Πώς υφαίνεται ο χρόνος, Σοφία Δημοπούλου

Σοφία Δημοπούλου: 

Γνώση και συναισθήματα, το στημόνι και το υφάδι,

που  υφαίνουν τον ιστό της ζωής

Η Νάνα, μια αρχιτεκτόνισσα που πάσχει από κρίσεις πανικού, βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή της ζωής της, όπου καλείται να πάρει κάποιες σημαντικές αποφάσεις, όπως το να κρατήσει το παιδί που κυοφορεί. Σε μια αναπαλαίωση του αρχοντικού της οικογένειας του Ιωάννη Αντωνόπουλου στην Καλλιθέα, ανακαλύπτει ένα παλιό χειρόγραφο μέσα από το οποίο μαθαίνει πολλά για την ιστορία της οικογένειας, που εντέλει συνδέεται με την ιστορία και της δικής της.

Μέσα από το χειρόγραφο μαθαίνει επίσης και για την ιστορία της της Ανθής Γεραμάκη, που λόγω των προκαταλήψεων της κοινωνίας του τέλους του 19ου αιώνα, αναγκάζεται να στερηθεί το βασικό δικαίωμά της ως γυναίκας, τη μητρότητα, και να αλλάξει ακόμα και την ταυτότητά της. Η τέχνη της –είναι πολύ καλή υφάντρα– και το πείσμα της για ζωή θα τη βοηθήσουν να ξαναβρεί τα κομμάτια του εαυτού της. Η Νάνα θα εμπλακεί συναισθηματικά με την ιστορία της Ανθής και αυτή η εμπλοκή θα τη μεταμορφώσει.

Γύρω από τους κεντρικούς ήρωες, τα ιστορικά πρόσωπα –η Ελληνίδα ζωγράφος Σοφία Λασκαρίδου, ο «καταραμένος» ποιητής Περικλής Γιαννόπουλος, ο Εμμανουήλ Ροΐδης, ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, ο Χαρίλαος Τρικούπης– και τα ιστορικά γεγονότα συμπορεύονται με τα φανταστικά και τα καθορίζουν.

Πώς υφαίνεται ο χρόνος; Με λάθη, με πάθη, με αγώνα, με διαψεύσεις, με οράματα, κάποτε με απελπισία, άλλοτε με ελπίδα και πίστη. Κάποιες φορές με αίμα και δάκρυα. Και όλα μαζί υφαίνουν τον κρουστό ιστό της άχρονης ζωής μας. 

Η Σοφία Δημοπούλου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στον περιβαλλοντικό σχεδιασμό πόλεων και κτιρίων. Εργάστηκε ως μηχανικός στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα και ασκεί το επάγγελμά της έως σήμερα. Παράλληλα ασχολείται με τη συγγραφή και την ποίηση και παραδίδει μαθήματα δημιουργικής γραφής, έχοντας ολοκληρώσει το πρόγραμμα «Δημιουργική ανάγνωση και γραφή της πεζογραφίας» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διηγήματά της έχουν κατά καιρούς συμπεριληφθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά, σε ηλεκτρονικά περιοδικά και σε εφημερίδες. 

Το βιβλίο «Πώς υφαίνεται ο χρόνος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, είναι το πέμπτο της μυθιστόρημα.  

Συνέντευξη: Χαριτίνη Μαλισσόβα

«Πώς υφαίνεται ο χρόνος», το νέο σας μυθιστόρημα. Ποια στοιχεία του μυθιστορήματός σας θέλετε να μας αποκαλύψετε;
Θα το χαρακτήριζα καταρχάς μυθιστόρημα εποχής. Πρόκειται για ένα κοινωνικό μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται με φόντο το τέλος του 19ου αιώνα και που οι εκβολές του φτάνουν τη σύγχρονη εποχή. Πρόκειται για μυθοπλασία, στην οποία συμμετέχουν ιστορικά πρόσωπα, όχι απλά ως αναφορές, αλλά κρατώντας ενεργό ρόλο. Αυτή είναι και η ιδιαιτερότητα της ιστορίας αυτής. Στο βιβλίο προσπάθησα να διερευνήσω την επίδραση του παρελθόντος στο παρόν μας και πώς αυτό μπορεί να γίνει εργαλείο για να επαναπροσδιορίσουμε το παρόν μας και να σχεδιάσουμε το μέλλον μας. Αν ο χρόνος αντέχει και οι παλιές ιστορίες έχουν την τάση να ανακυκλώνονται στο παρόν μας, ποια η χρησιμότητα αυτής της ανακύκλωσης; Γιατί το παρελθόν μας ασκεί τέτοια γοητεία; Όλα αυτά τα ερωτηματικά προσπάθησα να απαντήσω μέσα από την ιστορία μιας υφάντρας, της Ανθής, που λόγω των προκαταλήψεων της εποχής της υπέφερε πολλά, αλλά κατάφερε να σταθεί στα πόδια της.

Γνωρίζουμε ότι ο χρόνος περνά, χάνεται, κερδίζεται. Εσείς λέτε ότι υφαίνεται…
Το ρήμα υφαίνω προϋποθέτει τέχνη και τεχνική. Επομένως, όσον αφορά στον χρόνο, όταν υφαίνεται, δεν καταναλώνεται απλώς, αλλά γεννά μια δημιουργία, που είναι η ζωή του ανθρώπου, που εξελίσσεται διαχρονικά και εμπλουτίζεται με εμπειρίες. Εμπειρίες, δηλαδή γνώση και συναισθήματα, είναι το στημόνι και το υφάδι που υφαίνουν τον ιστό της ζωής.

Η νεαρότερη ηρωίδα σας, η Νάνα, ψάχνει στοιχεία της ζωής της προγιαγιάς της Ανθής, βασικής ηρωίδας του βιβλίου. Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τη ζωή των προγόνων μας;
Νομίζω πως όλοι οι άνθρωποι έχουμε έμφυτη την απορία για την καταγωγή μας. Έχουμε επίσης ανάγκη να θεωρούμε τη ζωή μας ως συνέχεια εκείνης των προγόνων μας, προσπαθώντας να δικαιώσουμε το όνομά τους ή αντίθετα να ξεπεράσουμε τα τρωτά τους σημεία. Ξέροντας τις ρίζες μας νιώθουμε πιο δυνατοί, καθώς είμαστε σε μια διαρκή και πολλές φορές ασυνείδητη συνομιλία με τους προγόνους, προσπαθώντας να αντλήσουμε διδάγματα από τη δική τους εμπειρία.

