Ανακαλύψτε αν έχετε πέσει θύμα hacker

Τα περισσότερα θύματα διαδικτυακής κλοπής το αντιλαμβάνονται όταν είναι πλέον πολύ αργά. Όταν οι επιτήδειοι που τους έκλεψαν τον κωδικό για το mail και τα social media, ή ακόμη χειρότερα τους αριθμούς των πιστωτικών καρτών, έχουν ήδη κάνει τη δουλειά τους. Μία ιστοσελίδα υπόσχεται πως κάνει την αποκάλυψη νωρίτερα.

Πρόκειται για το www.haveibeenpwned.com το οποίο δημιούργησε ο Αυστραλός προγραμματιστής Τρόι Χαντ. Σύμφωνα με δημοσίευμα του PCWorld, σε αυτή την πρωτοποριακή ιστοσελίδα μπορούν οι χρήστες να διαπιστώσουν αν έχουν κλαπεί τα προσωπικά τους δεδομένα στο διαδίκτυο.

Η ιστοσελίδα επιτρέπει στους χρήστες να τσεκάρουν εάν οι διευθύνσεις του email τους υπάρχουν στις λίστες με δεδομένα που εκλάπησαν μετά τις διαρροές στην εταιρεία Adobe System, φέτος, στη Yahoo, το 2012, στη Sony και τη Stratfor, το 2011 καθώς και στη Gawker, το 2010.

Στο haveibeenpwned.com δεν υπάρχουν αποθηκευμένα τα δεδομένα που έχουν διαρρεύσει- άλλωστε όπως λέει ο δημιουργός της δεν θέλει να γνωρίζει τους κωδικούς, καθώς δεν θέλει να έχει τέτοια ευθύνη- αλλά μόνο οι διευθύνσεις του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τους, προκειμένου να γίνει εφικτή η διασταύρωση.

Συνολικά, στη βάση δεδομένων του haveibeenpwned.com υπάρχουν 152 εκατομμύρια διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που διέρρευσαν από την Adobe, 860.000 της Stratfor, πάνω από 530.000 της Gawker, περίπου 455.000 της Yahoo και 37.000 της Sony.

Τι πρέπει να προσέχετε στα δημόσια Wi-Fi

Προσοχή, επιτήδειοι παραμονεύουν για υποκλοπές δεδομένων 

Από τη στιγμή που τα δημόσια δωρεάν Wi-Fi hotspotsαυξάνονται και πληθύνονται σε ολόκληρο τον κόσμο, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να γνωρίζουμε αν είναι ασφαλή ή όχι. Ο ερευνητής της ΕSΕΤ, Cameron Camp, έχει κάποιες χρήσιμες συμβουλές για τους χρήστες των δημόσιων δικτύων Wi-Fi. 

Σύμφωνα με τα ευρήματα της Οnline Security Βrand Τracker, μιας παγκόσμιας έρευνας που διενεργήθηκε για λογαριασμό της ΕSΕΤ, από την ΙnSitesConsulting, και την ανάλυσή της πραγματοποίησε η United Consultants, σχεδόν το 50% των χρηστών του Ιnternet συνδέονται χρησιμοποιώντας φορητές συσκευές. Την πιο δημοφιλή συσκευή σύνδεσης αποτελούν τα notebooks(41%), ακολουθούμενα από τα netbooks(3%) και τα smartphones(2%).

Συνδέεστε λοιπόν με δωρεάν Wi-Fi hotspotκαι στέλνετε τα e-mailsσας. Τότε πρέπει να ξέρετε πως τα στοιχεία της σύνδεσης σας, του δικτύου σας και άλλες σημαντικές πληροφορίες μπορεί να κλαπούν κατά την αποστολή των μηνυμάτων σας, χωρίς να το καταλάβατε.

Αυτό που πρέπει να κάνει καχύποπτο το χρήστη είναι όταν υπάρχει ένα Wi-Fi hotspotμε όνομα που δεν αναγνωρίζεται ή που μοιάζει με κάποιο επίσημο όνομα. Επίσης, ο χρήστης οφείλει να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικός σε hotspotsπου δεν χρειάζονται εισαγωγή κωδικού για την πρόσβαση. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η κλοπή μπορεί να γίνει μέσω μίας proxyτεχνολογίας, η οποία παρακολουθεί τη Wi-Fi επικοινωνία σας, τη συλλαμβάνει και την αποθηκεύει ως αντίγραφο στο laptop του scammer και στη συνέχεια στέλνει τις πληροφορίες σε ένα πραγματικό Wi-Fi hotspot. Αυτή η διαδικασία θα επιβραδύνει το trafficτου δικτύου που βρίσκεστε.

Κάθε φορά που ο χρήστης εκτελεί μία εργασία στο Ιnternet, είτε πρόκειται για αγορά, έλεγχο του τραπεζικού λογαριασμού είτε για παρακολούθηση της αλληλογραφίας του, ο υπολογιστής πρέπει να στείλει τα στοιχεία σύνδεσης στο δίκτυο, το οποίο είναι ένα χρυσωρυχείο για τους απατεώνες του διαδικτύου. Σε κανονικές συνθήκες στη σύνδεση σε μία ιστοσελίδα τράπεζας, η έναρξη της διεύθυνσης είναι «https» αντί για «http», που σημαίνει ότι η κίνηση είναι κρυπτογραφημένη. Εάν οι επιτήδειοι του διαδικτύου καταφέρουν να συλλάβουν τα κρυπτογραφημένα στοιχεία σας, μπορούν στη συνέχεια να τρέξουν ένα πρόγραμμα, σε μια προσπάθεια να αποσπάσουν και άλλα στοιχεία. Για αυτό το λόγο απαιτείται εξαιρετική προσοχή όταν δίνονται προσωπικά στοιχεία και κωδικοί λογαριασμών σε δημόσια Wi-Fi hotspots.

