητα είναι πιο ενεργή από ό,τι είναι στην ποίηση. Άλλωστε, η γραφή είναι ιαματική, λυτρωτική!
εμυ-τζωαννου-βιβλια-αθηνα-βρυξελλες
Πόσα βιβλία γράψατε και σε τι σημείο σας συναντάμε αυτή την στιγμή;
Έχω εκδώσει 6 ποιητικές συλλογές – εκ των οποίων η μία είναι δίγλωσση ( Ελληνικά – Γαλλικά ) και δύο μυθιστορήματα. Ετοιμάζω την 7η ποιητική μου συλλογή – την δεύτερη δίγλωσση ( Ελληνικά – Αγγλικά ), η οποία θα εκδοθεί μέσα στην Άνοιξη του 2020 και θα ενταχθεί και αυτή – όπως και η πρώτη μου δίγλωσση – στη νέα εκδοτική σειρά των εκδόσεων “ΓΡΗΓΟΡΗ”, με τίτλο “Νεοελληνική Λογοτεχνία σε Μετάφραση”
Από που πηγάζει η έμπνευσή σας και πως την ενεργοποιείτε όταν θέλετε να γράψετε;
Η έμπνευση μπορεί να προέρχεται από κάποια βιώματα ή συνειρμούς, οράματα ή στοχασμούς, γιατί όπου δημιουργείται μια σπίθα… δύναται να εξελιχθεί και να μεταλλαχτεί σε φωτιά. Έτσι, ο νους μου συχνά κεντρίζεται από στοχασμούς και αισθήσεις, που  αναδύονται από τον ψυχικό βυθό μου. Πολλές φορές η έμπνευση είναι Θεόσταλτη! Γι’ αυτό και η ποίηση γράφεται στη σιωπή, βγαίνει ατόφια η έμπνευση απ’ την ψυχή, στο παιχνίδι μου με τις λέξεις.
Μια Ιθάκη είν’ η ψυχή μας – Από την Έμυ Τζωάννου
Μια Ιθάκη είν’ η ψυχή μας
που όλο τριγυρνάμε για να τη βρούμε
μα, ποτέ μας δεν τη φτάνουμε
αναλωνόμαστε σε ανούσιες διαδρομές
μπλεγμένες σε νήματα σειρήνων
αντί για περιούσιες περιηγήσεις
Έτσι, μας προσπερνούν οι καιροί
σαν νερό που ρέει
ακατάπαυστα και ασυλλόγιστα
εμυ-τζωαννου-βιβλια-αθηνα-βρυξελλες2
Πως επιδρά η Ελλάδα στη γραφή και την φιλοσοφία σας;
Για την έμπνευσή μου, σημαντικό ρόλο έπαιξε και εξακολουθεί να παίζει η υπέρμετρη αγάπη μου για την Ελλάδα, μια αγάπη – πυξίδα, που με συγκλονίζει και με κρατά σε μια ευλαβική προσήλωση προς τον ευλογημένο τόπο, όπου διάλεξε να γεννηθώ ο Δημιουργός μου! Όπως λέει η ποιήτρια και φίλη μου, Σοφία Στρέζου, “η γραφή της Έμυς Τζωάννου εμπεριέχει τη διαύγεια των νερών του Αιγαίου και οι στίχοι της λούζονται στη λαμπρότητα του Ελληνικού ήλιου, για να αναδειχθεί ποιητικά το τοπίο που διαπερνά ολόκληρη τη ζωή της”.
Ποιες λέξεις ποιητών δεν σας αφήνουν να ησυχάσετε;
 “Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει” του νομπελίστα ποιητή, Γιώργου Σεφέρη.
 “Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θάβρεις άλλες θάλασσες. Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς τους ίδιους”, απόσπασμα από το ποίημα, “ η πόλις “ του Κωνσταντίνου Καβάφη.
“Λάμπει μέσα μου εκείνο που αγνοώ αλλά, ωστόσο, λάμπει”, λέει ο αγαπημένος, νομπελίστας ποιητής, Οδυσσέας Ελύτης.
“Έχω κι εγώ μια θάλασσα μέσα μου.
Ώρες – ώρες κυλά, προχωρεί στ΄αχανές…
Πάνω της παίζουν γλυκιές αποχρώσεις
 γράφει ο Νικηφόρος Βρεττάκος
Η λύση βρίσκεται Πάντοτε μπροστά. Ποτέ πίσω, επισημαίνει ο Νίκος Καζαντζάκης.
Ποιοι νέοι Έλληνες συγγραφείς σας κάνουν να νιώθετε αισιόδοξη;
Υπάρχουν κάποιοι συγγραφείς που διαβάζω, αλλά δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι η γραφή τους με κάνει αισιόδοξη.