Οι προκαταλήψεις του 19ου αιώνα, μπορεί να εκλείπουν από τη χώρα μας σήμερα. Ποια προβλήματα θεωρείτε ότι ταλανίζουν τη σημερινή Ελληνίδα;
Νομίζω πως το βασικό πρόβλημα σήμερα είναι οι κυρίαρχες κοινωνικές αντιλήψεις για τους ρόλους, που πολλές φορές εμποδίζουν την επίτευξη ουσιαστικής ισότητας ανάμεσα στα δυο φύλα. Έχουμε καταφέρει ασφαλώς πολλά, έχουμε όμως αρκετό δρόμο ακόμα να διανύσουμε. Οι περισσότερες κοινωνίες είναι δομημένες ανδροκρατικά και οι γυναίκες πρέπει να αποδεικνύουμε κάθε φορά πως αξίζουμε. Επιπλέον, πρέπει να αποκτήσουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στις δυνατότητές μας για να μπορούμε να διεκδικούμε πάντα τις ίσες ευκαιρίες.

Ποια στοιχεία θεωρείτε ότι κάνουν ένα βιβλίο αγαπητό στον αναγνώστη;
Πρώτα απ’ όλα η ίδια η ιστορία, το θέμα του. Πρέπει να κεντρίσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη, να νιώσει πως αυτό που θα διαβάσει, με κάποιον τρόπο τον αφορά. Έπειτα, ο τρόπος γραφής του συγγραφέα πρέπει να καταφέρει να παρασύρει τον αναγνώστη σε ένα ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, δίχως στιγμή να νιώθει πως όσα έχει ο συγγραφέας να του πει του τα λέει με τρόπο διδακτικό. Η γλώσσα, οι ζωντανοί χαρακτήρες, οι ανατροπές, η έκπληξη, το βάθος των συναισθημάτων και τέλος η κάθαρση είναι στοιχεία που κάνουν ένα βιβλίο ενδιαφέρον και αγαπητό στους αναγνώστες.

Είναι τα ευπώλητα βιβλία και ποιοτικά;
Δυστυχώς έχω την αίσθηση πως λίγα από τα ευπώλητα είναι και ποιοτικά, δηλαδή καθαρή λογοτεχνία. Η τάση των ευπώλητων βιβλίων σήμερα είναι να διασκεδάζουν χωρίς να απαιτούν μεγάλη πνευματική ενέργεια, να είναι μεν καλογραμμένα, αλλά να μην έχουν ιδιαιτερότητες στην έκφραση, έτσι ώστε να μπορεί καθένας να τα κατανοήσει και να περιγράφουν καταστάσεις ή πρόσωπα που μπορούν να κεντρίσουν τα συναισθήματα των αναγνωστών, ώστε να ταυτιστούν μαζί τους. Τις περισσότερες φορές δεν εκφράζουν τις πνευματικές ανησυχίες του συγγραφέα, αλλά έχουν μόνο έναν σκοπό. Να περιγράψουν κοινότοπα βιώματα ή χαρακτήρες, ώστε καθένας να βρει μέσα σ’ αυτά ένα κομμάτι από τη ζωή του. Υπάρχουν λοιπόν δύο λογοτεχνίες; Η ευπώλητη και η άλλη, η υψηλή; Το ερώτημα αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Ήδη από το 1839 ο κριτικός λογοτεχνίας Sainte-Beuve έγραφε: «Δύο λογοτεχνίες συνυπάρχουν με αρκετά διαφορετική αναλογία και θα συνυπάρχουν όλο και περισσότερο, ανάμεικτες η μία με την άλλη, σαν το καλό και το κακό σ’ αυτόν τον κόσμο, και αξεχώριστες έως τη μέρα της κρίσεως». Και ευτυχώς για τους πολλούς, υπάρχουν ακόμα βιβλία, που αν και ευπώλητα, διατηρούν τα χαρακτηριστικά της καλής, καθαρής λογοτεχνίας.

Πώς συνδέονται οι δυο ιδιότητές σας, της πολιτικού μηχανικού και της λογοτέχνιδας;
Η δουλειά του μηχανικού μπορεί να φαίνεται ορθολογιστική, είναι όμως και πολύ δημιουργική. Από την άλλη πλευρά, η συγγραφή είναι ο τρόπος που έχω να απελευθερώνομαι από την απολυταρχία των αριθμών και να καταβυθίζομαι σ’ έναν κόσμο όπου υπάρχω εγώ και τα συναισθήματά μου. Η μια δουλειά συμπληρώνει την άλλη και νομίζω πως εκφράζουν τις δυο πλευρές του εαυτού μου. Τη λογική και το συναίσθημα. Επιπλέον, θεωρώ πως οι θετικές μου σπουδές έχουν επηρεάσει τον τρόπο που γράφω. Δίνω μεγάλη σημασία στη δομή που χτίζεται με τρόπο μαθηματικό. Όσο για τον χρόνο που χρειάζομαι για τις δυο αυτές δραστηριότητες, μοιράζω τη μέρα στα δυο, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα σ’ εκείνη που ζητά κάθε περίοδο την προσοχή μου περισσότερο.

Ποια αξία θεωρείτε σημαντική;
Την οικογένεια. Και βέβαια τις αρμονικές σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της. Μια υγιής οικογενειακή ζωή είναι το θεμέλιο της ευτυχίας, το εφαλτήριο για να πετύχει καθένας τους στόχους του, εκεί που αναπτύσσεται όλο το αξιακό σύστημα του κάθε ανθρώπου.