Ανθρώπινη επαφή ή παγίδα με κινδύνους

 Τι κρύβει η κοινωνική δικτύωση και πώς επηρεάζει τη ζωή μας

Οι άνθρωποι αποξενώθηκαν, κλείστηκαν στο καβούκι τους. Το Facebook και οι άλλοι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης επιχείρησαν να ανοίξουν τις καρδιές και το στόμα τους, να τους βοηθήσουν να εκφραστούν, να ανταλλάξουν συναισθήματα και απόψεις. Πόσο τα κατάφεραν; Τι κινδύνους κρύβονται πίσω από τους «απρόσωπους» φίλους; Ένα είναι το σίγουρο. Πολλοί έκλαψαν, άλλοι στεναχωρήθηκαν και αρκετοί είπαν «επιτέλους να κλείσει» όταν το περασμένο Σαββατοκύριακο διέρρευσε στο διαδίκτυο η αναπάντεχη είδηση που τελικά αποδείχθηκε φάρσα: «Kλείνει το Facebook!” Ποια καινοτομία έφερε στην παγκόσμια κοινωνία ο 26χρονος εβραίος Mark Zuckerberg και πώς άλλαξε τις ζωές των ανθρώπων;

Της Χρύσως Αντωνιάδου

Kατάρα ή ευλογία; Aνθρώπινη επαφή ή απρόσωπη επικοινωνία; Διάχυση ιδεών, πληροφοριών ή χειραγώγηση θέσεων και επιβολή απόψεων;

Social networking ή στα ελληνικά κοινωνική δικτύωση. Αμφιλεγόμενα, πολυσυζητημένα, με εχθρούς και φίλους. Με οπαδούς και πολέμιους. Το σίγουρο είναι ότι το πιο δημοφιλές κοινωνικό δίκτυο, το Facebook, έφερε τα πάνω στην παγκόσμια διαδικτυακή επικοινωνία. Μάλιστα σε σημείο που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων το περασμένο Σαββατοκύριακο όταν κυκλοφόρησε η φήμη ότι τον ερχόμενο Μάρτιο θα κλείσει.

Η είδηση έκαμε άνω κάτω το διαδίκτυο και τελικά αποδείχθηκε μια φάρσα του ιστότοπου Weekly World. Ο ιστότοπος μετέδωσε την είδηση ότι ο Mark Zuckerberg, συνιδρυτής και πρόεδρος του Facebook, ανακοίνωσε ότι η πλατφόρμα θα κλείσει τον προσεχή Μάρτιο και ότι «η διαχείριση της του προκαλεί πολύ άγχος».

Η πλαστή «είδηση» έκαμε το γύρο του διαδικτύου και κινητοποίησε εκατοντάδες χρήστες του δημοφιλούς κοινωνικού δικτύου. Η αντίδραση του Facebook ήταν άμεση, έδωσε τέρμα στους ψιθύρους και αναπτέρωσε τις ελπίδες και το ηθικό των οπαδών του: «Δεν κλείνουμε».

Το δημοσίευμα που μεταδόθηκε αναφερόταν σε δηλώσεις του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, σύμφωνα με τις οποίες «το Facebook είναι πια εκτός ελέγχου και το άγχος της διοίκησης της εταιρείας έχει καταστρέψει τη ζωή μου. Πρέπει να βάλω ένα τέλος σ’ αυτή την τρέλα. Δεν με νοιάζουν τα λεφτά. Θέλω μόνο τη ζωή μου πίσω!», ήταν η δήθεν δήλωση του Mark.

Ο συνιδρυτής και πρόεδρος του, Mark Elliot “Zuck” Zuckerberg, ο δημιουργός και εμπνευστής του ιστότοπου, επελέγη το μήνα Δεκέμβριο από το έγκυρο περιοδικό “Τime” ως το πρόσωπο της χρονιάς για το 2010 και έγινε εξώφυλλο. Σήμερα είναι μόλις 26 χρόνων και δισεκατομμυριούχος. Πολλοί τον αποκαλούν διάδοχο του Bill Gates της Microsoft και του Steve Jobs της Apple.

Άνοιξε τις καρδιές των ανθρώπων

Τι είναι εκείνο, όμως, που έδωσε στην ανθρωπότητα ο νεαρός εβραίος που ξεχώρισε από τα φοιτητικά του χρόνια στο Χάρβαρντ;

Όσοι πιστεύουν στο Facebook αλλά και όσοι δεν πιστεύουν καταλήγουν σε ένα και μοναδικό συμπέρασμα. Το Facebook είναι η πρώτη στο είδος της πλατφόρμα, που ήρθε να καλύψει ένα μεγάλο κενό που υπήρχε τα τελευταία χρόνια στην ατομική και επιχειρηματική προβολή των ανθρώπων, κυρίως όμως στην ανάγκη τους να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και να εκφραστούν. Να μιλήσουν για τα προβλήματά τους, να αναζητήσουν λύσεις, ακόμη και να ακούσουν μια άλλη άποψη, έστω κι αν αυτή δεν τους έβγαζε από τη μιζέρια και τον πόνο τους.