Αυτό το διάστημα μου αρέσει να διαβάζω ιστορικά βιβλία λογοτεχνίας, όπου η εξιστόρηση των γεγονότων μου φέρνει οδύνη κι όχι χαρά. Άρα, δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι υπάρχουν συγγραφείς που με κάνουν αισιόδοξη ή τουλάχιστον, δεν τους έχω συναντήσει ακόμα.
εμυ-τζωαννου-βιβλια-αθηνα-βρυξελλες4
Ποιες ελληνικές διαδρομές σας λείπουν όταν είστε εκτός ελληνικών συνόρων;
Η πρώτη διαδρομή που μου λείπει όταν βρίσκομαι εκτός Ελλάδος είναι η διαδρομή Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Μια διαδρομή που έκανα σε όλη τη μέχρι τώρα ζωή μου, από την αγαπημένη μου γενέτειρα στην αγαπημένη μου Αθήνα. Αλλά και οι πλεύσεις από Αθήνα προς τα υπέροχα Αιγαιοπελαγίτικα νησιά. Θα ήθελα να απεικονίσω τις διαδρομές μου με το ποίημα μου, “ Ελλάδα “:
Ελλάδα,
με την γαλανό της θάλασσας
το ανάγλυφο των ακτών
το αισθαντικό του ουρανού
Στα συναισθήματα που διεγείρουν τα τοπία της στα μάτια μου,
με την ατμοσφαιρική μαγεία
τη χρωματική διάσταση
 τις ονειρικές διακυμάνσεις
 που διαπερνούν τις πτυχές της ματιάς μου
απεικονίζοντας το φως,
τις χρωματικές λάμψεις,
τη γαληνότητα των τόπων,
 καταγράφοντας τους παλμούς μιας εσώτερης συγκίνησης
που χαράζεται με τη σφραγίδα της γραφής μου
 αποτυπώνοντας τις μεταπτώσεις της ψυχής μου
ατενίζοντας τα θεϊκά ηλιοβασιλέματα
με μια εκφραστική δύναμη στην ιεροτελεστία της έμπνευσης …
Από τι «πάστα» πιστεύτε ότι είναι φτιαγμένοι οι λογοτέχνες και οι ποιητές;
Οι ποιητές και οι λογοτέχνες ως στοχαστές είναι φτιαγμένοι από μια διαφορετική “πάστα“. Άλλοι είναι αέρινοι και μεταξένιοι, άλλοι δυσνόητοι, άλλοι επεξηγηματικοί, άλλοι  υπαινικτικοί και καταγγελτικοί. Όλοι επιδιώκουν να εισχωρήσουν, αγγίζοντας σε βάθος με το άρωμα των στίχων τους, τις ψυχές των ανθρώπων, ξεπερνώντας την προκαθορισμένη γραμμή των οριζόντων.
εμυ-τζωαννου-βιβλια-αθηνα-βρυξελλες3
Στα βιβλία σας τι μηνύματα θέλετε να περνάτε;
Τα μηνύματα που επιθυμώ να περνώ είναι γεμάτα… αγάπη, καλοσύνη, ανθρωπιά, ευαισθησία, ανιδιοτέλεια και γενικά τις βαθύτερες αξίες της ζωής. Ευαισθυσία: μιά «λέξη» με χίλιες έννοιες. Γιατί, όλα τελικά είναι εφήμερα. Περιουσίες, φιλοδοξίες, φήμες, δόξες. Κι έτσι, καταλήγεις στο συμπέρασμα πως αληθινή περιουσία είναι νάναι κάποιος “φτιαγμένος” από πολύτιμα υλικά και αυτά θέλω να περνώ στους αναγνώστες μου!
Η Αγάπη είναι μια αθέατη, αλλά και αστείρευτη Δύναμη, που είναι ικανή να αλλάξει δραστικά τη μορφή του κόσμου. Είναι τόσο πολύτιμη και σημαντική για τη ζωή μας, σε κάθε μορφή της. Η δική μου προσέγγιση είναι ότι η γνήσια αγάπη είναι Ανεκτίμητη! Η ιεροποίησή της διακρίνεται σε πολλά από τα δημιουργήματά μου, τονίζοντας την ιερότητα των συναισθημάτων, τα οποία στο βάθος του χρόνου αποκτούν μια πνευματικότητα. Η Ευτυχία εξαργυρώνεται μόνο με Αγάπη. Η Αγάπη είναι τελικό συναίσθημα και έτσι, αναβλύζει σε στιγμές,
που περνάνε στη Αθανασία!
Αγάπης Θυμίαμα – Από την Έμυ Τζωάννου
Σε χροιά θαλερής μνήμης
αναβλύζει η αγάπη ως θυμίαμα
Αδιατίμητες οι στιγμές της
αλησμόνητες παραμένουν
σε αδιάρρηκτους κόσμους

Πηγή: GrTimes