Τι θεωρείτε ευτυχία;
Η ευτυχία είναι προσωπική υπόθεση και επιλογή τους καθενός, γι’ αυτό δεν μπορώ να δώσω έναν μονοσήμαντο ορισμό. Για μένα ευτυχία είναι να έχουν υγεία τα μέλη της οικογένειάς μου κι εγώ, να έχω σταθερή δουλειά που να μου επιτρέπει να ζω με αξιοπρέπεια, να έχω γύρω μου ανθρώπους που αγαπώ και μ’ αγαπούν, να μοιράζομαι με τους άλλους, αγαθά, συναισθήματα, στιγμές, σκέψεις, ιδέες, να μπορώ να μαθαίνω διαρκώς και να εξελίσσομαι ως προσωπικότητα στο πέρασμα του χρόνου, να ζω στο σήμερα τις μικρές απλές χαρές της ζωής και να μπορώ να ονειρεύομαι.

Το «Πώς υφαίνεται ο χρόνος» είναι το τέταρτο μυθιστόρημά σας, ωστόσο γράφετε και μικρότερης φόρμας κείμενα. Αυτό το διάστημα γράφετε κάτι καινούργιο;
Στην πραγματικότητα αυτό είναι το πέμπτο μυθιστόρημά μου. Γράφω ποιήματα – ξεκίνησα γράφοντας ποίηση αν και δεν έχω εκδώσει ποτέ τίποτα ποιητικό – αλλά και διηγήματα που κατά καιρούς εμφανίζονται σε διάφορα έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά. Αυτό το διάστημα γράφω – με αργούς ρυθμούς είναι η αλήθεια – ένα ακόμα μυθιστόρημα με αρκετά ιστορικά στοιχεία. Το συγκεκριμένο αναφέρεται στο Ρουμλούκι, το ρωμιότοπο της Ημαθίας, στα χρόνια που ακολούθησαν το μακεδονικό αγώνα έως τη δεκαετία του ’70. Θέμα του είναι η ζωή και ο έρωτας δύο νέων που τους χωρίζουν πολλά και τους ενώνουν άλλα τόσα, μια χρονική περίοδο δύσκολη για την Ελλάδα που προσπαθεί να ορθοποδήσει και να επανακτήσει τον τόπο της. Έχω ακόμα πολλή δουλειά και όσο προχωρώ, τόσο το αντιλαμβάνομαι περισσότερο, γιατί διαρκώς ανοίγονται μπροστά μου νέα μονοπάτια που θέλω να διαβώ. 

Πηγή: e-Thessalia.gr  6 Οκτωβρίου 2019

Αφηγήσεις, Εμπειρίες, Διδάγματα, Νίκου Κ. Σιακόλα

Ένα απρόσμενο, ασυνήθιστο και πολύ χρήσιμο βιβλίο

Του Άντη Ροδίτη  

Στην Ελλάδα από όπου αντιγράψαμε κι εμείς τον θεσμό της κρατικής βράβευσης "Χρονικών", "Μαρτυριών" ή βιογραφιών, ο θεσμός ισχύει πάντα απρόσκοπτα, ενώ εμείς στην Κύπρο τελικά τον καταργήσαμε. Έκαμα ένα μικρόν αγώνα δι' αλληλογραφίας με το Υπουργείο για να επαναφέρουν τον θεσμό χωρίς να επιτύχω τίποτε. Κανείς από τους λογοτέχνες δεν με υποστήριξε. Οι δικαιολογίες του Υπουργείου αστείες μέχρι (μην πω καμιά βαριά λέξη) ανυπόστατες. Η χειρότερη ήταν ότι έγραφαν πολλοί άνθρωποι χρονικά, μαρτυρίες και αυτοβιογραφίες, ένεκα είναι πολλά που έζησαν τόσοι πολλοί στον τόπο μας στις τελευταίες δεκαετίες και το Υπουργείο δεν εύρισκε τον καιρό να τα εξετάσει όλα! Έφταναν, λέει, στο Υπουργείο τα Χρονικά κι οι Μαρτυρίες με το τσουβάλι! Άρα... πέτα τις!

Κάμνω αυτή τη μικρή εισαγωγή γιατί έτυχε να πέσει στα χέρια μου ένα βιβλίο αυτοβιογραφίας, που είναι ταυτόχρονα χρονικό και μαρτυρία και που κυριολεκτικά το ρούφηξα από την αρχή ως το τέλος με αδιάπτωτο ενδιαφέρον. Είναι ένα βιβλίο που συμβάλλει ουσιαστικά στη σκιαγράφηση τής ευρύτερης και πληρέστερης εικόνας του κόσμου της Κύπρου, πέρα από εκείνη που σκιαγραφούν οι καλλιτέχνες μας. Αυτό το βιβλίο προσφέρει στον αναγνώστη πολλά σημαντικά στοιχεία και για την άλλη πλευρά, εκείνη της επιχειρηματικής, οικονομικής δραστηριότητας στην Κύπρο από την εποχή πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως τις μέρες μας. Μέσα από την αφήγηση του κ. Νίκου Κ. Σιακόλα ("Αφηγήσεις, Εμπειρίες, Διδάγματα", Λευκωσία 20121) αναβιώνουν, πέρα από τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες, εκείνες μεγάλου μέρους του επιχειρηματικού κόσμου που συνέβαλλε τότε στην ανάπτυξη του τόπου παράλληλα με την πορεία των ιστορικών γεγονότων. 