Το Facebook έφερε πιο κοντά τους ανθρώπους, άνοιξε νέα σύνορα στις σχέσεις τους, στις επιθυμίες, στα όνειρά τους. Τους έφερε σε επαφή με ανθρώπους μίλια μακριά, αλλά με ίδιες απόψεις και ενδιαφέροντα.

Με το Facebook - έστω και με αυτό τον ασυνήθιστα απρόσωπο τρόπο - οι άνθρωποι άρχισαν τουλάχιστον να μιλούν, να μοιράζονται απόψεις, προβλήματα, να ενδιαφέρονται για το πρόβλημα του ηλεκτρονικού τους φίλου. Αυτή είναι η μια πλευρά. Η θετική, η εποικοδομητική, η «ανθρώπινη». Υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η σκοτεινή, η δύσκολη, η επικίνδυνη.

Η γοητεία κρύβει παγίδες

Πίσω από τα ωραία λόγια, τις εξαίρετες φωτογραφίες, τις ενδιαφέρουσες υποσχέσεις κρύβονται κίνδυνοι και παγίδες, απειλές και προβλήματα.

Πολλοί κυρίως νέοι πέφτουν σε παγίδες. Στη γοητεία των άγνωστων, στην έλξη των κοινωνικών δικτύων που μετατρέπονται αρκετές φορές σε υποχείριά τους. Άλλοι πάλι αυτοπαγιδεύονται, τοποθετούν κάμερες, εκθέτουν τις προσωπικές τους στιγμές αλλά και τις μεγάλες τους αδυναμίες.

Ελκύονται και ενθουσιάζονται από τους φίλους που δημιουργούν στο λεγόμενα κοινωνικά δίκτυα ή αγγλιστί social networks και χάνονται κυριολεκτικά σε αμέτρητους καταλόγους με πρόσωπα που δεν γνωρίζουν καθόλου, πραγματικά. Αν τους ρωτήσεις θα σου απαντήσουν: «Διευρύνουμε τους φίλους μας».

Παραχωρούν προσωπικά δεδομένα, εκτίθενται, μετατρέπονται σε λεία στα χέρια απατεώνων, άσπονδων «φίλων» και πολλές φορές των αντιπάλων τους.

Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 75% των παιδιών και εφήβων στην Ευρώπη χρησιμοποιεί σήμερα τα λεγόμενα "social media" στο διαδίκτυο και σχεδόν το ένα στα δύο έχει αποκαλύψει προσωπικά δεδομένα του. Εκτιμήσεις της Ε.Ε. παρουσιάζουν τον αριθμό των χρηστών να φθάνει τα 107,4 εκατομμύρια χρήστες το 2012.

Mόδα ή ανάγκη επικοινωνίας

Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε ο Ευστράτιος Παπάνης, επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, ανάμεσα σε χρήστες του Facebook ηλικίας 15-58 ετών:

• Τα κορίτσια χρησιμοποιούν το Facebook είτε

πολλές ώρες είτε περιστασιακά, σε αντίθεση με τα αγόρια, που είναι πιο «σταθερά» στη χρήση του.

• Το Facebook εμπλουτίζει την ποιότητα της επικοινωνίας των ανδρών χρηστών, καθώς πολλαπλασιάζει τις ευκαιρίες επικοινωνίας, ιδιαίτερα με τις γυναίκες.

• Οι πολύωροι χρήστες έχουν συνήθως γονείς υψηλού μορφωτικού επιπέδου.

• Κατά τη γνώμη τους, η ηλεκτρονική δικτύωση είναι ο βολικότερος τρόπος επικοινωνίας.

• Το Facebook συνέβαλε στην επανασύνδεση με φίλους που είχαν χάσει.

• Πολλοί ασχολήθηκαν επειδή είναι στη μόδα.

• Οι περισσότεροι το κατηγορούν ότι δημιουργεί επιφανειακές σχέσεις.

• Πολλοί κατάλαβαν την εξάρτησή τους όταν πια είχαν αρχίσει να περνούν πολλές ώρες σε αυτό και το σκέφτονταν ακόμη κι όταν έκλειναν τον υπολογιστή.

• Στο Facebook πολλοί εκφράζουν σκέψεις και συναισθήματα που δεν θα τολμούσαν να αποκαλύψουν στην πραγματική ζωή.

• Πολλοί θεωρούν ότι ενθαρρύνει την επικοινωνία ανθρώπων με χαμηλή αυτοεκτίμηση, υψηλό κοινωνικό άγχος και κάτω του μετρίου εξωτερική εμφάνιση. Όμως, οι «κοινωνικά ικανοί» χρήστες μεταφέρουν τη δεξιότητά τους αυτή και στον online κόσμο.

Ωστόσο, οι ντροπαλοί συνήθως το προτιμούν επειδή μπορούν να προετοιμάσουν την επικοινωνία τους και να αποκαλύψουν μόνο στοιχεία της προσωπικότητάς τους.

