Showing posts with label Αρχαία Ελλάδα. Show all posts
Showing posts with label Αρχαία Ελλάδα. Show all posts

Thursday, September 25, 2025

Ναυτικός Κατάλογος, που περιέχει τα ονόματα του πληρώματος δύο τριήρεων

Τέλη 5ου αιώνα π.Χ.  Επιγραφικό Μουσείο.

Στη στήλη αυτή μπορεί κανείς να διακρίνει πολλές από τις ειδικότητες καθώς και τον τόπο καταγωγής των ανθρώπων που επάνδρωναν μία τριήρη. Διαπιστώνεται πως οι κωπηλάτες προέρχονται από τις τάξεις των θητών, των δούλων αλλά και κάποιοι από αυτούς είναι μέτοικοι. Αυτό καταδεικνύει και την πληθυσμιακή σύνθεση του Πειραιά. Ο Κατάλογος είναι τιμητικός και βρέθηκε στην Ακρόπολη, στο Ερέχθειο.

Η τριήρης υπήρξε το πλοίο που πρωταγωνίστησε στις ναυμαχίες κατά την κλασσική περίοδο και υμνήθηκε τόσο για την ομορφιά όσο και για την πολεμική του ισχύ. Ναυπηγήθηκε περί τα τέλη του 8ου αιώνα πκχ από τον περίφημο Κορίνθιο ναυπηγό Αμεινοκλή. Η εμφάνιση της τριήρους σηματοδότησε την ουσιαστική εξέλιξη του πολεμικού ναυτικού στην Αρχαία Ελλάδα δημιουργώντας μια νέα κλάση πέραν της πεντηκοντόρου και της διήρους.
Αν και οι πρώτοι που ναυπήγησαν τριήρεις ήταν οι Κορίνθιοι, εντούτοις, ήταν οι Αθηναίοι εκείνοι που έφθασαν στο αποκορύφωμα της ναυπηγικής τους τέχνης, σε συνδυασμό με την αισθητική, ώστε να θεωρούνται οι αθηναϊκές τριήρεις ως οι πιο όμορφες.

Η τυπική οργανική σύνθεση του πληρώματος στα πλοία της αρχαίας Ελλάδος αποτελείτο από τον κυβερνήτη, τον πρωρέα (δηλαδή τον υποπλοίαρχο), τους ναύτες και τους κωπηλάτες. Πολλές φορές εν πλω επέβαιναν οι πλοιοκτήτες ή οι ναυλωτές. Στα πολεμικά σκάφη υπήρχαν επίσης και αξιωματικοί, υπαξιωματικοί, καθώς και μάχιμα πληρώματα, ενώ σε μεταγενέστερα χρόνια, σε σκάφη αναψυχής, υπηρετούσαν κι έτερα πληρώματα όπως μάγειροι, θαλαμηπόλοι, αλιείς, δύτες κ.λπ.
Το πλήρωμα της τριήρους αποτελείτο από 200 άτομα ήτοι τους ερέτες, το πλήρωμα καταστρώματος και την στρατιωτική δύναμη που επέβαινε σε αυτήν. Το κυρίως πλήρωμα καθώς και την κινητήρια δύναμή της τριήρους αποτελούσαν οι 170 κωπηλάτες της (από κάθε πλευρά: 27 θαλαμίτες, 27 ζυγίτες και 31 θρανίτες). Οι κωπηλάτες, αλλιώς ονομάζονταν κι ερέτες από το ρήμα ερέσσω =κωπηλατώ (εξ ου και ειρεσία = κωπηλασία), ήταν ελεύθεροι πολίτες οι οποίοι με άριστο συντονισμό κατάφερναν να κάνουν απίθανους ελιγμούς. Διαιρούντο σε τρείς κατηγορίες, ανάλογα με τις θέσεις στις οποίες κάθονταν. Οι ερέτες στο κατώτατο διάζωμα ονομάζονταν θαλαμίτες (εκ του θάλαμος) και ήταν 27 από κάθε πλευρά. Χειρίζονταν τις θαλάμιες κώπες οι οποίες απείχαν 40 εκατοστά πάνω από την ίσαλο γραμμή. Στο μέσο διάζωμα, στα «ζυγά» του σκάφους, ονομάζονταν ζυγίτες και ήταν επίσης 27. Χειρίζονταν τις ζύγιες κώπες οι οποίες ήταν υψηλότερα από την επιφάνεια της θαλάσσης (1 μέτρο πάνω από την ίσαλο γραμμή). Τέλος, οι θρανίτες (εκ του θράνος/θρανίο) που ήταν 31, χειρίζονταν τις θρανίτιδες κώπες οι οποίες απείχαν 1,60 μ. από την ίσαλο γραμμή. Τα πιο μακριά και βαριά κουπιά ήταν προς το κέντρο του πλοίου (4.65μ) σε αντίθεση με εκείνα που βρίσκονταν στην πλώρη και στην πρύμνη (4.41 μ.). Η διάταξη των κουπιών σε σχέση με τα σέλματα των κωπηλατών, ήταν κλιμακωτή τόσο κατά το μήκος των πλευρών όσο και κατά το πλάτος.

Επικεφαλής ήταν ο τριήραρχος, ο οποίος είχε το γενικό πρόσταγμα και κάλυπτε τα έξοδα της συντηρήσεως του πλοίου. Ακολουθούσε ο κυβερνήτης ο οποίος ασκούσε καθήκοντα συγχρόνου πλοιάρχου, δηλαδή ήταν υπεύθυνος για την καλή διοίκηση του πλοίου και την ασφάλεια αυτού, του φορτίου, των επιβαινόντων, καθώς και για την τήρηση της τάξεως. Είχε ιδιαίτερη μόρφωση και γνώσεις ώστε να κυβερνά αυτοπροσώπως το σκάφος. Ο πρωρεύς, ή πρωράτης, ήταν αξιωματικός της πλώρης, όπως ο σύγχρονος υποπλοίαρχος. Ήταν επίσης ο άμεσος συνεργάτης του πλοιάρχου για κάθε τι που αφορούσε το πλοίο, τους επιβαίνοντες και το φορτίο.
Ο κελευστής ήταν ο προγυμναστής των πληρωμάτων και ο υπεύθυνος για την πειθαρχία τους. Έδιδε τον ρυθμό της ειρεσίας, της κωπηλασίας, συνήθως τραγουδιστά, ενώ υπήρχε και ο τριηραύλης, ο οποίος συνόδευε τον κελευστή με τον αυλό του. Σε περιόδους ειρήνης τα τραγούδια των ερετών ήταν πολύ μελωδικά με αποτέλεσμα ένα κωπήλατο σκάφος να δημιουργεί κατά το πέρασμά του ευχάριστα συναισθήματα σε όσους τα άκουγαν. Αντίθετα σε περιπτώσεις ναυμαχίας, όπου ο θόρυβος από τις κραυγές και τα χτυπήματα δεν επέτρεπε στους κελευστές να ακούγονται, οι εντολές, πολλές φορές, δίδονταν με στριγκλιές ή κραυγές.
Ο πεντηκόνταρχος ήταν επικεφαλής των πληρωμάτων την εποχή της πεντηκοντόρου. Αργότερα ανέλαβε καθήκοντα ταμία.

Ο τοίχαρχος (τοίχος + άρχω) ήταν ο αξιωματικός ο οποίος ήταν επίσης υπεύθυνος για την ειρεσία. Συγκεκριμένα επόπτευε τους άνδρες μιας συγκεκριμένης τοιχαρχίας, αριστερής ή της δεξιάς.

Οι επιβάτες στην αρχαιότητα ήσαν τοξότες, οπλίτες, πελταστές, ακοντιστές και γενικά όσοι δεν ασκούσαν υπηρεσία κωπηλάτου ή ναύτου. Οι τοξότες αποτελούσαν την σωματοφυλακή του τριηράρχου και του κυβερνήτου κατά την διάρκεια της ναυμαχίας.

Οι ναύτες ήταν επιφορτισμένοι με τις εργασίες συντηρήσεως και καθαρισμού σκάφους, με τον χειρισμό των ιστίων ενώ βοηθούσαν σε πολλές υπηρεσίες και πολλές φορές έκαναν χρήση όπλων. Οι ναύτες επίσης γνώριζαν και την τέχνη του πλεξίματος των σχοινιών. Ναύτες ή ναυτιλλόμενους ή και ναυτίλους αποκαλούσαν πολλές φορές με μια γενική έννοια όλους τους ναυτικούς συμπεριλαμβανομένων και των κωπηλατών.

Δούλοι δεν ναυτολογούνταν υπό κανονικές συνθήκες. Σε περιόδους εκστρατειών ή αναγκών, προκειμένου να καλύψουν τον απαιτούμενο αριθμό των πληρωμάτων, ο δούλος τύγχανε ιδίας αντιμετωπίσεως με το υπόλοιπο πλήρωμα (εκπαιδευόταν κι έπαιρνε κανονικό μισθό).

Οι εκπαιδεύσεις δεν περιορίζονταν στις ακριβείς αρμοδιότητες του κάθε μέλους του πληρώματος, αλλά υπήρχε μία ευρύτερη γνώση. Έτσι πολλές φορές συναντούμε σε κείμενα ερέτες, οι οποίοι είχαν την ικανότητα επίσης να πολεμούν με όπλα.

Ο μισθός και η μισθοδοσία είναι λέξεις αρχαίες ελληνικές και το πλήρωμα πληρώνονταν για τις υπηρεσίες του. Ο μισθός παρείχετο από το κράτος και ήταν ανάλογος με την θέση, τον βαθμό που είχε ο ναυτικός. Εάν τα πράγματα δεν ήταν έτσι τότε ο ναυτικός με την σειρά του αντιδρούσε, είτε με στάσεις είτε με λιποταξία.

Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου, συγγραφεύς – ναυτικός, μέλος Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.)
Κωνσταντίνος Ουρανός
athinodromio. gr

Wednesday, November 20, 2024

Ο Σωκράτης είχε μια τεχνική για την αντιμετώπιση των ενοχλήσεων

Αρχαία σοφία

Γνωρίζατε ότι...

Ο Σωκράτης είχε μια τεχνική για την αντιμετώπιση των ενοχλήσεων. Σας έχει συμβεί ποτέ κατά τη διάρκεια ενός καβγά να σας φωνάξει ο άλλος για να αποδείξει ότι έχει δίκιο; Δεν υπάρχει τίποτα πιο αφόρητο, σωστά; Ιδού, μια μέρα ο Σωκράτης δέχτηκε επίθεση από έναν άνδρα. Ήταν ένας τραχύς, απολίτιστος άνθρωπος που, έχοντας πάρει τα χειρότερα από τη διαμάχη, έφτασε στο σημείο να τον χαστουκίσει. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν πολλοί τέτοιοι άνθρωποι, άνθρωποι που γίνονται επιθετικοί όταν δεν ξέρουν πώς να υποστηρίξουν τις ιδέες τους. Πώς αντέδρασε όμως ο Σωκράτης; Δεν έκανε τίποτα! Δεν ούρλιαξε, δεν ανταπέδωσε τη βία, τίποτα. 