Αν και το βιβλίο δείχνει να ξεκίνησε σαν οδηγός για επίδοξους επιχειρηματίες, πήρε στο τέλος τέτοιες διαστάσεις αφήγησης μιας περιπέτειας ζωής που δεν αφήνει αδιάφορο τον μέσο Κύπριο αναγνώστη. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ζωή ενός ανθρώπου που πέτυχε όλα όσα φιλοδόξησε στη ζωή του δεν θα μπορούσε να έχει καλύτερη εκκίνηση παρά από εκείνη -όπως την περιγράφει ο ίδιος- της αποστολής που του ανάθεσε ο παππούς του, σε ηλικία μόλις οκτώ χρονών, να πάει μέσα στα μαύρα μεσάνυχτα με το φανάρι πετρελαίου και το φτυάρι να ποτίσει τις λεμονιές του οικογενειακού κτήματος στη Λάπηθο. Πώς να μην υπερνικήσει κανείς οποιοδήποτε άλλο φόβο στη μελλοντική του ζωή, πώς δεν θα πάρει τις πιο τολμηρές επιχειρηματικές αποφάσεις χωρίς μια τέτοια νικηφόρα εμπειρία στο ενεργητικό του από το παιδικό του παρελθόν;

Ό, τι και να πω εδώ για το περιεχόμενο δεν αντικαθιστά την ανάγνωση του ιδίου του βιβλίου. Μόνο και μόνο η περιγραφή που δίνει ο κ. Σιακόλας των ανθρώπων που γνώρισε και συνεργάστηκε μαζί τους (αναφέρω μερικά μόνο ονόματα: Ζήνων Σεβέρης, Θεμιστοκλής Δέρβης, Κρίτων Τορναρίτης, Γώγος Παρασκευαϊδης και Στέλιος Ιωάννου, Αλέξανδρος Τσάτσος, Γώγος Κακογιάννης, Jacob Rothschild, Κίκης Λαζαρίδης, Γιάννης και Γλαύκος Κληρίδης, Τάσσος Παπαδόπουλος κ.ο.κ.) αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος.

Από την άλλη είναι οι σχεδόν απίστευτες περιπέτειες στις διάφορες χώρες που βρέθηκε προκειμένου να επιτύχει μια εμπορική συμφωνία, σε μερικές από τις οποίες (Τουρκία, Νιγηρία) κινδύνευσε η ίδια η ζωή του. Στη Μερσίνα τον Αύγουστο του 1951 ο Τούρκος έμπορος με τον οποίο θα συνδιαλλασσόταν αποδείχτηκε κρυπτοχριστιανός, αφού φύλαγε σε ερμάρι τού γραφείου του το εικόνισμα της Παναγίας με αναμμένο καντήλι! Αλλά στο ξενοδοχείο που έπρεπε να περάσει μια νύχτα οι κοριοί ήταν μυριάδες. Στα Άδανα, στο "εστιατώριο" που πήγε για φαγητό, στον τοίχο υπήρχε σχέδιο με την Κύπρο διαμελισμένη (1951) και τα γκαρσόνια τον απείλησαν με μαχαίρι όταν κατάλαβαν ότι ήταν Κύπριος. Σώθηκε από την εμφάνιση ξαφνικά Ιταλών τουριστών που απέσπασαν την προσοχή των Τούρκων και βρήκε την ευκαιρία να διαφύγει και μόλις να προλάβει το τραίνο για το Χαλέπι. Στη Νιγηρία τού έκοψαν τη γραβάτα με ξυράφι προκειμένου να τον εκβιάσουν να προσλάβει την αδελφή του δράστη υπάλληλό του. Στις περισσότερες περιπτώσεις εκείνο που έσωζε τον κ. Νίκο ήταν η παροιμιώδης ψυχραιμία του, ο ήπιος χαρακτήρας του και η ευγένεια με την οποία συμπεριφέρεται πάντα σε όλους ανεξαρτήτως κοινωνικής θέσης.

Μεγάλη αξία έχουν οι περιγραφές του για την απόκτηση της περιοχής της Λίμνης στην Πόλη Χρυσοχού, η ενεργός δράση στον τομέα της Ασφάλισης, η δημιουργία των Mall και των δύο αεροδρομίων Λάρνακας και Πάφου, έργα που διαδραμάτισαν πρωτεύοντα ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία της σημερινής Κύπρου. Σχεδόν πάντοτε το πρώτιστο εμπόδιο ήταν η γραφειοκρατία και η εγγενής διστακτικότητα, η ατολμία και ο συντηρητισμός που χαρακτηρίζουν τον Κύπριο, νησιώτη μεν αλλά πάντα συγκρατημένο και ανέτοιμο για αποφασιστική δράση.

Το βιβλίο "Αφηγήσεις, Εμπειρίες, Διδάγματα" του κ. Νίκου Κ. Σιακόλα είναι ένα πραγματικό απόκτημα με λογοτεχνική αξία και πολύ χρήσιμο εργαλείο ακόμα και για τον ιστορικό επιστήμονα και τον κοινωνιολόγο, πέρα από την αξία του ως οδηγού του "καλού επιχειρηματία"!

Άντης Ροδίτης   

Νεκτάριος Φορής Ασσιώτης: Στα βήματα του πατριάρχη του κυπριακού χορού…

Χρήστος Φορής Ασσιώτης & Νεκτάριος Φορής Ασσιώτης

συνεχίζουν τη μεγάλη κληρονομιά στο χορό

Ο χορός πάει πίσω στα βάθη των αιώνων με τον άνθρωπο να χορεύει για να εκφράσει τη χαρά και τη λύπη, τον πόνο και το πάθος του. Ο χορός ως ανθρώπινη έκφραση φέρνει τον άνθρωπο κοντά στον εαυτό του και τελικά στην αυτογνωσία.

Για την προέλευση της λέξης “χορός” υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Η πρώτη είναι ότι προήλθε από τη λέξη “χαρά”, αφού συνήθως χορεύουμε από χαρά. Η άλλη εκδοχή είναι ότι προήλθε από τη λέξη ‘‘χορονός’’ που σημαίνει κίνηση. Άλλοι υποστηρίζουν ότι προήλθε από την λέξη “χώρος”, τον τόπο όπου χόρευαν.

Από αρχαιοτάτων χρόνων οι λαοί έδιναν μεγάλη σημασία στο χορό. Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι ο χορός ήταν θείο δώρο, για αυτό και τους είχαν συνδέσει µε θρησκευτικές και λατρευτικές εκδηλώσεις. Στη Μούσα Πολύμνια αποδίδεται η εφεύρεση του χορού, ενώ τη χάρη στην τέχνη του χορού την είχε η Μούσα Τερψιχόρη, (τέρψη-απόλαυση του χορού). Επίσης η Ουρανία ήταν και προστάτιδα του χορού. 