Μην αποκαλύπτετε δεδομένα

Μιλώντας σε σεμινάριο, ο Michel Walrave του Πανεπιστημίου της Αμβέρσας επεσήμανε ότι «όσοι χρησιμοποιούν τέτοια μέσα και ειδικά τα παιδιά, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να δεχθούν προσωπικού χαρακτήρα επιθέσεις ή και να αποκαλύψουν προσωπικά τους στοιχεία σε πολύ μεγάλο αριθμό χρηστών χωρίς καν να το αντιληφθούν». Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στους κινδύνους παρενόχλησης, προσωπικών επιθέσεων, απειλών ή και εκβιασμών επισημαίνοντας ότι πολλοί χρήστες δεν συνειδητοποιούν την ευρεία διάδοση και χρήση των στοιχείων και πληροφοριών που «ανεβάζουν» στις σελίδες τα «προφίλ» τους, που είναι ανοιχτά σε πολλούς, φίλους, φίλους των φίλων, εργοδότες, καθηγητές και άλλους.

Αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο και μπορεί να τους εκθέσει σε διάφορες καταστάσεις.

Mάλιστα, οι ειδικοί προχωρούν και δίνουν ορισμένες συμβουλές για όσους ασχολούνται με τα κοινωνικά δίκτυα όπως:

• Να προσέχουν στις φωτογραφίες που αναρτούν.

• Να προσέχουν στις προσωπικές πληροφορίες που διαχέουν.

• Να προσέχουν στο webcam.

Εκείνο που είναι πολύ σημαντικό είναι οι χρήστες να συνειδητοποιήσουν τους κινδύνους που διατρέχουν και να λαμβάνουν μέτρα για να τους ελαχιστοποιήσουν, αν όχι να τους εξαλείψουν.

Ήδη, η Ε.Ε. έχει προσπαθήσει να δώσει μια πρώτη συμβουλή - κατεύθυνση και έπονται συνέχεια και άλλες:

• Η ηλεκτρονική παρενόχληση είναι οποιοδήποτε είδος επανειλημμένης επιθετικής συμπεριφοράς λεκτικής, ψυχολογικής ή σωματικής - που πραγματοποιείται από ένα άτομο ή μια ομάδα ατόμων κατά τρίτων.

• Η ηλεκτρονική παρενόχληση είναι εσφαλμένη και απαράδεκτη συμπεριφορά. Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να παραβλέπεται ή να αγνοείται.

Η Ε.Ε. καλεί τους χρήστες να μην απαντούν σε μηνύματα, που σκοπεύουν να τους παρενοχλήσουν ή να τους αναστατώσουν, να κρατούν τα μηνύματα που τους στέλλουν ως αποδεικτικό παρενόχλησης, ώστε σε περίπτωση που ζητήσουν βοήθεια ή προχωρήσουν σε καταγγελία να έχουν αποδεικτικά στοιχεία στα χέρια τους.

Επίσης, προτρέπονται οι χρήστες να μην δημοσιοποιούν την πιστωτική κάρτα τους, τον αριθμό κοινωνικής ασφάλισης και τους κωδικούς πρόσβασής τους. Ακόμη πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί όταν σερφάρουν στις ειδικές κατηγορίες ιστοσελίδων που φαίνονται όπως την e-mail σελίδα, ή τη σελίδα που χρησιμοποιούν για να συνδεθούν σε μια ιστοσελίδα στο διαδίκτυο. Οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι. Προσοχή στα phishing. Σε μια τέτοια περίπτωση μπορεί να γίνει αναγνώριση της αρχικής σελίδας από τη διεύθυνση. Για παράδειγμα, η διεύθυνση στο Διαδίκτυο για e-mail = στο Yahoo είναι "mail.yahoo.com" και το phishing σελίδες για το e-mail στο yahoo θα είναι πολύ διαφορετικά, όπως το "abc.phishhhhhhh.com".

Συμφωνία για τους ιστότοπους

Στις 10 Φεβρουαρίου 2009, κατά την ημέρα ασφαλέστερου διαδικτύου που οργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπεγράφη μια ευρωπαϊκή συμφωνία για τη βελτίωση της ασφάλειας χρηστών κάτω των 18 ετών ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης. Τη συμφωνία υπέγραψαν 17 μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο διαδίκτυο και με αυτή δεσμεύονται να εργαστούν για τη βελτίωση της ασφάλειας χρηστών κάτω των 18 ετών ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πιστεύει ότι για να εξασφαλιστεί η περαιτέρω ανάπτυξη των κοινωνικών δικτύων, οι νεαροί χρήστες θα πρέπει να αισθάνονται ασφαλείς, όταν διευρύνουν τα δίκτυά τους ή όταν μοιράζονται τις προσωπικές τους πληροφορίες.

Μεταξύ των εταιρειών που υπέγραψαν τη συμφωνία συγκαταλέγουν οι εταιρείες Arto, Bebo, Dailymotion, Facebook, Giovani.it, Google/YouTube, Hyves, Microsoft Europe, Myspace, Nasza-klaza.pl, Netlog, One.lt, Skyrock, StudiVZ, Sulake/Habbo Hotel, Yahoo!Europe, και Zap.lu.