Ένας από τους μαθητές του έμεινε έκπληκτος με τη στάση του Σωκράτη, αλλά ο μεγάλος φιλόσοφος απάντησε: «Αν με είχε κλωτσήσει ένας γάιδαρος, θα τον πήγαινα σε δίκη;». Τι σου λέει ο Σωκράτης; Ότι ένας έξυπνος άνθρωπος δεν μπορεί να σκύψει στο επίπεδο ενός ηλίθιου. Μερικές φορές η σιωπή είναι η πιο κομψή απάντηση. Δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη κομψότητα προέρχεται από το λατινικό eligere, από το ex (ανάμεσα) και το ligere (επιλέγω). Τι σημαίνει αυτό; Ότι κομψός άνθρωπος δεν είναι κάποιος που φοράει επώνυμα ρούχα ή έχει ακριβά αντικείμενα, αλλά κάποιος που ξέρει να επιλέγει. 

Πώς να συμπεριφέρεσαι, πότε να μιλάς, πότε να σιωπάς. Οι αδαείς, οι αγενείς, οι απολίτιστοι πάντα υπήρχαν. Σήμερα, σε αντίθεση με την εποχή του Σωκράτη, φαίνεται να έχουν πολλαπλασιαστεί. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν νομιμοποιήσει τη λεκτική επιθετικότητα. Ή σκεφτείτε την τηλεόραση, μια σύγχρονη Βαβέλ όπου ο ομιλητής πρέπει να επιδεικνύει την ανωτερότητά του φωνάζοντας και προσβάλλοντας τον συνομιλητή του. 

Κάθε μέρα διαδραματίζονται τέτοιες καταθλιπτικές σκηνές: ενήλικες που δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να φωνάζουν επειδή δεν έχουν την ικανότητα να διαψεύσουν ήρεμα τον αντίπαλό τους. Λοιπόν, έτυχε να λάβω πολύ βαριές προσβολές εδώ στα social media. Και μετά αρχίζεις να χάνεις την υπομονή σου, σχεδόν θέλεις να απαντήσεις σε αυτά τα «λιοντάρια του πληκτρολογίου» που σε φτύνουν το δηλητήριό τους. Ξέρεις όμως τι; Εκείνες τις στιγμές παίρνω μια μεγάλη ανάσα και αναπολώ τα λόγια του Σωκράτη. Ή όπως το λέει ο Shaw: «Έμαθα εδώ και πολύ καιρό να μην πολεμώ τα γουρούνια. Λερώνεις ολόκληρος και πάνω απ' όλα αρέσει στα γουρούνια».

Πυθαγόρας, ο σημαντικός 'Ελληνας φιλόσοφος, μαθηματικός, γεωμέτρης

 

Ο  Πυθαγόρας, ήταν σημαντικός Έλληνας φιλόσοφος, μαθηματικός, γεωμέτρης και θεωρητικός είχε επίσης βαθιά ενδιαφέροντα στη μουσική και τη θεραπευτική της διάσταση. Θεωρούσε ότι η μουσική έχει θεραπευτικές ιδιότητες και μπορεί να επηρεάσει την ψυχή και το σώμα του ανθρώπου.

Για τον Πυθαγόρα, η μουσική ήταν συνδεμένη με τις μαθηματικές αναλογίες και τις αρμονίες του κόσμου. Πίστευε ότι οι διαφορετικοί ήχοι και οι μουσικές κλίμακες μπορούσαν να επηρεάσουν τη συναισθηματική κατάσταση των ανθρώπων και να συμβάλλουν στην πνευματική τους ισορροπία.

Επιπλέον, η θεραπεία μέσω της μουσικής (γνωστή και ως "μουσικοθεραπεία") ήταν μια πτυχή που θεωρούσε σημαντική, καθώς η αρμονία της μουσικής μπορούσε να φέρει γαλήνη στο πνεύμα και να ενισχύσει τη σωματική υγεία. Οι Πυθαγόρειοι επέμεναν ότι οι ήχοι και οι μελωδίες, όταν χρησιμοποιούνται σωστά, μπορούν να θεραπεύσουν όχι μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή.

Η σύνθεση της μουσικής με μαθηματικές αναλογίες ήταν κεντρική στη φιλοσοφία του Πυθαγόρα, και αυτό το σύνθετο σύστημα πεποιθήσεων γύρω από τη μουσική, τα μαθηματικά και τη θεραπεία αντηχεί μέχρι σήμερα σε πολλές σύγχρονες θεραπείες και πρακτικές.

Tuesday, November 19, 2024

Μια ασάμινθος (μπανιέρα) όπως την αποκαλεί ο Όμηρος

 

Μια ασάμινθος (μπανιέρα) όπως την αποκαλεί ο Όμηρος στα διαμερίσματα της βασίλισσας της Κνωσσού. 

Minoan bathtube (asaminthos) at the queen's bathroom. Knossos.

Όπερ Έδει Δείξαι

Όπερ Έδει Δείξαι. Με την φράση Όπερ Έδει ∆είξαι (ο.ε.δ), δηλαδή το οποίο έπρεπε να αποδειχθεί, έκλεινε ο Ευκλείδης κάθε θεώρηµα στα Στοιχεία.

Αντιστοίχως κάθε κατασκευή έκλεινε µε τη φράση: Όπερ Έδει Ποιήσαι, δηλαδή όπως έπρεπε να κατασκευαστεί.

Στα λατινικά η αντίστοιχη φράση είναι: Quod Erad Demonstrandum (Q.E.D).

Στη φράση αυτή συνοψίζεται η πεµπτουσία των µαθηµατικών. Κάθε µαθηµατική πρόταση πρέπει να αποδειχθεί ώστε να εγκυροποιηθεί και να γίνει καθολικά αποδεκτή από τη µαθηµατική κοινότητα.

Η απόδειξη εισήχθη στα µαθηµατικά από τον Θαλή (640-546 π.Χ) και έκτοτε τα συνοδεύει απαρέγκλιτα στο ταξίδι τους µέσα στο χρόνο, καθιστώντας τα ισχυρά και απαλλάσσοντάς τα, κατά το δυνατόν, από υποκειµενικότητες.

Επίσης, µε τη φράση: Όπερ Έδει ∆είξαι, ή Ποιήσαι ο Ευκλείδης ήθελε να τονίσει και το εξής.

Αφού αποδείξαµε µια πρόταση και κατακτήσαµε τη γνώση που µας προσφέρει προχωράµε στην απόδειξη (ή κατασκευή) της επόµενης πρότασης.

Η ολοκλήρωση µιας πρότασης είναι η αφετηρία για την επόµενη. ∆εν σταµατάµε λοιπόν στα κατακτηθέντα, αλλά προχωράµε στην επόµενη γνώση διαρκώς!

Το ερώτηµα που τίθεται τώρα είναι πότε σταµατάµε. Η απάντηση είναι όταν κατακτήσουµε το στόχο που έχουµε θέσει από την αρχή.

Αυτό ο Ευκλείδης το έκανε με µεγάλη µαεστρία στα Στοιχεία και δεν σταµάτησε παρά στην 465η πρόταση, όπου απέδειξε ότι τα Πλατωνικά Στερεά είναι ακριβώς αυτά τα πέντε, δηλαδή τα κανονικά: Τετράεδρο, Κύβος, Οκτάεδρο, ∆ωδεκάεδρο και Εικοσάεδρο.

Συνεπώς ο σκοπός της συγγραφής των Στοιχείων ήταν η κατασκευή των πέντε Πλατωνικών Στερεών σε µια διαδροµή 465 προτάσεων. Στη διαδροµή αυτή, σύµφωνα µε τον Πρόκλο (412-485 µ.Χ), δεν χρησιµοποίησε όλες τις γνωστές προτάσεις, αλλά µόνο αυτές που ήταν απαραίτητες για τον τελικό σκοπό.

Αυτή είναι η παρακαταθήκη του Μεγάλου ∆άσκαλου Ευκλείδη που τηρείται απαρέγκλιτα µέχρι σήµερα. 

Monday, July 29, 2024

Θεμιστόκλεια

 

Η Θεμιστόκλεια ήταν μαθηματικός και Ιέρεια του Απόλλωνος στους Δελφούς, η οποία έζησε κατά τον -6ο αιώνα. Το όνομά της μνημονεύεται από τον Διογένη τον Λαέρτιο και τον Αριστόξενο.

Είναι εκείνη η οποία δίδαξε στον Πυθαγόρα τις αρχές της γεωμετρίας και της αριθμοσοφίας, καθώς και τις περισσότερες από τις ηθικές του αρχές. Λέγεται πως ο Πυθαγόρας θαύμαζε τόσο πολύ τις γνώσεις και την σοφία της, ώστε ο σεβασμός του προς αυτήν, τον ώθησε να δεχθεί στην Σχολή του γυναίκες, όχι μόνο ως μαθήτριες αλλά και ως δασκάλες, ανάμεσα στις οποίες ήταν η γυναίκα του Θεανώ και οι κόρες του Δαμώ, Μυρία και Αργινώτη.

Σύμφωνα με τον Αριστόξενο, η Θεμιστόκλεια δίδασκε μαθηματικά σε όσους από τους επισκέπτες των Δελφών εξέφραζαν την επιθυμία κι επίσης αναφέρεται ότι είχε διακοσμήσει τον βωμό του Απόλλωνος με γεωμετρικά σχήματα, που τόσο λάτρευε!

Πρόκειται για μια σημαντική γυναικεία μορφή, το όνομα της οποίας εκφράζει ψυχική συμβατότητα και νοητική σύνδεση με τον ιερό χώρο των Δελφών, εκεί όπου ως Ιέρεια και Δασκάλα, η Θεμιστόκλεια, υπηρέτησε εξυψώνοντας το Κλεος των Θεσμών εις το Απολλώνιον Φως της Γνώσεως.

Αλλά και ως πνευματική θυγατέρα της Μούσας Κλειούς, προστάτιδας της Ιστορίας, τής δόθηκε η δυνατότητα να χειριστεί επωφελώς την Κλείδα της Ιστορίας της Ψυχής, η οποία κράτα φυλαχτικά την Γνώση!