Στην αρχαία Ελλάδα είχε σημαντική παρουσία και ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των Ελλήνων. Πέρα από το τελετουργικό αποτελούσε μέρος της εκάστοτε παιδείας τους. Ο Πλάτωνας είχε πει χαρακτηριστικά ότι ο άνθρωπος που δε χορεύει είναι αμόρφωτος!

Ένας από τους κορυφαίους Κύπριους που ασχολήθηκε με το χορό και “ξεκλείδωσε” όλα σχεδόν τα μυστικά των παραδοσιακών κυπριακών χορών ήταν ο Γρηγόρης Ασσιώτης, γόνος οικογένειας με παράδοση στη μουσική και στο χορό. Αν και με πενιχρά μέσα και λιγοστές γνώσεις ασχολήθηκε συστηματικά με το χορό αφήνοντας πίσω του ανεκτίμητο έργο.

Ο Γρηγόρης Ασσιώτης είχε πει εμφαντικά: «Κάθε χορός μας έχει τη δική του ιστορία και μάλιστα ελληνικότατη ιστορία και ο ερμηνευτής πρέπει να ξέρει αλλά και να αισθάνεται αυτήν την ιστορία όταν ερμηνεύει ένα χορό, για να μπορέσει ο θεατής να καταλάβει το νόημα του έργου».

Πίστευε σθεναρά ότι ένας χορευτής παραδοσιακών χορών, θα πρέπει να έχει θεωρητική γνώση του χορού και όχι απλώς να γνωρίζει τη σειρά των βημάτων.

Είναι αυτόν τον “καλό άνθρωπο” που θέλησε να σφυρηλατήσει μέσω του χορού ο Γρηγόρης Ασσιώτης διδάσκοντας άρτια τον κυπριακό χορό σε χιλιάδες νέους ανθρώπους σ’ ολόκληρη την Κύπρο.

«Ένας τέτοιος καλός άνθρωπος και άρτιος χορευτής ήταν ο παππούς μου Γρηγόρης και θείος του πατέρα μου», λέει παραστατικά ο Νεκτάριος Φορής, χορευτής δεύτερης γενιάς της κληρονομιάς του Γρηγόρη Ασσιώτη και οι κόρες των ματιών του ανοίγουν διάπλατα όπως και η ψυχή του.

Τόσο ο πατέρας του Νεκτάριου, Χρήστος Φορής όσο και ο ίδιος νιώθουν μεγάλο το βάρος της ευθύνης για συνέχιση αυτού που παρέλαβαν ως μεγάλη κληρονομιά από τον μέγα διδάσκαλο τους Γρηγόρη Ασσιώτη. Μιλούν με απόλυτο σεβασμό γι’ αυτόν που τους έμαθε όλα τα μυστικά των κυπριακών παραδοσιακών χορών και με τη δική τους θέληση ανέπτυξαν το ταλέντό τους και διακρίθηκαν κι αυτοί στη συνέχεια.

Ο Χρήστος Φορής Ασσιώτης, γιός της Μελούς (Ελένη) αδελφής του Γρηγόρη Ασσιώτη, του πατριάρχη των κυπριακών παραδοσιακών χορών θυμάται και εξιστορεί:

«Η προσφορά του Γρηγόρη Ασσιώτη στον κυπριακό χορό έχει τεράστια σημασία ιδίως κατά τη δεκαετία 1950-1960. Είναι ο πρώτος Κύπριος που σκέφτηκε και κατέγραψε σε αριθμημένα βήματα αυτά που χόρευαν τότε -με ρυθμό μεν- αλλά σε ελεύθερα βήματα. Αυτή ήταν μια σημαντική ενέργεια στη μετέπειτα εξέλιξη του κυπριακού χορού. Πήρε ένα σάκο ασβέστη το έχυσε κάτω στο τσιμέντο και χόρευε πάνω του. Από τα παπούτσια του έβγαιναν τα αποτυπώματα κι αυτός τα κατέγραφε στο χαρτί!

Δεν έμεινε όμως μόνο σ’ αυτό. Δημιούργησε το πρώτο συγκρότημα κυπριακών χορών και ήταν το πρώτο που παρουσιάστηκε στο εξωτερικό. Εγώ ήμουν από τους πρώτους μαθητές του, αρχίζοντας από την ηλικία των επτά ετών.

Ήταν η κορυφαία μορφή στο χορό που μεσουράνησε τις προηγούμενες δεκαετίες. Έχει αναδειχθεί το μεγαλύτερο ταλέντο που βρέθηκε στην κορυφή για δεκαετίες αιχμαλωτίζοντας το κοινό με τη χάρη και τον επαγγελματισμό του. Αν και δεν ήταν επαγγελματίας χορευτής, αλλά, απλά ένας λάτρης του χορού που έδινε τα πάντα στην πίστα. Υπήρξε ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης, δάσκαλος και μέντορας μας.

Δίκαια κέρδισε την παγκύπρια αναγνώριση για την αρτιότητα της κίνησής του, παίρνοντας σπουδαίες διακρίσεις. Γνωστός για την ακρίβεια της κίνησης και την εκφραστικότητά του που έφεραν την αλλαγή στον κόσμο του κυπριακού παραδοσιακού χορού. Έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο ως χορευτής, χορογράφος και δάσκαλος του χορού.

Και συνέχισε ο Χρήστος να μιλά για τον δάσκαλό του. Είναι ο πρώτος που “τόλμησε” να παρουσιάσει δημόσια μικτούς χορούς σε μια συντηρητική κοινωνία και να οργανώσει το πρώτο μικτό χορευτικό συγκρότημα, πράγμα αδιανόητο μέχρι τότε».