Την ημέρα αυτοί οι σημαντικότεροι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης στην Ευρώπη συναντήθηκαν για πρώτη φορά και αναγνώρισαν την ευθύνη που επωμίζονται για τον εντοπισμό των κινδύνων που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν στους ιστότοπους τους τα άτομα ηλικίας κάτω των 18 ετών. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνεται η παρενόχληση στον κυβερνοχώρο (παρενόχληση παιδιών σε διαδικτυακούς ισότοπους ή μέσω κινητών μηνυμάτων), η παρενόχληση (από ενήλικες που επιχειρούν να αποκτήσουν φιλικές σχέσεις με παιδιά με την πρόθεση να τα κακοποιήσουν σεξουαλικά) και η επικίνδυνη συμπεριφορά όπως η αποκάλυψη προσωπικών πληροφοριών.

Ανάλογες πρωτοβουλίες αποτελούν και οι κατευθυντήριες γραμμές για την κοινωνική δικτύωση που έδωσε το Υπουργείο Εσωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου και που χρονολογούνται από τον Απρίλιο του 2008, καθώς και χωριστές συμφωνίες μεταξύ του Myspace και του Facebook με γενικούς εισαγγελείς από 49 πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών. 

 

Κοινωνική δικτύωση

Τι είναι, όμως, η κοινωνική δικτύωση με την αυστηρή έννοια του όρου; Η κοινωνική δικτύωση είναι όταν οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με άλλους ανθρώπους σε συγκεκριμένες κοινωνικές ιστοσελίδες. Οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να σχετίζονται ακόμη και με τα κοινά ενδιαφέροντά τους όπως ο αθλητισμός, η τέχνη, η μουσική ή να είναι γενικά ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης όπου ο καθένας μπορεί να λάβει μέρος.

Με τις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης, όλοι μπορούν να επικοινωνήσουν με φίλους, την οικογένεια, τους γνωστούς τους σε διάφορες επιχειρήσεις και ακόμη και με ανθρώπους με τους οποίους δεν συναντήθηκαν ποτέ. Με ανθρώπους από όλο τον κόσμο. Αρκετά συχνά πλέον οι άνθρωποι επικοινωνούν με άλλους ανθρώπους και αναπτύσσουν σχέσεις, φιλίες ή ακόμη και επιχειρηματικές σχέσεις. Οι μεγαλύτερες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης είναι το Facebook και το Twitter.

Εκτός από αυτές λειτουργούν και οι σελίδες επιχειρηματικής δικτύωσης όπως το linkedln που στοχεύουν στη σύνδεση με άλλα άτομα στον τομέα των επιχειρήσεων. Οι εργαζόμενοι περιγράφουν τις δεξιότητες, τα προσόντα και την πείρα τους και οι εργοδότες έχουν την ευχέρεια – αν το επιθυμούν - να αναζητήσουν και να βρουν προσωπικό.

Επίσης υπάρχουν ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης για τους ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα. Για παράδειγμα, υπάρχουν ιστότοποι για τους ανθρώπους που τους αρέσει η μαγειρική, για η οικονομία, η πολιτική, το ποδόσφαιρο, η τέχνη ή η κηπουρική. Εκεί μπορούν να βρουν και να πάρουν μέρος σε μια τέτοια ομάδα. 

Χρύσω Αντωνιάδου
Δημοσιογράφος
Σύμβουλος ΜΜΕ

www.cathinkstrategic.com 

Ηλεκτρονική διεύθυνση: info@cathinkstrategic.com

Σημερινή 16/1/2011

 

Η Κολίν μπήκε στον ηλεκτρονικό υπολογιστή να ελέγξει την αλληλογραφία της. Τέσσερις ώρες αργότερα, αγόρασε ένα αυτοκίνητο και παντρεύτηκε ένα 17χρονο Τεξανό.

Κίνδυνοι της ψηφιακής εποχής

Νίκου Τορναρίτη

Βουλευτή

Ένας από τους κύριους στόχους κάθε εκπαιδευτικής διαδικασίας σε μία οργανωμένη κοινωνία αποτελεί και η μετάδοση τεχνικών δεξιοτήτων στη νέα γενιά ώστε να είναι σε θέση να ανταπεξέλθει στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις με επάρκεια. Στον 21ο αιώνα που διανύουμε οι δεξιότητες αυτές απαραίτητα συμπεριλαμβάνουν και την ικανότητα χειρισμού Η/Υ και πλοήγησης στο Διαδίκτυο, προσόντα που βελτιώνουν την παραγωγικότητα σε όλες σχεδόν τις ενασχολήσεις και επαγγέλματα.

Οι δυνατότητες των νέων εργαλείων που τίθενται στη διάθεση μας από την αέναη πρόοδο της επιστήμης τροποποιούν τη καθημερινότητα μας, ελαχιστοποιούν το χαμένο χρόνο, μειώνουν τις αποστάσεις, μας δίνουν μία ψευδαίσθηση συνεχούς επαφής.