Άραγε, τι πιο σημαντικό μπορεί να υπάρξει, πέρα από την μεταλαμπάδευση της Γνώσεως και μάλιστα προς τον ύψιστο Πυθαγόρα;

Τελικά,

Η θέση της γυναίκας στην Ελλάδα των προγόνων μας δεν είναι αυτή που θέλουν να μάς παρουσιάσουν, γι' αυτό και οι πληροφορίες που διαχέονται είναι παραπλανητικές και διαστρεβλωμένες.

Δεν θα ήταν δυνατόν να έχουν υπάρξει τόσο μεγάλοι άνδρες των Τεχνών, της Επιστήμης και της Διανόησης, αν η θέση της γυναίκας/μάνας/θυγατέρας/συντρόφου ήταν υποβαθμισμένη.

Επειδή,

Όταν σε μια κοινωνία το ένα σκέλος της υπολειτουργεί, τότε η συνολική πορεία της χωλαίνει και η πρόοδος χάνεται στα σκοτάδια της επιβεβλημένης ανισότητας και του ανισόρροπου βηματισμού.

Η Θεμιστόκλεια είναι μόνο ΜΙΑ από τις σπουδαίες Ελληνίδες, οι οποίες ΔΕΝ μνημονεύονται... Χρέος μας είναι να τις επαναφέρουμε ΟΛΕΣ στην συλλογική Μνήμη των Ελλήνων!



Στίλβη Μαρία Μαυριδου!

Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας

 Η Καρυάτιδα από τα Μικρά Προπύλαια

Χρονολογείται στους ρωμαϊκούς χρόνους (1ος αι. π.Χ.)

Η μία από τις δύο μαρμάρινες Καρυάτιδες που στήριζαν το εσωτερικό πρόπυλο των Μικρών Προπυλαίων σαν ενσωματωμένα δομικά στοιχεία με διακοσμητικό ρόλο. Πιθανότατα αναπαριστά ιέρεια που φέρει στο κεφάλι την κίστη, το κιβώτιο φύλαξης και μεταφοράς των ιερών αντικειμένων των Ελευσινίων Μυστηρίων. 

Επάνω του είναι σκαλισμένα σύμβολα της λατρείας: στάχυα, μήκωνες (παπαρούνες) και κέρνοι που αποτελούν τα χαρακτηριστικά σκεύη της λατρείας της θεάς Δήμητρας. Στη ζώνη του χιτώνα της απεικονίζεται ένα γοργόνειο, στοιχείο που τοποθετείται για να διώχνει μακριά τα κακόβουλα πνεύματα.

Η άλλη Καρυάτιδα εκτίθεται στο Μουσείο Fitzwilliam στο Καίμπριτζ της Αγγλίας. Τη μετέφερε εκεί τον 19ο αιώνα ο βρετανός περιηγητής Ε. Ντ. Κλαρκ, ο οποίος δωροδόκησε τους οθωμανούς διοικητές και την απέσπασε παρά την αντίδραση των χωρικών που την ονόμαζαν Αγία Δήμητρα και πίστευαν πως προστάτευε τη σοδειά τους.

Φίλιππος και Ολυμπιάδα

 

Η γνωριμία του Φιλίππου με την Ολυμπιάδα δεν θα μπορούσε να ήταν τυχαία. Εκείνος ήταν Τημενίδης. Άνηκε στον βασιλικό οίκο των Αργεαδών. Γεννημένος στην Πέλλα. Ήταν απόγονος του Περδίκκα του Α' ο οποίος ήταν ο ιδρυτής του κράτους της Μακεδονίας και απόγονος του βασιλικού οίκου των Τημενιδών Αργεαδών και δισέγγονος του γενάρχη των Μακεδόνων του Τημενίδη Καράνου. Ο οίκος αυτός ήταν η συνέχεια του οίκου των Τημενιδών (Τημενίδαι) από το Άργος. Όλοι αυτοί αποτελούν τους λεγόμενους Ηρακλείδες. Με τον όρο Ηρακλείδες αναφέρονται στα αρχαία κείμενα οι γιοι του Ηρακλή και όλοι οι απόγονοι του στο πέρασμα του χρόνου μέχρι και τον θάνατο του Αλεξάνδρου Δ' , υιό του Αλεξάνδρου Γ' , όπου και τελειώνει αυτή η θεϊκή γραμμή αίματος.

Από την άλλη η μητέρα του Αλεξάνδρου, αρχικώς λεγόταν Πολυξένη. Ήταν η δευτερότοκη κόρη του Νεοπτόλεμου Β', βασιλιά των Μολοσσών της Ηπείρου και γεννήθηκε στην πρωτεύουσα των Μολοσσών, την Πασσαρώνα (σημερινός νομός Ιωαννίνων). Η οικογένεια της άνηκε στην Δυναστεία των Αιακιδών. Οι Αιακίδες (Αἰακίδαι) ήταν οι απόγονοι του Αιακού. Ο πατέρας της ο Νεοπτόλεμος Β' της Ηπείρου, ήταν γιος του Αλκέτα Α'. Πήρε το όνομα του από τον Νεοπτόλεμο τον γιό του Αχιλλέα ο οποίος ήταν ο γενάρχης του οίκου.

Έμαθε την ιερατική τέχνη στο Μαντείο της Δωδώνης στο οποίο έμεινε αρκετά χρόνια ως ιέρεια. Ως μυημένη στα Μυστήρια του Βάκχου ήταν ιέρεια και των Καβειρίων Μυστηρίων της Σαμοθράκης. Σύμφωνα με την παράδοση ο Φίλιππος είδε την Πολυξένη στις θρησκευτικές εορτές της Σαμοθράκης όπου και είχε πάει για να μυηθεί. Εγώ προσωπικά θεωρώ πως η Πολυξένη όταν τον είδε ήξερε ήδη, από την πρώτη στιγμή. Γνωρίζουμε πως από τα παιδικά της χρόνια είχε μια εκπληκτική διορατικότητα και οι μαντικές της ικανότητες ήταν αξιοσημείωτες.

Ερωτεύτηκαν αμέσως και ο Φίλιππος την παντρεύτηκε γρήγορα. Απαγορευόταν η συνεύρεση πριν τον γάμο. Τα περί "οργίων" και ανωμαλιών στις τελετές είναι ανυπόστατοι ισχυρισμοί. Το "όργιο" έχει την ίδια ρίζα με την λέξη "οργή" και αποδίδεται ως "μανιώδης κατάσταση". Δεν είναι του παρόντος αλλά η παραποίηση έγινε μετέπειτα τα ρωμαϊκά χρόνια και τα πρωτοχριστιανικά. Έχουμε πηγές που είναι ξεκάθαρες όμως. Έτσι λοιπόν ο Φίλιππος βιαζόταν να παντρευτούν όπως και έγινε και μέσα σε ένα χρόνο απο το 357 π.Χ. που γνωρίστηκαν, το 356 π.Χ. γέννησε τον Αλέξανδρο.

Όταν παντρεύτηκαν η Πολυξένη πήρε το όνομα Μυρτάλη. Στην αρχαία Ελλάδα οι Έλληνες είχαν πολλά ονόματα. Δεν περιορίζονταν σε ένα. Τα επιτεύγματα , οι προσωπικές επιτυχίες και άλλα χαρακτηριστικά ήταν κυρίως οι λόγοι των ονομάτων που μπορούσαν να πάρουν στη διάρκεια της ζωής τους.

Την ίδια χρονιά που γεννήθηκε ο Αλέξανδρος, το 356 π.Χ. , ο Φίλιππος κερδίζει κατά τους 106ους Ολυμπιακούς Αγώνες στο αγώνισμα που λεγόταν "Κέλης" (Διονύσια Ιππικά). Ο "Κέλης" ήταν αγώνισμα με αναβάτη σε άλογο που έκανε έξι φορές το γύρο του ιπποδρόμου. Συνολικά έγινε Ολυμπιονίκης 3 φορές. Οι άλλες δύο φορές ήταν το 352 π.Χ. (107ους Ολυμπιακούς) στο "Τέθριππο" και το 348 π.Χ. (108ους Ολυμπιακούς) στη "Συνωρίδα".

Στη "συνωρίδα" (συνωρίς) το άρμα το έσερναν 2 άλογα. Το "Τέθριππο" ήταν μικρό ξύλινο άρμα με 2 τροχούς, το οποίο είχε ένα αναβάτη και 4 άλογα, και εκτελούσε 12 γύρους. Απο μικρός ο Φίλιππος ήταν άριστος ιππέας και αγαπούσε τα άλογα, εκεί οφείλεται και το όνομα του [ Φίλιππος < (φίλος) φίλ- + ἵππος (=ο φίλος του αλόγου) ]. Έτσι, λόγω του ότι έγινε Ολυμπιονίκης την χρονιά που γεννήθηκε ο γιος του Αλέξανδρος (356 π.Χ.), η Μυρτάλη πήρε το όνομα Ολυμπιάς ως πλέον γυναίκα Ολυμπιονίκη.

Από τον Όμηρο Παύλο

Sunday, July 14, 2024

Φρύνη η εταίρα

 

ΦΡΥΝΗ Η ΕΤΑΙΡΑ

Στην αρχαία Ελλάδα οι θεοί απαιτούσαν απόλυτο σεβασμό από τους θνητούς.
Η απόφαση της Φρύνης να εκπροσωπηθεί ως θεά εξόργισε τους θεούς.

Για μια θνητή γυναίκα να δημιουργήσει την εικόνα μιας θεάς καθ' ομοίωσή της ήταν έγκλημα.
Οι Αθηναίοι έμαθαν ότι ήταν το μοντέλο για το άγαλμα της Αφροδίτης του Πραξιτέλη.... Κανένας θνητός δεν είχε τολμήσει ποτέ να το κάνει αυτό.

Η Φρύνη κατέληξε στα δικαστήρια της αρχαίας Αθήνας κατηγορούμενη για ιεροσυλία.
Σύμφωνα με τον θρύλο, αθωώθηκε αφού έβγαλε τα στήθη της στους ενόρκους, αν και η ιστορική ακρίβεια αυτού του επεισοδίου είναι αμφίβολη.

1868 -- FRANCESCO BARZAGHI

Wednesday, June 12, 2024

Οι Θεοί των Ελλήνων ήταν συνδεδεμένοι άρρηκτα με τον πολιτισμό και τη γνώση στην κλασική αρχαιότητα και μετά

 
Οι Θεοί των Ελλήνων ήταν συνδεδεμένοι άρρηκτα με τον πολιτισμό και τη γνώση στην κλασική αρχαιότητα και μετά. Ακόμη κι αν δεν ξεκίνησε έτσι η λατρεία των θεών, στην πορεία οι θεοί έγιναν συνάρτηση της φιλοσοφίας και της γνώσης και αντιπροσώπευαν την πρόοδο. Όσοι εχθροί κι αν πέρασαν από την Ελλάδα, οι ναοί και οι σχολές εξακολουθούσαν να λειτουργούν μέχρι που ήρθε ο χειρότερος εχθρός του ελληνικού πολιτισμού. Με την αναγκαστική επιβολή του χριστιανισμού εκδιώχθηκαν οι θεοί των Ελλήνων και μαζί τους και η γνώση και η πρόοδος. Ένα σκοτάδι ήλθε για πολλούς αιώνες στο κόσμο.

Η χριστιανική πλέον ρωμαϊκή αυτοκρατορία, με διάταγμα του Ιουστινιανού, του μεγάλου εχθρού των Ελλήνων, το έτος 529 επέβαλε το κλείσιμο όλων το σχολών, μεταξύ αυτών και της Ακαδημίας, της σχολής του Πλάτωνα. Ο φιλόσοφος Δαμάσκιος που ήταν ο τελευταίος διευθυντής της σχολής το 532 αναγκάστηκε τελικά να εγκαταλείψει την Αθήνα και η σχολή έκλεισε οριστικά μετά από 919 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας. Ο χριστιανισμός θριάμβευσε ολοκληρωτικά επί του «παγανισμού» και μαζί με αυτόν θριάμβευσε και η άγνοια και η οπισθοδρόμηση της ανθρωπότητας καθώς δεν καταστράφηκε μόνο η τότε υφιστάμενη γνώση, αλλά σταμάτησε και η αναζήτηση νέας γνώσης και η καλλιέργεια των επιστημών.

Μετά από αιώνες σκότους το φως της γνώσης που καλλιεργούσαν οι Έλληνες άρχισε και πάλι να ανάβει στην Ευρώπη και οι επιστήμες άρχισαν να ανθίζουν με βάση ό,τι σώθηκε από την αρχαία ελληνική κληρονομιά. Σήμερα η λέξη Ακαδημία είναι σε όλες τις χώρες συνώνυμο της παιδείας και της γνώσης. Μαζί με το νέο αυτό ξεκίνημα επέστρεψαν και οι θεοί των Ελλήνων, γιατί οι θεοί αυτοί είναι η προσωποποίηση του ελληνικού πολιτισμού και όχι μια «ειδωλολατρία» όπως είπαν κάποιοι ανόητοι. Και η προστάτιδα των Αθηνών, η Αθηνά δεσπόζει στην σύγχρονη Ακαδημία των Αθηνών, ως θεά της σοφίας και της γνώσης.

Μαζί της και οι άλλοι ελληνικοί θεοί κοσμούν το νεοκλασικό κτήριο που αποτελεί ένα στολίδι. Μια όαση ελληνικού πολιτισμού σε έναν κόσμο που δυστυχώς το σκοτάδι της θρησκείας που τον κατέστρεψε είναι ακόμη παρόν, αλλά όχι τόσο ισχυρό πια. Βλέποντας αυτό το κόσμημα μόνο μια θολή εικόνα αποκομίζει κανείς για τη μεγαλοπρέπεια και τη λάμψη που είχε κάποτε ο αρχαίος κόσμος με τα απαράμιλλου κάλλους και αρχιτεκτονικής καλλιτεχνικής αισθητικής έργα, όπως ο Παρθενώνας και οι άλλοι ναοί που έγιναν ερείπια και τα γλυπτά τους καταστράφηκαν και εκλάπησαν από βαρβάρους κάθε λογής. Παρόλα ταύτα, ακόμη και ακρωτηριασμένα παραμένουν πανίσχυρα και ακτινοβολούν αποτελώντας μια αιώνια πηγή έμπνευσης.

Το κεντρικό αέτωμα της Ακαδημίας των Αθηνών όπου ως θέμα έχει την γέννηση της θεάς Αθηνάς στον ποταμό Τρίτωνα. Ξεχωρίζουν στο κέντρο η Αθηνά που μόλις έχει γεννηθεί πάνοπλη από το κεφάλι του καθήμενου Δία. Στα αριστερά του Δία ο Ήφαιστος που κατά το μύθο χτύπησε το κεφάλι του Δία για να γεννηθεί έτσι η Αθηνά. Στα αριστερά όπως βλέπουμε την εικόνα παρίστανται οι θεοί Απόλλων, Άρτεμις, Νίκη. Από τη δεξιά η Ήρα, η Αφροδίτη, ο Έρως και ο Άρης. Το κτήριο της Ακαδημίας των Αθηνών ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1859 με γενναία δωρεά του Σίμωνα Σίνα.

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το έτος 1885. Τα σχέδια των γλυπτών είναι του Aυστριακού ζωγράφου Karl Rahl ενώ τα περισσότερα γλυπτά είναι δημιουργίες του Έλληνα γλύπτη Λεωνίδα Δρόση. Αρχιτέκτονες του κτηρίου ήταν οι Θεόφιλους Χάνσεν (Δανός) και Έρνστ Τσίλερ (Γερμανός).

Το ιερόν Άθως ή Άλσος της θεάς Αρτέμιδος των Αρχαίων Ελλήνων και η μετατροπή του…

Από το βιβλίο «Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΑΝΑΓΡΑΦΕΙ»Το κείμενο που ακολουθεί προέρχεται από το βιβλίο «Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΑΝΑΓΡΑΦΕΙ» του Στρατηγού και συγγραφέως Γεράσιμου Καλογεράκη, εκδόσεις Δίον.

Το Άγιο Όρος βέβαια όλοι τον γνωρίζουν. Και πώς να μην το γνωρίζουν αφού έχει την μορφή που έχει, εδώ και χίλια σχεδόν χρόνια. Πόσοι όμως γνωρίζουν τι υπήρχε εκεί πριν την επιβολή της νέας θρησκείας; Πόσοι γνωρίζουν πότε και κυρίως με ποιόν τρόπο έγινε η αλλαγή στο Ιερό άλσος των Μουσών της Αρτέμιδος;

Όπως όλοι ξέρουμε, δεν επιτρέπεται η είσοδος στις γυναίκες. Πόσοι γνωρίζουν ότι στην Ελληνική Αρχαιότητα συνέβαινε το αντίθετο και απαγορευόταν να πατήσει εκεί αρσενικό πόδι; Ο Διογένης ζήτησε, όταν πεθάνει να τον θάψουν μπρούμυτα, γιατί (είπε) σε λίγο θα έρθουν τα πάνω κάτω… Αυτό έγινε και με τον Άθω (όπως και με όλη την Ελλάδα). Ήρθαν τα πάνω κάτω. Προσοχή! Ότι ακολουθεί δεν είναι γνώμες και απόψεις. Είναι Ιστορία. Αυτή που δεν διδάσκεται στα σχολεία.

Το ιερόν Άθως των αρχαίων Ελλήνων και σημερινό Άγιο Όρος των χριστιανών, ήταν το ιερό άλσος της θεάς Άρτεμης, πριν επικαθήσει σε αυτό η βαρβαρότητα των μαυροφορεμένων μοναχών. Υπήρχαν ναοί και ιερά πάνω στα ερείπια των οποίων είναι χτισμένα τα χριστιανικά μοναστήρια, σε εφαρμογή του Θεοδοσιανού και Ιουστινιάνειου κώδικα.

Τα Ελληνικά ιερά της Άρτεμης υπηρετούσαν οι ιέρειες των Μουσών που ήταν αφιερωμένες στη θεά και απαγορευόταν κάθε προσέγγιση των ανδρών.

Στο άκρο της χερσονήσου του Άθωνα δέσποζε των γιγαντιαίων διαστάσεων άγαλμα του Δία και αυτό δέχθηκε τις ευγενικές εκδηλώσεις της νέας θρησκείας η οποία το έκανε κομμάτια και το εξαφάνισε.

Ονομάστηκε ιερό από τη συχνή παρουσία των Ελλήνων θεών, λόγω των έντονων ενεργειακών φαινομένων που παρουσιάζει, που ούτε καν φαντάζονται οι αδαείς καλόγεροι. Πάνω και γύρω από τον Άθωνα υπήρχαν πανάρχαιες Ελληνικές πόλεις που ήκμαζαν μέχρι τον +6ο αιώνα οπότε γνώρισαν την καταστροφική μανία των μαυροφορεμένων απεσταλμένων του θεού και σωριάστηκαν μαζί με τα ιερά και τους ναούς σε σωρούς ερειπίων. Οι κάτοικοι Έλληνες ή σφαγιάστηκαν ή διώχθηκαν ή εξανδραποδίστηκαν.

Πόλεις ήταν η Ουρανούπολη, Σάνη, Δίον και Ολόφυξον, Θύσσος, Χαραδρία, Κλωνές, Απολλωνία και Ακρώθωοι. Το +321 ο μισέλληνας και βάρβαρος Κωνσταντίνος, αυτοκράτορας της Ρώμης και σημερινός χριστιανός άγιος, έδωσε εντολή να γκρεμιστούν τα ιερά και να σφαγούν οι ιέρειες των Ιερών της θεάς Άρτεμης όπως και έγινε.

Οι ιέρειες προσπάθησαν να διασώσουν ότι μπορούσαν από τα ιερά κειμήλιά τους στα σπήλαια του βουνού, πριν νοιώσουν το μεγαλείο της χριστιανικής θηριωδίας, όπως αυτή εκφράζεται από τους άγιους καλόγερους που έβαψαν τα χέρια τους με αίμα.

Για 500 και πλέον χρόνια οι Έλληνες αντιστεκόταν και οι μοναχοί δεν τολμούσαν να βεβηλώσουν την ιερότητα του χώρου χτίζοντας μοναστήρια. Όταν βεβαιώθηκαν ότι οι Έλληνες εκχριστιανίστηκαν, τότε άρχισε και η  οικοδόμηση μοναστηριών.

Από Άλσος της Άρτεμης και Άλσος των Μουσών, μετονομάστηκε σε Άγιον Όρος από τον Κωνσταντίνο Θ’ τον Μονομάχο (1042-1054) και περιβόλι της Παναγίας.

Στη μονή της Μεγίστης Λαύρας υπάρχει μια αγιογραφία κάποιου αηθέστατου καλόγερου. Παριστάνει την Παναγία να πιάνει από το μανίκι την Ελληνίδα Άρτεμη και να τη διώχνει από τα ιερά και το σπίτι της που υπεξαίρεσαν με τη βία οι χριστιανοί μοναχοί.

Η θεά Άρτεμης ήταν σύμβολο της αγνότητας και της αιώνιας παρθενίας, της άσπιλης και αμόλυντης παρθένας, η οποία ουδέποτε γνώρισε τον έρωτα, την ανδρική κλίνη και ουδέποτε γέννησε. Από βρέφος είχε ζητήσει από τον πατέρα της Δία την αιώνια παρθενία και ούτε υπέκυψε στα βέλη του θεού Έρωτα όταν αισθάνθηκε το ερωτικό σκίρτημα για τον εκπάγλου καλλονής Ενδυμιώνα.

Αξίζει να δούμε πώς οι καλόγεροι με τα δικά τους λεγόμενα έφεραν την Παναγία από την Παλαιστίνη και ονόμασαν το Άγιον Όρος κήπο και περιβόλι της Παναγίας. Τα σχόλια και η ανεύρεση της αλήθειας αφήνεται στον αναγνώστη να την ερευνήσει.

«Ο ευαγγελιστής Ιωάννης και η Παναγία μετά την ανάσταση του Χριστού πήγαν στην Κύπρο να επισκεφθούν τον Λάζαρο. Τους έπιασε θαλασσοταραχή έχασαν τον προσανατολισμό τους και βρέθηκαν στο λιμένα του Κλήμεντα, του ορμίσκου της μονής Ιβήρων, στο Άγιο Όρος». (Φ. Γιαγκίοζης: Άθως).

Έχασαν  τον δρόμο για 1700 έως 1800 χιλιόμετρα. Τί έτρωγαν τόσες μέρες; Αν κατέβηκαν σε κάποιο νησί του Αιγαίου να πάρουν τρόφιμα και νερό δεν ρώτησαν πού βρίσκονται; Εδώ δε θέλει γιατί, ζητά να πιστέψεις χωρίς να ρωτάς. Γιατί δε γύρισαν πίσω; Τέλος «… φθάνοντας στον Κλήμεντα της μονής Ιβήρων, η Παναγία μαγεύτηκε από τη γαλήνη και την ομορφιά της περιοχής και ζήτησε από το Χριστό να της το κάνει δώρο». Ο Χριστός  για  μα την ευχαριστήσει της είπε με φωνή εξ ουρανού «Ας είναι ο τόπος αυτός δικό σου κτήμα και περιβόλι και παράδεισος, ακόμη δε και λιμάνι σωτήριο αυτών που θέλουν να σωθούν». (Φ. Γιαγκιόζης: Άθως). Τί ήθελε η Παναγία την εποχή αυτή στο άλσος Μουσών της Άρτεμης;

Για ευκολότερη αναγνώριση ονομάστηκε «περιβόλι της Παναγίας» ή «Κήπος του παραδείσου» («Άθως» -Φ. Γιαγκιόζης και «Κώδικας» Λαυρεωτικής Βιβλιοθήκης).

Υπάρχει και δεύτερη αφήγηση παράξενη και απίστευτη όπως η πρώτη. Οι καλόγεροι έφεραν την Παναγία στο Άγιο Όρος να διδάξει χριστιανισμό –που εκείνη την εποχή δεν υπήρχε- και με την ευκαιρία, βάζουν τα αγάλματα των Ελλήνων θεών να μιλάνε και να  τρέμουν από την παρουσία της Παναγίας.

«Η Παναγία πήγε στο Άγιο Όρος για να διδάξει χριστιανισμό στους ειδωλολάτρες Έλληνες. Όταν έφθασε στο Όρος έγινε σύγχυση και φασαρία μεγάλη από τα είδωλα που υπήρχαν (γιατί άραγε πρέπει να το πιστέψουμε;) και ακουγόταν κραυγή «Άνδρες του Απόλλωνα να πάτε όλοι στο λιμανάκι του Κλήμεντα και να συναντήσετε τη μητέρα του μεγάλου θεού Μαριάν. Τα είδωλα έτρεμαν και μίλαγαν» (μέχρι τώρα μιλούσαν τα φίδια, τα περιστέρια, τα γαϊδούρια, τώρα προστέθηκαν και τα μαρμάρινα αγάλματα). Τότε όλοι οι Έλληνες των πόλεων του Άθωνος πήγαν να υποδεχθούν την Θεοτόκο η οποία τους εξήγησε στα Ελληνικά (!!!) τον υπερφυσικό ερχομό του Χριστού.

Κάποιες παρατηρήσεις είναι υποχρεωτικές. Τότε ο χώρος ανήκε στην Άρτεμη. Πώς αγκυροβόλησε και υπεξαίρεσε το Όρος από τις ιέρειες των Μουσών; Γιατί περίμεναν περίπου 800 χρόνια για να χτίσουν μοναστήρια, αφού είχε γίνει τόσο νωρίς περιβόλι της Παναγίας; Αφού πίστεψαν οι Έλληνες γιατί τους έσφαζαν οι καλόγεροι 350 χρόνια αργότερα για να πιστέψουν;

ΠΗΓΗ: «Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΑΝΑΓΡΑΦΕΙ», του Στρατηγού και συγγραφέως  Γεράσιμου Καλογεράκη, εκδόσεις Δίον. 

Friday, March 1, 2024

Οι αρχαίοι Έλληνες ύμνησαν το Κάλλος

Το κάλλος στην αρχαία Ελλάδα

Οι αρχαίοι Έλληνες ύμνησαν το Κάλλος σαν ένα από τα ιερά κρόσσια της ζωής και του φωτός και το λάτρεψαν σαν εξιδανικευμένο ημίθεο. Σαν έναν μεταβλητό μετανάστη του εφήμερου, που ιχνηλατούσε κάτω απ' τη χλωμή παρηγοριά τού λύχνου και γινόταν δέσμη από πολλαπλασιασμένες δυνάμεις και ξώριασμα αστροκέντητο.

Γιατί το εκτυφλωτικό Κάλλος είναι τρομακτικό και δεν οράται κατάματα! Είναι θράσος αυθαίρετο γιατι είναι από μόνο του ορισμός ύπερθεν. Η αλήθεια του εμπεριέχει τους αναρίθμητους κι ανεξερεύνητους τόπους του σύμπαντος μαζί με τις χωροχρονικές του διαστάσεις κι είναι μέγεθος ασύλληπτο για την κατανόησή μας.Ταχυδρόμος της αιωνιότητας που μπαίνει εκ φύσεως σε τροχιά Αθανασίας!

Ίσως γι'αυτο ο Όμηρος δεν έδωσε ποτέ μια σαφή περιγραφή της Ωραίας Ελένης... έγραφε μόνο πως ηταν "λευκώλενος" (αυτή που έχει άσπρα χέρια) και "καλλίκομος" (με ωραία μαλλιά). Ήθελε να την πλασει ο καθένας στην φαντασία του ως το δικό του εξιδανικευμένο όνειρο...

Γιατί η Ελένη δεν ήταν απλώς μια όμορφη θνητή. Την χαρακτήριζε το στοιχείο του απείρου που διακρίνει τις Ιδέες κι έτσι ήταν αδύνατον να φυλακιστεί σε προεξοφλημένες περιγραφές!
Εικαστικοί της εποχής που κληθηκαν να την απεικονίσουν παρέδωσαν, λένε, λευκό καμβά!
Δεν υπήρχε, είπαν, πουθενά μορφή που να της μοιάζει...

Saturday, November 25, 2023

Το ήθος στους αρχαίους Έλληνες

Για ν’ αρχίσουμε με το σημαντικότερο, το ήθος, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν ηθικοί όσο ήταν και ανήθικοι. Αυτοί ουσιαστικά πρωτοδίδαξαν στον κόσμο τι είναι ελευθερία και υπευθυνότητα, πατριωτισμός και ευσέβεια. Οι ανατολικοί λαοί δεν γνώριζαν αυτές τις ηθικές αξίες στην αμιγέστερη έκφρασή τους.

Ωστόσο, μάταια θ’ αναζητήσει κανείς στους αρχαίους Έλληνες το σημερινό αίσθημα του δικαίου. Μ’ εξαίρεση μερικούς ποιητές και φιλόσοφους, τους έλειπε η συναίσθηση ότι το έγκλημα είναι απορριπτέο για λόγους αρχών. Σύμφωνα με μια γενική αντίληψη, που ο απόηχός της ήταν αισθητός και σε πολύ μεταγενέστερες εποχές, το έγκλημα είναι μια ιδιωτική υπόθεση που αφορά τον θύτη και το θύμα.

Ακόμα και ο φόνος μπορούσε να μείνει ατιμώρητος: αν το θύμα συγχωρούσε πριν πεθάνει τον φονιά του, οι συγγενείς δεν δεσμεύονταν πια από το χρέος της κατηγορίας (που την απάγγελλαν αυτοί, όχι το κράτος).
Εκείνο που είχε σημασία ήταν να πάρει εκδίκηση η ψυχή: αν η ψυχή παραιτούνταν εθελούσια απ’ αυτή, τότε ούτε στην κοινή ηθική ούτε στη θρησκεία έπεφτε λόγος.

Ακόμα και η βάση κάθε ανώτερης μορφής χρηστοήθειας, η φιλαλήθεια, ήταν υπανάπτυκτη στους αρχαίους Έλληνες· ή μάλλον, για να το πούμε απερίφραστα, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν ο κλασικός λαός του ψέματος και της λοβιτούρας, και μάλιστα, πράγμα, που μάλλον τους επιβαρύνει παρά τους δικαιολογεί, χωρίς να έχουν συνείδηση ότι αυτό είναι κακό. Ο Οδυσσέας, που περισσότερο από κάθε άλλη μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας μπορεί να διεκδικήσει τον τίτλο του εθνικού ήρωα, είναι πρωταθλητής σ’ όλα τα είδη κατεργαριάς, από την αθώα καυχησιολογία ώς την εξοργιστικότερη απάτη. Αλλά το πιο συγκλονιστικό είναι ότι η Αθηνά τον θαυμάζει απεριόριστα γι’ αυτές του τις ικανότητες, κι όχι μόνον αυτό, αλλά και προσθέτει ότι στις ψευτιές μόνον οι θεοί τον ξεπερνούν! Και πράγματι, ήδη στους Ρωμαίους η έκφραση graeca fides (= ελληνική πίστη) ήταν παροιμιώδης, ενώ ακόμα και σήμερα στα γαλλικά η λέξη Grec (= Έλληνας) σημαίνει ούτε λίγο ούτε πολύ απατεώνας!

Η ψευδορκία φαίνεται ότι ήταν σωστό εθνικό σπορ. Πάντως, πολλοί πίστευαν ότι η ψευδορκία προκαλεί τον όλεθρο του ψεύδορκου και ολόκληρου του γένους του, και γι’ αυτόν το λόγο ο Ησίοδος συμβουλεύει τους αναγνώστες του να την αποφεύγουν. Αλλά ούτε που περνάει απ’ το μυαλό του ότι πρέπει να την αποφεύγει κανείς για λόγους αρχών. Άλλωστε, σε ολόκληρη την αρχαιότητα η ψευδορκία έμενε ατιμώρητη, γιατί η τιμωρία της ήταν δουλειά των θεών. Οι θεοί όμως δεν την κόλαζαν για ηθικούς λόγους παρά επειδή ο ψεύδορκος επέσυρε μόνος του την κατάρα, στο όνομα της οποίας ορκίστηκε. Ο ψεύδορκος πέφτει στα χέρια των δαιμόνων της κόλασης, τους οποίους επικαλέστηκε: πρόκειται δηλαδή για μια διαδικασία νομική, όχι ηθική.

Βέβαια, οι ποιητές και οι φιλόσοφοι παρέπεμπαν ολοένα στη Δίκη, την τρανή θεά της δικαιοσύνης, που καθόταν στο πλευρό του Δία, αλλ’ αυτό ακριβώς μας κάνει να υποθέσουμε ότι στη ζωή οι άνθρωποι δεν την υπολόγιζαν και τόσο.
Από την άλλη πλευρά, όμως, πρέπει να επαινέσουμε τους αρχαίους Έλληνες γιατί είχαν μια ειλικρίνεια που η δική μας κοινωνία έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό: τους έλειπε κάθε είδος ταρτουφισμού και σεμνοτυφίας, που διαποτίζουν όλες τις πλευρές της ζωής από τότε που η αστική τάξη ανέβηκε στην εξουσία, καθώς και κάθε υποκριτική διακριτικότητα, που σήμερα επιδεικνύεται παντού για «επαγγελματικούς λόγους». Μιλούσαν με αξιοθαύμαστη παρρησία για τις ιδιωτικές τους υποθέσεις, τόσο τις δικές τους όσο και των άλλων συμπολιτών τους.

Επίσης, τουλάχιστο τα σώματά τους ήταν απόλυτα ειλικρινή, κινούνταν με φυσική χάρη κι ελευθερία, που σήμερα μας φαίνεται σαν χαμένος παράδεισος. Και τέλος, δύσκολα μπορεί κανείς ν’ αρνηθεί μια βαθιά, εσώτερη αίσθηση της αλήθειας σ’ έναν λαό που γέννησε τέτοια τέχνη.

Αν η ηθική τους μας φαίνεται κάπως ελαττωματική, αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι το σημερινό αίσθημα της τιμής, που είναι από τους κύριους ρυθμιστές της ηθικής συμπεριφοράς μας, τους ήταν ολότελα άγνωστο. Το ξυλοφόρτωμα ξεχνιόταν με μια απλή χρηματική αποζημίωση και η έννοια «προσβολή της τιμής» δεν υπήρχε. Μία και μόνη παράσταση αρχαίας κωμωδίας θα προκαλούσε σήμερα βροχή από μηνύσεις, αντιμηνύσεις, απαγορεύσεις και τα τέτοια.
Είναι γνωστό πόσο αισχρές συκοφαντίες εκτόξευαν οι ρήτορες ακόμα και στις πιο ασήμαντες αστικές δίκες εναντίον της αντίπαλης πλευράς. Και δεν μείωνε ούτε την αξιοπρέπεια ούτε τη φήμη του Σωκράτη το ότι μερικοί ακροατές του απαντούσαν στις κάπως στρεψόδικες αποδεικτικές μεθόδους του με καρπαζιές.

Ο Σοπενχάουερ ανέλυσε απολαυστικά στα Πάρεργα του την ανεμελιά με την οποία αντιμετώπιζε ολόκληρη η αρχαιότητα τέτοια ζητήματα. Αλλά αυτή η στάση των αρχαίων Ελλήνων έρχεται σε ζωηρή όσο και αλλόκοτη αντίθεση με την κυριολεκτικά νοσηρή φιλοπρωτία, από την οποία διακατέχονταν πάντα. Δεν είχαν άλλο στο μυαλό τους έξω από νίκες και βραβεία, και όλες τις δραστηριότητες της ζωής δεν μπορούσαν να τις φανταστούν αλλιώς παρά με τη μορφή του άγώνος, στο τέρμα του οποίου περίμενε κάποιο έπαθλο.

Πολιτιστική ιστορία της αρχαίας Ελλάδας – Έγκον Φρίντελ (μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ)

O Έγκον Φρίντελ (γερμανικά: Egon Friedell, Βιέννη, 21 Ιανουαρίου 1878 – 16 Μαρτίου 1938) ήταν επιφανής Αυστριακός λόγιος. Σπούδασε φιλοσοφία και γερμανική φιλολογία αλλά υπήρξε μία πολύπλευρη προσωπικότητα: εργάστηκε ως ηθοποιός, θεατρικός κριτικός, συγγραφέας, καμπαρεττίστας και επιφυλλιδογράφος. Το έργο του «Πολιτιστική ιστορία της αρχαίας Ελλάδας» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα συγγράμματα πάνω στο ήθος και την ψυχολογία των αρχαίων Ελλήνων. Αυτοκτόνησε το 1938, αμέσως μετά την κατάληψη της χώρας του από τα χιτλερικά στρατεύματα.

Πηγή: Αντικλείδι, https://antikleidi.com 

Saturday, August 19, 2023

Τα Παναθήναια της Αρχαίας Αθήνας

Τα Παναθήναια,
Η μεγάλη πολυήμερος Αττική εορτή προς τιμήν της πολιούχου Θεάς Αθηνάς
Ω! Υπερτάτη δέσποινα, μάκαιρα θεά, πολεοκλόνε ομβριμόθυμε, λυτειρά κακών, νικηφόρε δαίμον, πολυλλίστη βασιλεία!

Αν σε γοητεύει η Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας, σίγουρα θα θέλεις να μάθεις περισσότερες λεπτομέρειες για τις συνήθειες και τη ζωή των προγόνων μας. Μία από τις πιο σημαντικές εποχές στην Αθήνα ήταν το καλοκαίρι, γιατί τότε πραγματοποιούνταν τα Παναθήναια, η μεγαλύτερη γιορτή της πόλης.

Ο Φειδίας παρακολουθούσε με θαυμασμό αυτή τη λαμπρή γιορτή και αποφάσισε να την αποτυπώσει στη ζωφόρο του Παρθενώνα. Η θεά Αθηνά, προστάτιδα της πόλης της Αθήνας, ήταν η αγαπημένη θεά των κατοίκων. Προς τιμήν της, οι Αθηναίοι οργάνωναν κάθε καλοκαίρι τα Μικρά Παναθήναια και κάθε τέσσερα χρόνια τα Μεγάλα Παναθήναια που διαρκούσαν δώδεκα μέρες. Ο εορτασμός των Μεγάλων Παναθηναίων ήταν λαμπρός και μεγαλοπρεπής. Γινόταν μεγάλη γιορτή με μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις, αθλητικούς αγώνες, αλλά και θρησκευτικές τελετές και θυσίες.

Όλο το χρόνο, τέσσερις κοπέλες από καλές οικογένειες της Αθήνας, οι εργαστίνες, ύφαιναν το ιερό πέπλο. Το πέπλο αυτό ήταν κίτρινο και κεντημένο με σκηνές από τη Γιγαντομαχία. Έπειτα το πέπλο μεταφερόταν γύρω-γύρω στην πόλη πάνω σε ένα άρμα με μορφή καραβιού, το οποίο ακολουθούσε μία μεγαλοπρεπής, εορταστική πομπή. Τα Μεγάλα Παναθήναια κρατούσαν δώδεκα ημέρες. Όλος ο κόσμος ξεσηκωνόταν. Άνδρες και γυναίκες από την Αθήνα, αλλά και από άλλα μέρη της Ελλάδας, έρχονταν να τιμήσουν τη θεά Αθηνά και να πάρουν μέρος στη γιορτή.

Ξημέρωσε η μεγάλη μέρα.
Τα Παναθήναια άρχισαν από το πρωί με αγώνες ιππικούς, κοντά στον Ιλισό. Οι πλουσιότεροι Αθηναίοι είχαν στείλει εκεί τα καλύτερα άλογά τους. Τα οδηγούσαν οι γιοι τους, αν ήταν έφηβοι. Με πόση χάρη καβαλίκεψαν οι όμορφοι νέοι τα περήφανα άλογά τους! Και πόσο εύκολα τα οδηγούσαν, γιατί ήταν έξυπνα και καταλάβαιναν μ' ευκολία τι θέλει ο καβαλάρης τους. Ανυπομονούσαν να παραβγούν στο τρέξιμο. Κρατούσαν τα κεφάλια τους ψηλά, τα μάτια τους έβγαζαν φλόγες. Με αυτιά ολόρθα στέκονταν στη σειρά και περίμεναν ν' ακούσουν τη σάλπιγγα για να ορμήσουν.

Ύστερα από τους ιππικούς αγώνες, άρχισαν τ' άλλα αγωνίσματα, το πάλεμα, το τρέξιμο, το πήδημα, ο δίσκος, το κοντάρι.

Ένα όμορφο στεφάνι, καμωμένο με κλαδιά από την ιερή ελιά της Αθήνας, κι ένα θαυμάσιο πήλινο αγγείο με λάδι από την ίδια ελιά ήταν το βραβείο της νίκης μας. Ύστερα άρχισαν οι μουσικοί αγώνες στο Ωδείο, κάτω από την Ακρόπολη.

Το πιο ωραίο μέρος στη μεγάλη αυτή γιορτή ήταν η πομπή. Χιλιάδες κόσμος ξεκινούσε από τον Κεραμικό, να φέρει ως την Ακρόπολη το νέο πέπλο της θεάς. Τον πέπλο αυτόν τον είχαν υφάνει τα καλύτερα κορίτσια της Αθήνας και είχαν κεντήσει απάνω με τέχνη μεγάλα κατορθώματα της θεάς.

Εμπρός εμπρός στην πομπή ήταν πολλές σειρές κορίτσια από τις πιο αριστοκρατικές οικογένειες. Ήταν ντυμένα όμορφα και φορούσαν στεφάνια από κρίνους στα κεφάλια τους. Με τ' άσπρα τους χέρια βαστούσαν στο κεφάλι τους από ένα πανεράκι, που είχε μέσα όσα χρειάζονταν για τη θυσία. Έπειτα έρχονταν άλλες σειρές κορίτσια, που οι γονείς τους δεν ήταν ντόπιοι Αθηναίοι. Αυτά κρατούσαν τα καπέλα και τις ομπρέλες των Αθηναίων παρθένων που πήγαιναν μπροστά τους.

Πίσω από τα κορίτσια ακολουθούσαν γέροι σοβαροί, που οι άσπρες γενειάδες τους κυμάτιζαν απάνω στους καθαρούς χιτώνες τους. Φορούσαν στο κεφάλι τους στεφάνι από άσπρα τριαντάφυλλα και είχαν στα χέρια τους κλωνάρια από ελιά. Έπειτα απ' αυτούς έρχονταν πολλές σειρές από ωραίους ανθοστολισμένους άντρες, ήταν όλοι ψηλοί, λεβέντες, και κρατούσαν λόγχες κι ασπίδες, σαν να πήγαιναν στον πόλεμο.

Πίσω απ' αυτούς ακολουθούσαν οι έφηβοι, παλικάρια δεκαοχτώ χρόνων, ντυμένοι πολύ όμορφα, άλλοι καβάλα σε ωραία άλογα κι άλλοι πεζοί. Τελευταία έρχονταν πολλές σειρές παιδιά, όλα καλοκαμωμένα, φορούσαν στενό χιτώνα και στο κεφάλι στεφάνι από τριαντάφυλλα.

Ύστερα ήταν οι αντιπρόσωποι, που έστειλαν οι αποικίες επίτηδες για την πομπή. Κάθε συντροφιά έψελνε τον ύμνο στη θεά. Πίσω από τους ξένους ακολουθούσαν μουσικοί, που έπαιζαν κιθάρες και αυλούς, και ύστερα οι τραγουδιστές, που τραγουδούσαν με γλυκιά φωνή.

Έπειτα απ' όλα αυτά, ερχόταν ένα παράξενο πλοίο, που το κουνούσαν ρόδες κρυμμένες. Στο κατάρτι του ήταν απλωμένος σαν πανί ο νέος πέπλος της θεάς. Η πομπή προχωρούσε στην Ακρόπολη σιγά σιγά και με μεγαλοπρέπεια. Στα πεζοδρόμια δεξιά κι αριστερά στέκονταν χιλιάδες κόσμος κι έραιναν με λουλούδια τον ιερό πέπλο της θεάς.

Έτσι έφτασαν κάτω από την Ακρόπολη. Το ιερό πλοίο σταμάτησε και τον πέπλο της θεάς τον πήραν τα κορίτσια με μεγάλη ευλάβεια. Η πομπή ανέβηκε τότε στην Ακρόπολη. Οι ωραιότερες παρθένες μπήκαν στο ναό της Αθηνάς, τον Παρθενώνα, και πήγαν να κρεμάσουν τον πέπλο στο βωμό της θεάς. Ο άρχοντας της πολιτείας πήρε από τα χέρια των παρθένων τον ιερό πέπλο και τον πρόσφερε στη θεά.

Το βράδυ πήγαν όλοι στη λαμπαδοδρομία των εφήβων. Ο πρώτος έφηβος άναψε τη λαμπάδα του από το βωμό και τρέχοντας έδωσε τη φλόγα στο δεύτερο, ο δεύτερος στον τρίτο κι έτσι ως το τέλος. Αλίμονο σ' όποιον άφηνε να τους σβήσει η φωτιά του, τον βγάζουν έξω από τη σειρά, και όλο το πλήθος τον κυνηγούσε με φωνές περιπαιχτικές. Η λαμπαδοδρομία ήταν από τις ωραιότερες διασκεδάσεις που μπορούσε κανείς να χαρεί στη ζωή του.

Η μεγάλη γιορτή της θεάς κρατούσε τέσσερις μέρες. 
Την τελευταία έσφαξαν χιλιάδες πρόβατα και βόδια, έστρωσαν μεγάλα τραπέζια μέσα σε δημόσιους κήπους κι όλος ο λαός έφαγε και ήπιε. Ύστερα άρχισαν οι μουσικές, τα τραγούδια και οι χοροί και κράτησαν ως το πρωί.  

Monday, July 10, 2023

Η Αφροδίτη Καλλίπυγος

Αρχαιοελληνικό κάλλος και γλυπτική υψηλής αισθητικής αξίας

Η Αφροδίτη Καλλίπυγος είναι αρχαίο ελληνικό άγαλμα, και το τολμηρότερο της αρχαιότητας. Αντίγραφά του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, μουσεία και δημόσιους χώρους.
Η Αφροδίτη Καλλίπυγος (η Αφροδίτη με τα ωραία οπίσθια) είναι αρχαίο ελληνικό άγαλμα, και το τολμηρότερο της αρχαιότητας. Αντίγραφά του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, μουσεία και δημόσιους χώρους.

Η θεά του έρωτα εικονίζεται σε αφροδισιακή στάση. Με ανασηκωμένο τον μανδύα της ρίχνει το βλέμμα πίσω από την ωμοπλάτη της προς τους δύο ξεσκέπαστους γλουτούς της. Το όνομα του έργου εκδηλώνει το θεσπέσιο του θεάματος.

Το γυμνό σώμα στην αρχαία ελληνική τέχνη ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με το ηρωικό στοιχείο, ενώ μέχρι τον τον 4ο αιώνα π.Χ. ήταν καλλιτεχνική έκφραση αποκλειστικά ανδρικών σωμάτων. Πρώτος ο Πραξιτέλης τόλμησε να εικονίσει την Αφροδίτη της Κνίδου γυμνή το 340 π.Χ. Σε αντίθεση με την φυσική γύμνια της Αφροδίτης της Κνίδου, η Αφροδίτη Καλλίπυγος παρουσιάζει τα θέλγητρά της σε δημόσια θέα, προσκαλώντας τον θεατή να τα θαυμάσει.

Το όνομα του αγάλματος είναι ήδη αρχαίο και αναφέρεται στους Δειπνοσοφιστές του Αθήναιου. Το άγαλμα ήταν τοποθετημένο στον ομώνυμο ναό της Αφροδίτης Καλλιπύγου στις Συρακούσες, το 200 π.Χ. περίπου, ο οποίος, σύμφωνα με τον μύθο, κτίστηκε από δύο αδελφούς, κατόπιν καλλιστείων ομορφιάς. Και οι δύο παντρεύτηκαν τις νικήτριες.
 
Ἀφροδίτη Καλλίπυγος, δηλαδή «η Αφροδίτη με τους ωραίους (Καλλή) γλουτούς (πυγός)», είναι ένα μαρμάρινο γλυπτό από τη Ρωμαϊκή εποχή, αντίγραφο του χάλκινου πρωτοτύπου της Ελληνιστικής περιόδου 3ος π.Χ. 

Wednesday, June 15, 2022

Αγνοδίκη: Η πρώτη γυναίκα γιατρός της Αρχαίας Ελλάδας

Αγνοδίκη: Η πρώτη γυναίκα γιατρός της Αρχαίας Ελλάδας (και του κόσμου)
Αρχαία Αθήνα, 4ος π.Χ. αιώνας
Η Αγνοδίκη είχε παρατηρήσει ένα μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας στις γυναίκες που ήταν έτοιμες να γεννήσουν διότι ντρεπόντουσαν να εξεταστούν από άνδρες. Τότε ήταν που αποφάσισε να αναλάβει δράση και να σπουδάσει Ιατρική, ακόμα και αν γνώριζε ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τη φέρει αντιμέτωπη με τη θανατική ποινή. Η Αγνοδίκη, μεταμφιεσμένη ως άνδρας, μαθήτευσε δίπλα στον διάσημο τότε γιατρό Ηρόφιλο, στην Αλεξάνδρεια.

Ο Ηρόφιλος, στη διάσημη σχολή που είχε ιδρύσει, δίδαξε στην Αγνοδίκη τα πάντα γύρω από την γυναικολογία και την μαιευτική ενώ η ίδια παρακολούθησε κάθε πρακτική που εφάρμοζε ο διάσημος γιατρός. Όταν αποφοίτησε από τη σχολή του Ηρόφιλου ήταν πια μια ολοκληρωμένη γιατρός – γυναικολόγος – μαιευτήρας η οποία επέστρεψε στην Αθήνα και ξεκίνησε να ασκεί το επάγγελμα της. Η Αγνοδίκη, πάντα μεταμφιεσμένη ως άντρας, κέρδισε γρήγορα τις εντυπώσεις και όλοι μιλούσαν για τον νεαρό με τα λεπτά δάχτυλα και την περίεργη γλυκύτητα του προσώπου του.

Θέλοντας να καθησυχάσει τις γυναίκες που εξέταζε τις αποκάλυπτε την πραγματική της ταυτότητα ζητώντας παράλληλα να μην το αποκαλύψουν πουθενά. Το μυστικό της όχι μόνο δε διέρρευσε αλλά η ίδια είχε τόσο πολλή δουλειά που πλέον είχε γίνει αισθητή η προτίμηση στο πρόσωπό της. Οι άνδρες γιατροί, μη γνωρίζοντας την πραγματική ταυτότητα της, έψαχναν να βρουν κάποιον τρόπο ώστε να εξαφανίσουν τον νεαρό γιατρό που τους έκλεψε την πελατεία. Και άρχισαν να τον συκοφαντούν ότι σύναπτε ‘εξωσυζυγικές’ σχέσεις με τις κυρίες που εξετάζει.

Οι κατηγορίες μάλιστα ήταν τόσο μαζικές -αν και ψεύτικες- όπου στο τέλος συνελήφθη και οδηγήθηκε σε δίκη. Τότε η Αγνοδίκη βρέθηκε σε αδιέξοδο και έτσι αποφάσισε να αποκαλύψει την πραγματική της ταυτότητα. Οι θεατές του δικαστηρίου ακούγοντας την αποκάλυψή της ξέσπασαν και απαίτησαν άμεσα την θανατική της καταδίκη. Πλέον η Αγνοδίκη ήρθε αντιμέτωπη με την κατηγορία για παράβαση του νόμου περί ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος, αφού ήταν γυναίκα. Κάπως έτσι ακολούθησε δεύτερη δίκη περισσότερο πολύκροτη από την πρώτη αλλά αυτήν τη φορά δεν ήταν μόνη της.

Στο πλευρό της είχε άριστους δικηγόρους υπεράσπισης, συζύγους αρχόντων καθώς και όλες τις γυναίκες που είχε γιατρέψει. Οι δικαστές χωρίς να έχουν να της προσάψουν ουσιαστικά κάποια άλλη βαριά κατηγορία, αναγκάστηκαν να την αθωώσουν γιατί το πλήθος είχε εξαγριωθεί με την άδικη αυτή κατηγορία. Εκτός από την αθώωση της, η Αγνοδίκη πέτυχε και κάτι που μέχρι τότε φάνταζε εξωπραγματικό. Την αλλαγή δηλαδή της κείμενης νομοθεσίας, επιτρέποντας έτσι, από τότε, στις γυναίκες της αρχαίας Αθήνας να σπουδάζουν την Ιατρική και να εξασκούν το ιατρικό λειτούργημα.

Tuesday, May 17, 2022

Όταν ο Φωτοφόρος Απόλλωνας έγινε το Άγαλμα της Ελευθερίας

Το Άγαλμα της Ελευθερίας, του οποίου η επίσημη ονομασία είναι “Η Ελευθερία φωτίζοντας τον κόσμο” (αγγλιστί “Liberty enlightening the World” γαλλιστί “la Liberte eclairant le monde”), είναι ένα κολοσσιαίο άγαλμα πάνω στην ομώνυμη νησίδα και μέσα στο άνω τμήμα του Κόλπου της Νέας Υόρκης. Το άγαλμα αυτό στήθηκε σε ανάμνηση της φιλίας των λαών των ΗΠΑ και της Γαλλίας.

Το συνολικό του ύψος είναι 93 μέτρα (302 πόδια) μαζί με το βάθρο, και κατά την εκδοχή της εγκυκλοπαίδειας Μπριτάννικα παρουσιάζει μια γυναίκα να κηρύττει την ελευθερία. Η γυναίκα αυτή κρατάει έναν πυρσό στο υψωμένο δεξί της χέρι και μια ενεπίγραφη πλάκα στο αριστερό όπου αναγράφεται η ημερομηνία 4 Ιουλίου 1776.

Ένας ανελκυστήρας ανεβάζει έως το ύψος του εξώστη και μια ελικοειδής σκάλα οδηγεί σε μιαν εξέδρα παρατηρήσεως πάνω στο στέμμα που φοράει η Ελευθερία. 0 πυρσός που κρατάει βρίσκεται σε 93 μέτρα ύψος πάνω από την επιφάνεια της θαλάσσης. Στην βάση του αγάλματος βρίσκεται το Αμερικανικό Μουσείο της Μεταναστεύσεως (American Museum of Immigration).

Την πρόταση για την κατασκευή του αγάλματος διατύπωσε ένας Γάλλος ιστορικός, ο Εντουάρ ντε Λαμπουλάϊγ, μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο πόλεμο. Συγκεντρώθηκε ένας ικανός αριθμός χρημάτων με εισφορές του γαλλικού λαού και το έργο άρχισε στη Γαλλία το 1875, υπό την διεύθυνση του γλύπτη Φρεντερίκ-Ωγκύστ Μπαρτολντί.

Το άγαλμα κατασκευάστηκε από φύλλα χαλκού, που σφυρηλατήθηκαν με το χέρι για να πάρουν το επιθυμητό σχήμα και συναρμολογήθηκαν πάνω σε έναν σκελετό από τέσσερα γιγάντια χαλύβδινα υποστηρίγματα, τον οποίο είχε σχεδιάσει ο διάσημος από την κατασκευή του Πύργου του Άιφελ, Αλεξάντρ-Γκυστάβ Άιφελ.Το 1885 το περατωμένο άγαλμα, που είχε ύψος 46 μέτρα περίπου (151 πόδια και 1 ίντσα) και ζύγιζε 225 τόνους, αποσυναρμολογήθηκε και φορτώθηκε για να μεταφερθεί στην Πόλη της Νέας Υόρκης. Το βάθρο, που κατασκευάστηκε μέσα από τα τείχη του φρουρίου Γουντ στη νησίδα Μπέντλο, περατώθηκε αργότερα. Το άγαλμα στήθηκε στο βάθρο του και στις 28 Οκτωβρίου 1886 αφιερώθηκε στον πρόεδρο Κλήβελαντ.

Την διαχείριση και φροντίδα του αγάλματος είχε στην αρχή η Επιτροπή Φάρων, επειδή ο φωτεινός πυρσός θεωρήθηκε ως είδος φάρου για τους ναυτιλλομένους. Επειδή όμως το φρούριο Γουντ εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται από τον αμερικανικό στρατό, το άγαλμα μεταφέρθηκε το 1901 στο υπουργείο των Στρατιωτικών. Το 1924 ανακηρύχθηκε εθνικό μνημείο. Το 1937 το φρούριο Γουντ αποστρατιωτικοποιήθηκε και το υπόλοιπο νησί ενσωματώθηκε στο μνημείο ως περιβάλλων χώρος. Το 1956 το νησί Μπέντλο μετονομάσθηκε σε “Νησί της Ελευθερίας” (Liberty Island) και το 1965 προστέθηκε στο συγκρότημα η γειτονική νησίδα ‘Ελις, άλλοτε σταθμός μεταναστών. Η συνολική έκταση του χώρου του μνημείου έφθασε έτσι τα 23,63 εκτάρια.

Είπαμε ανωτέρω ότι κατά την εκδοχή της εγκυκλοπαίδειας “Μπριτάννικα” το άγαλμα παρουσιάζει μια γυναίκα να κηρύττει την ελευθερία, υπονοώντας ότι η γυναίκα αυτή είναι προσωποποιημένη η Ελευθερία.Αποκρύπτουν όμως συστηματικά ότι και σε αυτό το σημείο η αθάνατος Ελλάς έχει δώσει για μία ακόμη φορά τα φώτα της. Πράγματι αυτός που σχεδίασε το άγαλμα της ελευθερίας κάπου αλλού είχε δει την μορφή αυτή.

Και η μορφή αυτή είναι η μορφή του Φωτοφόρου Απόλλωνος – Ηλίου!…

Ο φωτοφόρος Απόλλων απεικονίζεται με αυτήν ακριβώς την μορφή. Και ευτυχώς για μας η αθάνατη ελληνική γη της Κορινθίας μας διέσωσε αυτή την εικόνα για να μπορούμε σήμερα να γνωρίζουμε την αλήθεια.

Η μορφή του φωτοφόρου Απόλλωνος βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο της Κορίνθου, περνά όμως απαρατήρητη για τον επισκέπτη που δεν είναι υποψιασμένος. Βρίσκεται σε μία τρίπτυχη πλάκα μαζί με άλλες δύο παραστάσεις. Η μία, στο αριστερό τμήμα, απεικονίζει έναν Άγγελο, μορφή όμοια και ίδια με αυτήν της Χριστιανικής πίστεως, και είναι κατά τους αρχαιολόγους η μορφή της θεάς Εκάτης. Στο δεξιό τμήμα απεικονίζεται ρόδακας. Και στην μέση ω του θαύματος!!! Η μορφή του φωτοφόρου Απόλλωνος, ίδια με αυτήν του αγάλματος της Ελευθερίας! Η πνευματική ιδιοκτησία είναι πασιφανές σε ποιόν ανήκει.

Λέγεται από ανθρώπους της Κορίνθου που γνωρίζουν ότι ο διευθυντής της Αμερικανικής Αρχαιολογικής αποστολής, σώφρων και έντιμος άνθρωπος, έχει δηλώσει ότι οι Αμερικανοί πρέπει να έρχονται να προσκυνούν στον χώρο του Μουσείου όπου η μορφή του φωτοφόρου Απόλλωνος, διότι είναι η πηγή του εθνικού τους συμβόλου.

Ας ενημερωθούν λοιπόν μερικοί.. ότι το εθνικό τους σύμβολο, το οφείλουν στην Ελλάδα και στους Έλληνες.Δεν θα είναι εξ άλλου οι μόνοι. Πάρα πολλά απο τα σύμβολα τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί απο άλλους λαούς ,είναι Ελληνικά.

Οι Τούρκοι πήραν την ημισέληνο από το νόμισμα των Βυζαντίων που απεικόνιζε την νίκη τους επί του Φιλίππου σε μία νύχτα που το χάσικο φεγγάρι με το αστέρι ενεφανίσθησαν με την ίδια ακριβώς απεικόνιση στον ουρανό.

Ο Αδόλφος Χίτλερ οικειοποιήθηκε την περίφημη “τετραγάμμα”, την κοσμούσα το ιμάτιο της Αθηνάς του Παρθενώνος, ένα από τα κατ’ εξοχήν ωραιότερα σύμβολα των Ελλήνων και του έδωσε μιαρή χροιά ονομάζοντας το “σβάστικα” και κάνοντας το σύμβολο του ναζισμού.

Οι σκοπιανοί οικειοποιήθηκαν το αστέρι της Βεργίνας, οι δε υπόλοιποι βόρειοι γείτονές μας τον Δικέφαλο Αετό του Βυζαντίου.

Στις ημέρες μας όμως οι Έλληνες δεν γνωρίζουν και δεν θυμούνται. Η παγκοσμιοποίηση έχει παίξει καλά το παιχνίδι της. Άλλοτε αποκρύπτει, άλλοτε παραποιεί, άλλοτε διαστρεβλώνει τα γεγονότα.

Είναι αυτό που έχει γράψει ο μεγάλος Θουκυδίδης στο Γ,82,4: “Και την ειωθυίαν αξίωσιν των ονομάτων ες τα έργα αντήλλαξαν τη δικαιώσει”, που αποδίδεται “για να δικαιολογούν τις πράξεις τους άλλαζαν ακόμα και την σημασία των λέξεων”.

Έτσι δεν γίνεται σήμερα; Απλό παράδειγμα, και δεν είναι το μόνο, αποτελεί ο γλυπτός διάκοσμος του Παρθενώνος, έργο του Φειδία. Έχουμε φθάσει σήμερα σε τέτοιο σημείο διαστρεβλώσεως, που τα γλυπτά του Παρθενώνος είναι γνωστά παγκοσμίως με τον όρο ελγίνεια μάρμαρα. Τα περίφημα γλυπτά του Παρθενώνος, τα γλυπτά του Φειδία, δεν είναι γνωστά με το όνομα του δημιουργού αλλά με το όνομα του κλέφτη.!

Προς το παρόν να γνωρίζουν οι συνέλληνες και ιδιαιτέρως οι συμπατριώτες μας των ΗΠΑ, και να το μεταφέρουν στους Αμερικανούς, ότι το εθνικό τους σύμβολο, το άγαλμα της Ελευθερίας, έλκει την καταγωγή τής μορφής του από την Ελλάδα και ιδιαιτέρως από την μορφή του φωτοφόρου Απόλλωνος.

Τούτο δε μπορούν να το αποδείξουν αλλά και να το θαυμάσουν στο Μουσείο της Κορίνθου, το οποίο τους καλούμε να επισκεφθούν το συντομότερο.

(Απο το περιοδικό ΕΛΛΗΝΟΡΑΜΑ, του καθηγητή Φιλολόγου-Ιστορικού Αντωνίου Αντωνάκου)