Πιστεύει ότι δεν μπορούν να αποδοθούν σωστά οι λαϊκοί μας χοροί όταν υπάρχει άγνοια για τα βασικά στοιχεία τους χαρακτηρίζουν. «Είναι εύκολο ο καθένας πια να μαθαίνει πέντε βήματα και να βγει να παριστάνει τον χορευτή. Όπως λέει ο δάσκαλος συχνά οι κυπριακοί χοροί έχουν ψυχή, χαρακτήρα κουβαλούν μέσα τους τον πλούτο και τις παραδόσεις του τόπου μας. Όλα αυτά πρέπει να αναδεικνύονται στην πίστα όταν χορεύουμε. Γιατί οι Κυπριακοί χοροί δεν είναι μονάχα βήματα και φιγούρες».

Μετά το 1974 ο Χρήστος Φορής Ασσιώτης ανέλαβε το συγκρότημα της Άσσιας και οργάνωσε το πρώτο παιδικό συγκρότημα στην Κύπρο. «Σχολή Κυπριακών Χορών Γρηγόρης Ασσιώτης 1948». Επαναδραστηριοποιήθηκε το 2014.

Την σκυτάλη αυτών των άξιων και επιτυχημένων χορευτών που έγραψαν ιστορία, πήραν πολλοί άλλοι, όπως και ο γιός του Χρήστου Φορή Ασσιώτη, ο Νεκτάριος. Ο Νεκτάριος έμαθε χορούς σε διάφορες σχολές χορού ξεκινώντας φυσικά από τον παππού Γρηγόρη και τον πατέρα του Χρήστο Φορή Ασσιώτη. Από παιδί ο Νεκτάριος εξακολουθεί να πατά γερά στα βήματα του παππού και του πατέρα του.

«Το δικό μας αρχικό ενδιαφέρον για τους χορούς», λέει εμφαντικά ο Νεκτάριος, «ο δάσκαλος το έκανε μεράκι και αγάπη. Για μας τους νεότερους ο Γρηγόρης Ασσιώτης υπήρξε η ζωντανή ιστορία των κυπριακών χορών. Πίστευε ακράδαντα ότι ο χορός δεν είναι απλός μέρος της λαϊκής ψυχαγωγίας, αλλά ότι είναι πολιτιστικός πλούτος με πολιτιστικές ρίζες και παραδόσεις γι’ αυτό ο Ασσιώτης έβαλε όλο του το είναι και την ενέργειά του στην υπηρεσία του κυπριακού χορού.

Ποτέ και κανένας άλλος δεν με επηρέασε τόσο πολύ τον κυπριακό χορό, όσο Γρηγόρης Ασσιώτης. Δεν υπάρχει περίπτωση να είσαι κοντά σ’ αυτόν τον άνθρωπο και να μην γίνει ο χορός ένα με τη ζωή σου. Για μας τους νεότερους ο Γρηγόρης Ασσιώτης είναι παράδειγμα προς μίμηση, η ίδια η ιστορία των κυπριακών χορών και ο συνδετικός κρίκος που μας ενώνει με το παρελθόν και τις ρίζες μας.

Τον τιμούν και τον σέβονται ως ο μεγάλο δάσκαλο. Όπως ο πατέρας του που νιώθει ξεχωριστή εκτίμηση, μιλάει κι αυτός με υπέρμετρο θαυμασμό για τον παππού και “πατέρα” των κυπριακών χορών, Γρηγόρη Ασσιώτη. Όταν έχεις τέτοια πρότυπα η επιτυχία είναι δεδομένη

«Ο παππούς Γρηγόρης Ασσιώτης ήταν ο πρώτος που δίδαξε με βήματα τους κυπριακούς χορούς και βέβαια χορογραφίες με υψηλό αίσθημα ευθύνης και σεβασμού στην παράδοση», λέει ο Νεκτάριος. Αναδιαμόρφωσε κυριολεκτικά τον κυπριακό χορό και δεν ξέρω που θα βρισκόταν σήμερα, αν δεν τον αναδείκνυε σε τέτοιο βαθμό, ώστε να γεννιούνται το ένα μετά το άλλο χορευτικά συγκροτήματα σ’ όλη την Κύπρο.

Η μεγάλη επιθυμία και πόθος του πατέρα μου για δημιουργία μιας σχολής χορού έγινε πραγματικότητα με τη δημιουργία της σχολή “KYPRIAKOI XOROI 1948-Dance Academy Cyprus” το 2014. Η γιαγιά η Μελού είναι η νονά του συγκροτήματος της Σχολής κι αυτή αγόρασε τις στολές. Εκτός από την σχολή χορού υπάρχει και χορευτικό συγκρότημα.

Ο Νεκτάριος πιστεύει βαθιά μέσα του ότι ο παππούς του Γρηγόρης έδωσε αξία στο χορό και τον ανέδειξε με το δικό του τρόπο ώστε και η δική γενιά να σέβεται αυτό το σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής μας παράδοσης και του πολιτισμού μας. Γι’ αυτό επιδιώκει και προσπαθεί να είναι ένας από τους συνεχιστές αυτού του σκαπανέα και πρωτοπόρου χορευτή.

Με σκληρή δουλεία, επαγγελματισμό, γνώσεις και τις πλούσιες εμπειρίες του ο Νεκτάριος έχει κερδίσει πολλές τιμητικές διακρίσεις στο χορό.

Στην ερώτηση για τους μοντέρνους και ξένους χορούς ο Νεκτάριος απάντησε: «Φυσικά σήμερα οι χοροί που γνωρίζουμε ως Ευρωπαϊκούς και Λάτιν αποκτούν δημοτικότητα και η σχολή μας διδάσκει παράλληλα και αυτούς τους χορούς».

Στην τελευταία ερώτηση για τις εμπειρίες του ως χορευτής και δάσκαλος, απάντησε: «Μέσα από τη διδασκαλία του χορού, δεν διδάχτηκα μόνο να ακολουθώ τα βήματα στο ρυθμό της μουσικής, αλλά έμαθα παράλληλα πειθαρχία και ομαδικότητα, όπως ακριβώς χρειάζεται να κάνει ένα καλός χορευτής. Αυτό με βοήθησε ώστε να περπατώ στα βήματα της ζωής με την ίδια υπομονή και αυτοπειθαρχία».