Δυστυχώς, αυτή δεν είναι η μόνη ψευδαίσθηση που μπορεί ένας χρήστης των νέων τεχνολογιών να αποκομίσει από αυτές. Ολοένα και αυξάνονται οι ανέκδοτες αναφορές νέων ιδίως ατόμων που βρίσκουν μία δελεαστική εναλλακτική πραγματικότητα στη χρήση Η/Υ και τη περιήγηση στο Διαδίκτυο. Αυτά τα άτομα χρησιμοποιούν αυτά τα εργαλεία όχι ως ένα μέσο προς την επίτευξη ενός σκοπού αλλά ως αυτοσκοπό – η ενασχόληση με τα μέσα αποκτά για το χρήστη ψυχότροπη επίδραση, δηλαδή με τη βοήθεια ενός ηλεκτρονικού παιχνιδιού ή της περιήγησης στο Διαδίκτυο ο χρήστης προσπαθεί να ξεφύγει από δυσάρεστα αισθήματα ή και να αισθανθεί ευχαρίστηση.

Οι επιδράσεις αυτές όμως είναι κίβδηλες, δεν μπορούν να επιφέρουν πραγματική λύση των προβλημάτων ή ψυχική ευεξία. Αυξάνουν τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα και δημιουργούν νέα, ο χρήστης παραμελεί τις εργασιακές ή μαθησιακές του υποχρεώσεις, αποκόπτεται από το οικογενειακό και κοινωνικό του περιβάλλον, αντιδρά βίαια σε κάθε προσπάθεια να του επισημανθεί η κατάσταση του.

Διεθνείς έρευνες παρουσιάζουν το νέο κίνδυνο του Εθισμού στο Διαδίκτυο ως ένα υπαρκτό φαινόμενο, μία νέα ψυχική διαταραχή που έχει ήδη αναγνωρισθεί σε χώρες της Ασίας (Κίνα, Ν.Κορέα) ως μείζον πρόβλημα ψυχικής υγείας και κίνδυνο για τη Δημόσια Υγεία. Εγγύτερα σε εμάς αναφέρονται ποσοστά εθισμού στην ηπειρωτική Ελλάδα (Θεσσαλία) της τάξης του 8.2% του συνόλου των χρηστών και στη νησιωτική Ελλάδα από 11% στη Κω έως και 15% στη Χίο (Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου « Έρευνα – Πρόληψη - Αντιμετώπιση των κινδύνων της χρήσης του Διαδικτύου», Ελληνική Εταιρεία Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο, Λάρισα 2009).

Στην Κύπρο δεν υπάρχει έως τώρα ολοκληρωμένη ερευνητική προσπάθεια καταγραφής του προβλήματος. Αναφέρονται όμως και από τους δικούς μας ειδικούς Ψυχικής Υγείας περιστατικά όπου υπάρχει σοβαρή έκπτωση της λειτουργικότητας εφήβων και νέων ενηλίκων.

Όπως και σε κάθε πρόβλημα Δημόσιας Υγείας και σε αυτή τη περίπτωση απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός και συντονισμός μεταξύ των υπηρεσιών ώστε να υπάρχει πρόληψη και δυνατότητα αντιμετώπισης όπου αυτή είναι απαραίτητα. Κατά την άποψη μου θα πρέπει να κινείται γύρο από τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Δημιουργία Συντονιστικού οργάνου των προσπαθειών πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου ώστε να υπάρχει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα με τους δεδομένους πόρους.

2. Ευαισθητοποίηση του κοινού, των εκπαιδευτικών και επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας με τη διενέργεια στοχευμένων ενημερωτικών εκδηλώσεων κατά περίπτωση.

Συγγραφή κατάλληλου ενημερωτικού υλικού προς διανομή στο κοινό, στους εκπαιδευτικούς και στους μαθητές κάθε βαθμίδος.

• Διενέργεια επιμορφωτικών σεμιναρίων προς τους επαγγελματίες της εκπαίδευσης και της Ψυχικής Υγείας ούτως ώστε να προαχθεί η πρόληψη στο σχολικό περιβάλλον και να θεμελιωθεί η δυνατότητα εξειδικευμένης παρέμβασης σε κλινικές περιπτώσεις.

Ο τελικός μας στόχος πρέπει να είναι ο νέος ενήλικας, να αποκτήσει τη δυνατότητα αυτορρύθμισης της συμπεριφοράς του ούτως ώστε να μπορεί να χρησιμοποιεί τα τεχνολογικά μέσα για τους σκοπούς του και όχι να ορίζεται μέσα από τη χρήση τους. Η εκπαίδευση δεν μπορεί να περιορίζεται στη στείρα μετάδοση τεχνικών γνώσεων έξω από το κοινωνικό γίγνεσθαι. 

Είναι επιτακτική ανάγκη για το καλύτερο μέλλον των παιδιών μας να μπορούμε να τους προσφέρουμε και κατεύθυνση μακριά από κάθε τεχνητό παράδεισο, πέρα από τους υφάλους που κρύβονται κάτω από την άκριτη υπόσχεση της καλύτερης ζωής μέσω της τεχνολογίας.

Νίκος Τορναρίτης

Βουλευτής

Πρόεδρος Επιτροπής Παιδείας

Λευκωσία 18/11/10

Εθισμός των νέων στο διαδίκτυο και οι επιπτώσεις του

 

(Στη φωτογραφία η κα. Παλιομυλίτου Νόνη και o κ. Κωνσταντίνος Σιώμος).

Το Δημοτικό Συμβούλιο Νεολαίας του Δήμου Λατσιών σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Εθελοντών Ψυχοκοινωνικής Στήριξης Παιδιών και Εφήβων διοργάνωσαν διάλεξη με θέμα: «Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ» το Σάββατο, 15 Μαΐου 2010, 4:00 μμ στο χώρο του Δημαρχιακού Μεγάρου Λατσιών. 

Εισηγητές του θέματος ήταν η κα. Παλιομυλίτου Νόνη Παιδίατρος και o Κωνσταντίνος Σιώμος Παιδοψυχίατρος Δρ. Ιατρικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Καλωσόρισμα απεύθυνε εκ μέρους του Συμβουλίου Νεολαίας ο κ. Βασίλης Σαββίδης. Χαιρετισμούς απηύθηναν ο Δήμαρχος Λατσιών κ. Παναγιώτης Κυπριανού, η Πρόεδρος του Συνδέσμου Εθελοντών κα. Γεωργία Ανδρέου και ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Νεολαίας Δήμου Λατσιών κ. Κώστας Γεωργίου. 

Μετά τις εισηγήσεις ακολούθησε συζήτηση. Την συζήτηση συντόνιζε η Παιδοψυχίατρος κα. Άννα Παραδεισιώτη.Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν και μέλη της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας. Παραθέτουμε πιο κάτω μέρος της ομιλίας του κ. Σιώμου.

Ο Δήμαρχος Λατσιών κ. Παναγιώτης Κυπριανού

Στη μεγάλη εξάπλωση των νέων τεχνολογιών κυρίαρχη είναι η θέση που κατέχει το Διαδίκτυο. Το 25% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι χρήστες του διαδικτύου. Οι θετικές επιδράσεις του είναι αναμφίβολες στην ανθρώπινη καθημερινότητα. Η τηλεϊατρική, η δυνατότητα των ατόμων με ειδικές ανάγκες για εκπαίδευση και επικοινωνία, η υπέρβαση των γεωπολιτικών περιορισμών στη διάδοση της γνώσης και η γένεση ενός χώρου έκφρασης και συμμετοχής των δυναμικών ομάδων του πληθυσμού είναι μερικά από τις θετικά επακόλουθα της τεχνολογικής επανάστασης.

 

Εντούτοις την τελευταία δεκαετία άρχισε η μελέτη σε διεθνές επίπεδο της παθολογικής χρήσης του διαδικτύου από τον άνθρωπο. Οι επιδράσεις στη σωματική υγεία της πολύωρης έκθεσης στην οθόνη και του καθιστικού τρόπου ζωής, ο εθισμός στο διαδίκτυο, η υπερβολική ενασχόληση παιδιών και εφήβων με τα διαδικτυακά παιχνίδια και τις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης και η ανάδυση νέου τύπου αντικοινωνικών συμπεριφορών που εκφράζονται με την παρενόχληση, τον εκφοβισμό, το ηλεκτρονικό έγκλημα και τις αυτοκτονίες στο διαδίκτυο αποτελούν το νέο πεδίο έρευνας στη αρχή της ψηφιακής εποχής.

(Στη φωτογραφία ο κ. Βασίλης Σαββίδης).

Με δεδομένο ότι η χρήση του διαδικτύου σε διεθνές επίπεδο είναι περισσότερο διαδεδομένη μεταξύ των παιδιών και των εφήβων σε σχέση με τον ενήλικο πληθυσμό, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας τους, όλα τα παραπάνω ζητήματα αρχίζουν να απασχολούν την οικογένεια, την κοινωνία και την επιστημονική κοινότητα.

(Στη φωτογραφία η κα. Γεωργία Ανδρέου).

Στην Ελλάδα, τελευταίες έρευνες όπως παρουσιάστηκαν στο 1ο Πανελλήνιο διεπιστημονικό συνέδριο, της Ελληνικής Εταιρείας μελέτης της διαταραχής εθισμού στο διαδίκτυο, που πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα τον Νοέμβριο του 2009, αποκαλύπτουν το ποσοστό εθισμού των εφήβων στο 8.2% στη Θεσσαλία, 11.3% στην Κω και 15% στην Χίο μεταξύ των χρηστών, που τοποθετεί την χώρα μας μαζί με την Κίνα (2.4%-11.3%), την Ταιβάν (12.8%) και την Ν. Κορέα (1.6%-20.3%) στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά εθισμού των εφήβων στο διαδίκτυο παγκοσμίως. Ο επιπολασμός του εθισμού των εφήβων στο διαδίκτυο στην Ελλάδα έχει μεγάλη σημασία, αν συγκριθεί με το 2% του αντίστοιχου εφηβικού μαθητικού πληθυσμού της Νορβηγίας (Johansson & Götestam 2004).