Η μαθήτρια της Σχολής, Πόπη Νικολαΐδου μιλά για τον Νεκτάριο: «Οι απλοί άνθρωποι χορεύουν για να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Το ύφος και ο χαρακτήρας του χορού, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως και ο δάσκαλος που διδάσκει. Ο Νεκτάριος διαθέτει αυτή την αισθητική που είναι απαραίτητη για ένα πολύ καλό αποτέλεσμα στο χορό. Με την ικανότητα και την εκφραστικότητα που διαθέτει, μεταδίδει τον απαραίτητο συναισθηματισμό σε κάθε βήμα και μεταφέρει στους μαθητές τους με υπομονή και δεξιοτεχνία τη χάρη του χορού, ώστε όχι μόνο να μάθουν, αλλά και να απολαμβάνουν αυτό που κάνουν».

Μια άλλη μαθήτρια της σχολής του Νεκτάριου, η Αθηνούλλα Θεμιστοκλέους λέει: «Ο Νεκτάριος είναι πολύ καλός χορευτής και δάσκαλος. Προσπαθεί να μας μεταδώσει όλη αυτή την αγάπη που έχει για το χορό, δίνοντας ψυχή στα χορευτικά βήματα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι θέλει να συνεχίσει αυτό που πήρε ως πολύτιμη κληρονομιά από τον παππού του και τον πατέρα του».

Σε μια συνέντευξη του ο Γρηγόρης Ασσιώτης μεταξύ άλλων είχε πει: «Πιστεύω ότι αν δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στον Πολιτισμό, θα κάνουμε ανθρώπους πιο αισθηματίες, σωστούς και καλλιεργημένους και θα μειώσουμε την εγκληματικότητα. Έτσι, μπορούμε πιστεύω να ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον και ταυτόχρονα να καυχόμαστε πως είμαστε απόγονοι της κοιτίδας του Παγκόσμιου Πολιτισμού και των Καλών Τεχνών, της Ελλάδας».

Τα 10 SOS για μια καλύτερη ζωή, της Γιώτας Ροζάνα

Το πρώτο βιβλίο της Γιώτας Ροζάνα με τίτλο “Τα 10 SOS για μια καλύτερη ζωή”.

Πρόκειται για ένα βιβλίο-οδηγό αποκλειστικά για γυναίκες, μέσα από το οποίο η Γιώτα μοιράζεται μαζί μας τα μυστικά που θα σε φέρουν στο να ζεις μια ζωή γεμάτη χαρά και ευδαιμονία.

Πεταλούδα

Ένα σύμβολο αναγέννησης, ευτυχίας και χαράς. Μια ύπαρξη που αλλάζει τόσο πολύ μετά τη γέννησή της. Ιδιαίτερη, όμορφη, αιθέρια και ελεύθερη. Τόσο αξιοθαύμαστη. Χρειάζεται χρόνο και αγώνα για να μεταμορφωθεί από κάμπια σε πεταλούδα, όμως αξίζει πραγματικά.

Κι εμείς οι γυναίκες είμαστε πλάσματα με απίστευτη δύναμη και μοναδική δυναμική. Μπορούμε να μεταμορφωνόμαστε και να ξεδιπλώνουμε τα πανέμορφα φτερά μας. Η παρουσία μας είναι γεμάτη φως και χρώματα.

Με τους πολλαπλούς, δύσκολους ρόλους μας, τις απαιτήσεις της καθημερινότητας και τη μονοτονία της ρουτίνας ξεχνάμε πολλές φορές τα γνωστά, τα ευνόητα και απλά. Χρειαζόμαστε μία υπενθύμιση, μία παρακίνηση. Αυτό ακριβώς σκοπεύω να κάνουν «Τα 10 SOS για μια καλύτερη ζωή».

Διάβασέ τα. Κράτησε ό,τι σου αρέσει και ό,τι σε βοηθάει. Υιοθέτησε κι εφάρμοσέ τα. Μπορείς! Κοίταξε εκεί. Μία πεταλούδα σου γνέφει να την ακολουθήσεις… γιατί σου αξίζει να φτάσεις όπου ονειρεύεσαι και αγαπάς.

Μην αργείς!

Από την παρουσίαση του βιβλίου της Γιώτας Ροζάνα στη Λευκωσία.

Η αγάπη της Γιώτας Ροζάνας  Facebook για έκφραση και δημιουργία παραμόνευε επί χρόνια κλεισμένη σε μια γωνιά της καρδιάς της. Κάποια στιγμή, μια μικρή φλόγα άρχισε να ζεσταίνει και να φωτίζει την ιδέα της δημιουργίας ενός δικού της κόσμου!

Γεννήθηκε στη Λιβαδειά Βοιωτίας, όπου μεγάλωσε και τελείωσε το σχολείο. Σπούδασε Ιατρική και μετά από 12 ολόκληρα χρόνια σπουδών και ειδίκευσης, ξεκίνησε την καριέρα της ως Πνευμονολόγος, αρχικά στην πατρίδα της και στη συνέχεια στη Λευκωσία, όπου ζει από το 2011 με τον σύζυγο και την μονάκριβη τους κόρη.

Ποτέ δεν έκρυψε την καλλιτεχνική της φλέβα. Λάτρης του μπαλέτου, της κλασσικής μουσικής και της δημιουργίας, που αρχικά εξέφρασε μέσα από το χειροποίητο κόσμημα, δεν μπόρεσε να μείνει εγκλωβισμένη στην ιατρική της ιδιότητα.

Η αγάπη της για έκφραση και δημιουργία παραμόνευε επί χρόνια κλεισμένη σε μια γωνιά της καρδιάς της. Κάποια στιγμή, μια μικρή φλόγα άρχισε να ζεσταίνει και να φωτίζει την ιδέα της δημιουργίας ενός δικού της κόσμου! Του Angelsworld www.angelsworld.com.cy του Μπλοκ που δημιούργησε με μεράκι και πάθος.

Η συγγραφέας μας μιλά για τον εαυτό της:

Ήρθε η στιγμή να συστηθούμε!

Είμαι η Γιώτα και είμαι… όσο νιώθω! Προέρχομαι από την ηρωική Λιβαδειά Βοιωτίας (εκείνη με τα σαράντα παλικάρια). Λατρεύω την κόρη μου, τη σοκολάτα και το μπαλέτο. Μου αρέσει επίσης να δημιουργώ και να εκφράζομαι. Δεν μπορώ να υποκρίνομαι. Δε μου αρέσει να υποτιμούν τη νοημοσύνη μου και να με εκμεταλλεύονται. Μπορώ να δώσω και την ψυχή μου στους ανθρώπους που με εκτιμούν και εκτιμώ. Έχω λίγους και εκλεκτούς φίλους που πολλές φορές ανέχονται τη γκρίνια και τις ανασφάλειες μου και υποψιάζομαι ότι με αγαπούν όσο κι εγώ.

Με τη δουλειά μου έχουμε μια σχέση πάθους. Θα καταλάβετε εν καιρώ. Έχω σπουδάσει ιατρική και είμαι Πνευμονολόγος. Είναι σπουδαίο να ασχολείσαι και να υπηρετείς τον άνθρωπο, από οποιοδήποτε μετερίζι! Από το 2018, στο AngelsWorld, σας παρουσιάζω τις ιστορίες μου και πολλά άλλα ενδιαφέροντα για τη γυναίκα, χρησιμοποιώντας τρία υλικά: Εμπειρίες, Συναισθήματα και Αλήθειες! Αποφάσισα να τις μοιραστώ μαζί σας επειδή πιστεύω ότι μπορώ να προσφέρω πολλά που εδώ και καιρό αναζητούσαν διέξοδο από το μυαλό και την καρδιά μου.

Πρόσφατα πραγματοποίησα ένα ακόμη όνειρό μου, ένα βιβλίο αποκλειστικά για γυναίκες, με τίτλο «Τα 10 SOS για μια καλύτερη ζωή», από τις «Εκδόσεις Ευγνώμων». Πρόκειται για έναν συνοδοιπόρο, έναν οδηγό, γεμάτο ιδέες, προτάσεις, λύσεις και τρόπους για να σκεφτούμε και να αντιμετωπίσουμε διάφορα καίρια ζητήματα, που πιθανόν να μας απασχολούν. Με στόχο πάντα μια καλύτερη ζωή, το βιβλίο στοχεύει να θυμίζει σε όλες μας ότι: «Τα φτερά είναι για να πετάμε».

Σε αυτό το ταξίδι προσδοκώ και ευελπιστώ να γνωριζόμαστε καλύτερα και να γινόμαστε όλο και περισσότεροι σε αυτή την παρέα. Το τραγούδι της Κατερίνας Κούκα ῞Δεν υπάρχουν άγγελοι σου λέω῞ είναι απαγορευμένο εδώ, στο AngelsWorld, διότι οι άγγελοι υπάρχουν και θα σας το αποδεικνύω με κάθε ευκαιρία.

Το παθαίνω συχνά. Νομίζω δεν είμαι η μόνη. Υπάρχουν κι άλλοι ρομαντικοί ή απλά φιλόδοξοι ή πιο απλά διψασμένοι. Είμαστε όλοι τρελοί. Η μάλλον τρελαμένοι, με την καλή έννοια. Τους ανακαλύπτω σιγά σιγά. Προσπαθώ να κάνω εσάς τους γνωστικούς ή λιγότερο τρελούς, να μοιραστείτε το πάθος μου. Να διαβάσετε τις σκέψεις μου. Πολύ απλά. Να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσα από τα κείμενα μου. Να ταυτιστείτε και να προβληματιστείτε, αν σας κάνει κέφι.

Ανοίγω λοιπόν κάθε μέρα την πόρτα της καρδιάς και του μυαλού μου και σας προσκαλώ. Ναι! Καλά ακούσατε! Είστε οι επίσημοι προσκεκλημένοι μου! Σας περιμένω στον κόσμο μου. Σε έναν κόσμο που μπορεί να μη μοιράζομαι πλέον με τις πολύ καλές και αγαπημένες μου φίλες και συνοδοιπόρους Έλβα και Νάνα, αλλά ξέρω ότι είναι πάντα δίπλα μου. Σε έναν κόσμο που θέλω να μοιραστώ με όποιον θεωρεί ότι αξίζει να περάσει το κατώφλι του. Το Angelsworld είναι γεμάτο από την αλήθεια, τη γνώση, την εμπειρία, τα καρδιοχτύπια, την τρέλα και την αγάπη μου. Καλώς να ορίσετε λοιπόν!

Το βιβλίο της συγγραφέως «Τα 10 SOS για μια καλύτερη ζωή», πραγματεύεται καθημερινά ζητήματα για τα οποία μπορεί μια γυναίκα (ή και κάποιος άντρας) να χρειάζεται ιδέες, τρόπους ή λύσεις. Είναι ένας οδηγός, ένα στήριγμα για οποίον το έχει ανάγκη. Σαν ένας συνοδοιπόρος, ένας έμπιστος σύμβουλος. Σκοπός του βιβλίου είναι να υπενθυμίσει, να ενεργοποιήσει και να κινητοποιήσει, να το εμπιστευτεί, το διαβάσει, το αγκαλιάσει και πιστέψει ότι θα βοηθηθεί εφαρμόζοντας όσα της ταιριάζουν από όσα προτείνει.

Το βιβλίο της Γιώτα Ροζάνα μπορείτε να το βρείτε στο eshop του angelsworld στην ιστοσελίδα των εκδόσεων “Ευγνώμων” , στη Λευκωσία στο Σολώνειο βιβλιοπωλείο , στο βιβλιοπωλείο Πάργα και στο Paperworks Philippides, στο βιβλιοπωλείο “Βενέλιο” στη Λεμεσό, στο βιβλιοπωλείο “D.E.S. Bookworld” στο Παραλίμνι, στο βιβλιοπωλείο Σύγχρονη έκφραση, στο tsigaridas.gr και στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας κατόπιν παραγγελίας σε όλη την Ελλάδα.

Η Γιώτα Ροζάνα μαζί με τον σύζυγό της, Θανάση Πέτρου και η κόρη τους, Νίκη.