 

Σε μία χώρα επομένως όπως η Νορβηγία, με το υψηλότερο ποσοστό χρηστών διαδικτύου (90%) στον κόσμο, το χαμηλό ποσοστό των εθισμένων εφήβων στο διαδίκτυο μπορεί να εξηγηθεί μόνο μέσα από την ομαλή διείσδυση του διαδικτύου (ποσοστό ανάπτυξης 92.5% τα έτη 2000-2009) και ένα πολύ συντονισμένο πρόγραμμα ψηφιακού αλφαβητισμού από τις πολύ μικρές ηλικίες που ακολούθησε η χώρα αυτή. Αντίθετα σε χώρες όπως η Κίνα η ξαφνική και γρήγορη διείσδυση των νέων τεχνολογιών (1500%, τα έτη 2000-2009), δημιούργησε προβλήματα. Ο εθισμός στο διαδίκτυο αφορά το 13.7% των Κινέζων εφήβων (10 εκατομμύρια περίπου) και ξεκίνησε η εφαρμογή πολιτικών μέτρων αντιμετώπισης του φαινομένου με περιορισμό της χρήσης των ηλεκτρονικών παιχνιδιών σε τρεις ώρες την ημέρα. Ο εθισμός στο διαδίκτυο αποτελεί σήμερα ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιας υγείας για την Ν. Κορέα και για το λόγο αυτό το 2007 εκπαιδεύτηκαν 1100 ειδικοί σε 190 δομές ψυχικής υγείας (Block 2008). 

 

Στην Ελλάδα τα μέχρι τώρα κλινικά δεδομένα δείχνουν πώς το προφίλ του εθισμένου αφορά αγόρια στην εφηβεία, με κορύφωση στα 15-16 έτη, με μ.ο χρήσης 6 ώρες την ημέρα, που παίζουν διαδικτυακά παιχνίδια προσομοίωσης μάχης, στρατηγικής και παιχνίδια ρόλων (MMORPGs), είναι απομονωμένα πολλές ώρες στο δωμάτιό τους, έχουν χαμηλές επιδόσεις και μειωμένα κίνητρα για μάθηση στο περιβάλλον του σχολείου. 

 

Προτείνονται Στρατηγικές ελέγχου της παθολογικής χρήσης του Διαδικτύου

Ο περιορισμός του υπερβολικού χρόνου που αφιερώνουν τα παιδιά στο διαδίκτυο επιτυγχάνεται με:

1. Καλλιέργεια εναλλακτικών δραστηριοτήτων από πολύ μικρή ηλικία.

2. Αναγνώριση του πρότυπου παθολογικής χρήσης του υπολογιστή και εφαρμογή ενός διαμετρικά αντίθετου προγράμματος χρήσης..

3. Οι σταθερές υποχρεώσεις της καθημερινότητας, να χρησιμοποιούνται ως σηματοδότες, που αναγκάζουν το χρήστη να οριοθετήσει τη χρήση του υπολογιστή.

4. Ενσωμάτωση καθορισμένων περιόδων χρήσης του διαδικτύου στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα του χρήστη.

• Σε επίπεδο πρόληψης είναι καθήκον της πολιτείας στην αρχή της ψηφιακής εποχής, η συστηματική ενημέρωση των μαθητών σχετικά με την ασφαλή, ηθική και παραγωγική χρήση του διαδικτύου.

 

 • Ο στόχος τον ατόμων με εθισμό στο διαδίκτυο δεν πρέπει να είναι η πλήρης διακοπή της χρήσης του διαδικτύου, αλλά η χρήση του μέσου με παραγωγικό, υγιή και ελεγχόμενο τρόπο, καθώς η αποφασιστικότητα και ο αυτοέλεγχος είναι οι πιο αποτελεσματικές στρατηγικές που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση του εθισμού.

• Συχνά, οι ασθενείς δεν αναγνωρίζουν το Διαδίκτυο ως το πρόβλημά τους, αλλά καθώς εξετάζονταν σταδιακά προκύπτει η προβληματική χρήση του Διαδικτύου. Οι εξειδικευμένοι Ψυχίατροι παιδιών και εφήβων να αναζητούν με μεγάλη προσοχή τη σχέση των παιδιών που εξετάζουν, με διαδραστικούς τρόπους λειτουργίας του Διαδικτύου, όπως είναι οι αίθουσες συνομιλίας και τα διαδικτυακά παιχνίδια. Παράλληλα, κρίνεται απαραίτητη η ανάπτυξη αποτελεσματικών πρωτοκόλλων θεραπείας για την αντιμετώπιση της αύξησης των καταγεγραμμένων περιστατικών εθισμού στο διαδίκτυο. Η σωστή κλινική αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το βαθμό της χρήσης του διαδικτύου, τις διαδικτυακές δραστηριότητες στις οποίες επιδίδεται το άτομο, το βαθμό στον οποίο το πρόβλημα επηρεάζει τις φυσιολογικές λειτουργίες του ατόμου, την τρέχουσα κοινωνική υποστήριξη και τη δυναμική της οικογένειας.

• Η έλλειψη επίγνωσης των οικογενειών σχετικά με τη διαταραχή εθισμού στο διαδίκτυο, οδηγεί στην ανάγκη δημιουργίας εκπαιδευτικών προγραμμάτων πρόληψης που θα προάγουν τη γνώση σχετικά με τη διαταραχή σε επίπεδο κοινότητας. Ήδη η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο από την σύστασή της τον Νοέμβριο του 2008 αναγνωρίζοντας την ευαισθητοποίηση του κοινού ως αναγκαιότητα, έχει συμμετάσχει με ομιλίες των μελών της σε περισσότερες από 30 ημερίδες σε 15 Δήμους στην Ελλάδα [www.hasiad.gr].

Σιώμος Κωνσταντίνος

Δρ. Ιατρικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας,

Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο