Με το φακό των λέξεων

Ελένης Αρτεμίου-Φωτιάδου

Και μπήκαμε πάλι στην ίδια διαδικασία. Καινούρια χρονιά, παλιές διαδρομές. Γιατί τα ίδια και τα ίδια ξαναέρχονται σαν ιστορία που επαναλαμβάνεται μα δεν εμπεδώνεται. Ο νέος χρόνος μπουσουλάει ήδη μες στη σκέψη μας, κλαίει για λίγη ιδιαιτερότητα, πεινάει και διψάει για γρήγορη ανάπτυξη. Αν είναι δυνατόν, να προσπεράσει την άχαρη εφηβεία, να τρέξει ορμητικός και νέος, γεμάτος εκρήξεις ενθουσιασμού, μπας και γίνει το θαύμα κι η μεγάλη ανατροπή κι όλες οι δυσοίωνες προβλέψεις κρυφτούνε στο καβούκι τους ηττημένες από την πολύχρωμη πραγματικότητα. 

Και τι θέλει δηλαδή ο... νεαρός; Μια ευκαιρία, πολλές δυνατότητες , περισσότερα έργα, ελάχιστα έως καθόλου κούφια λόγια από στόματα ειδημόνων και μη. Ναι, μια ευκαιρία για την άνοιξη που δικαιούται. Ακόμα κι αν αυτή κρύβεται κάτω απ΄το χιόνι, θέλει να πάρει τη λάβα από τους έρωτες όλους που δικαιούται και να κάνει το χιόνι γάργαρο νερό σε ποτάμια εαρινά. 

Αλίμονο αν η γη, καθώς περιστρέφεται άτσαλα γύρω από τον εαυτό της και τα πάθη της, κλείσει οριστικά τον δρόμο στα ποτάμια της ζωής! Δεν γίνεται η ορμή και ο ενθουσιασμός να εκβάλλουν μονίμως σε λίμνες με στάσιμες προοπτικές. Εδώ χρειάζονται κρυστάλλινα έργα, διάφανα λόγια, δρόμοι απαλλαγμένοι από λάσπη , να βαδίσουν, σχεδόν να πετάξουν απάνω τους η χαρά και η αίγλη της ζωής.

Βγαίνει λοιπόν κι ο νέος χρόνος στο σεργιάνι του. Σκύβει κάθε τόσο, μυρίζεται εντός του τα όνειρά του, καθώς ανθίζουν σαν τολμηρά τριαντάφυλλα μες στο καταχείμωνο. Ας τρέξουμε όσο είναι καιρός να απομακρύνουμε τυχόν οδοφράγματα. Ας του επιτρέψουμε να σταθμεύσει σε διπλές κίτρινες στιγμές, μόνο και μόνο για να τις βάψει με χρώμα ροδαλό. Ας εφεύρουμε εν τέλει ένα καινούριο κώδικα κυκλοφορίας για τη δική του είσοδο στον κόσμο. Χωρίς απαγορεύσεις, χωρίς απογοητεύσεις. 

Έχουμε μπουχτίσει πια από μη και όχι, από δεν και πιθανόν. Μπορούμε να πούμε ένα μεγάλο, ένα τεράστιο Ναι στο καινούριο, στο φρέσκο, στο καθαρό; Μπορούμε να απομακρύνουμε αποφασιστικά όλα τα απορρίμματα από τις λεωφόρους του νέου χρόνου και να τον αφήσουμε απερίσπαστο να ζωγραφίσει τους κήπους και τους ουρανούς που ονειρεύεται; ΄Η μήπως απελπιστικά μικροί, θα βυθιστούμε και πάλι στο ελάχιστο του φωτός; 

Αυτός ήταν και είναι ο μεγάλος φόβος. Το βάθος στο οποίο έχουμε ρίξει τα ωραία, τα δίκαια, τα αξιοπρεπή, τα ευγενή και τ΄ανθρώπινα. Τόσο βαθιά να κείτονται για να μην ακούγεται η κραυγή τους. Και τόσο βαθιά να πνίγονται, χωρίς σωσίβια, χωρίς καν μια επιχείρηση διάσωσης. Να μπορούμε απερίσπαστοι να συνεχίζουμε τον δρόμο της εκκωφαντικής σιωπής, βουλώνοντας τα αυτιά μας, κλείνοντας τα μάτια μας μπροστά στο μεγάλο έγκλημα του αφανισμού ενός γαλάζιου, απέραντου, προσδόκιμου ουρανού. Πόσο πια θα σωπαίνουμε πνίγοντας την αλήθεια μας; 

Πόσο θα λαχταράμε μια φωνή , κι ας είναι και κλάμα! Πάλι ελευθερία θα την πούμε και θα μπορέσουμε με τον θαυματουργό μίτο που θα μας χαρίσει να μπούμε στον λαβύρινθο της εποχής και να παλέψουμε με τον Μινώταυρο της σήψης. Είναι καιρός για μια πραγματικά… Καλή χρονιά!

Ελένης Αρτεμίου-Φωτιάδου

Το Greek Yarmouth και οι λουκουμάδες

Γράφει η Πηνελόπη Γιώσα

 

Αν κάποτε τύχει να κοιτάξεις το χάρτη της Μεγάλης Βρετανίας, κάπου στο δεξί σου χέρι, στα ανατολικά της χώρας θα δεις μια μικρή κουκίδα να φλερτάρει με τα ύδατα της Βόρειας Θάλασσας και του ποταμού Yare. Στη μαύρη αυτή κουκίδα βρίσκεται η παραθαλάσσια κωμόπολη του Great Yarmouth, γνωστή στους περισσότερους ντόπιους με το προσωνύμιο Greek Yarmouth λόγω της ακμάζουσας ελληνικής και κυπριακής κοινότητας που μετοίκησε στον τόπο από τη δεκαετία του ’60.

Όσες φορές και να την αγναντέψεις τη θάλασσα, δεν την χορταίνεις! Ούτε η μπλε νερομπογιά της μπορεί να ξεπλύνει με μιας το γκρίζο χρώμα της μεγαλούπολης που ζεις και βιώνεις κάθε μέρα. Γι’ αυτό κάθε Κυριακή μετά το εκκλησίασμα στον Άγιο Σπυρίδωνα, λαχταρώ να βρεθώ στην παραλία του Great Yarmouth και να χαζεύω με τις ώρες τον θαλασσί ορίζοντα με την αλμυρή ανασαιμιά του.

Αυτές τις άγιες, ευλογημένες στιγμές είναι που νιώθεις την παρουσία του Θεού μέσα σου και γύρω σου, ώστε να είσαι σε θέση να τα συγχωρείς όλα, τον εαυτό σου και τις μικρότητές του, τους συνανθρώπους που πέφτουν, τις συγκυρίες της ζωής που σαν σφήνα παρεμβάλλονται στα όνειρα και τα δυσκολεύουν… Μέσα σε μια τέτοια διάθεση ενδοσκόπησης και απόλαυσης της Κυριακάτικης λιακάδας ήταν που γνώρισα τη φίλη μου, την κυρία Αθηνά, περιτριγυρισμένη από τις ευωδιές της κανέλας και της ζάχαρης άχνης. Η κυρία Αθηνά είναι Θεσσαλονικιά και έχει το δικό της κιόσκι με λουκουμάδες στην παραλία του Great Yarmouth.

«Εδώ κοντά είναι και μια Ελληνίδα που κάνει νόστιμους λουκουμάδες» μου είχαν πει όταν πρωτοκάναμε τη γνώριμη βόλτα κατά μήκος της παραλίας. Και πράγματι, σε απόσταση λίγων μόλις μέτρων, μπόρεσα να διακρίνω μια ελληνική σημαιούλα να κυματίζει σε ένα από τα πολλά κιόσκια της σειράς και τον Λευκό Πύργο να φιγουράρει στη ρεκλάμα της μικρής επιχείρησης. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις χαρές που έκανε μόλις της μιλήσαμε στα Ελληνικά. Το πρόσωπό της φωτίστηκε μονομιάς κι άρχισε να μιλάει, να μιλάει και να αγνοεί τους Άγγλους πελάτες της που περίμεναν υπομονετικά στη γωνιά τους για να πάρουν τους αφράτους λουκουμάδες της.

Το μαγαζί της λιλιπούτειο αλλά φροντισμένο, νοικοκυρεμένο. Παντού καρτ ποστάλ της πατρίδας και φωτογραφίες της ίδιας με μικρά παιδιά να ποζάρουν όλο χαμόγελα. «Τα αγαπάω πολύ τα παιδάκια» μου είπε κι άρχισε για έναν ανεξήγητο λόγο να συγκινείται. «Αυτά που βλέπεις στις φωτογραφίες είναι όλα παιδιά πελατών μου. Έρχονται και με επισκέπτονται συχνά». Και κάπως έτσι άρχισε να μου διηγείται την ιστορία της…
Μικρή κοπέλα ήτανε όταν γνώρισε το Βρετανό σύζυγό της στη Θεσσαλονίκη. Του άρεσε η ανοιχτοσύνη της κοπέλας, τα ξανθά της μαλλιά, η σπιρτάδα στο βλέμμα της… «Με είδε και με θέλησε» μου είπε. Γι’ αυτό και την πήρε μαζί του σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο της Αγγλίας, το Great Yarmouth της επαρχίας Norfolk. Όμως η κυρία Αθηνά δεν τον αγαπάει καθόλου αυτόν τον τόπο και συνεχώς φυσά και ξεφυσά κι αναπολεί τη Θεσσαλονίκη της, με την Καλαμαριά και την Τούμπα της, τα Κάστρα και την Καμάρα της. «Δεν τους θέλω παιδάκι μου τους Άγγλους» μου λέει με ένα παράπονο, «αλλά τι να κάνω; Πού να πάω; Τώρα είναι αργά πια! Να φορτωθώ στην αδερφή μου δεν το θέλει η ψυχή μου!». Και συνεχίζει: «Είχα έναν γιο στην ηλικία σου, λίγο μεγαλύτερο. Αυτός ήταν ο λόγος που με κρατούσε στη ζωή και μπόρεσα να ζήσω εδώ όλα αυτά τα χρόνια». Είχε; Σκέφτομαι. Τώρα δεν έχει;

Αίφνης σαν να διάβασε τη σκέψη μου συνεχίζει γεμάτη παράπονο και συγκίνηση: «Μου το πήρε ο Θεός το παλικάρι μου. Είκοσι τριών χρονών άνδρας μέχρι εκεί πάνω, να τον βλέπω να σωριάζεται σαν ασκί μπρος στα πόδια μου και να τον χάνω». Η δήλωσή της ακαριαία. Άρχισε να κλαίει. Άρχισα κι εγώ να κλαίω. Από τη μια ήθελα να στραγγίσω εκείνη τη στιγμή τα μάτια μου να μην τρέχουν δάκρυα, να μην επιβαρύνω τον πόνο της με τη δική μου αλμύρα στην πληγή της, όμως τι τα θες… Αν έβλεπα το σπαραγμό της πάλι, το ίδιο θα έπραττα, θα έκλαιγα μια θάλασσα.

«Από τι κυρία Αθηνά;» την ρωτώ, «από τι πέθανε το παλικάρι σας;». Παίρνει μια χαρτοπετσέτα από εκείνες που είχε για το σερβίρισμα των λουκουμάδων, τη σουφρώνει στα χέρια της και σκουπίζει το υγρό βλέμμα. «Από μηνιγγίτιδα κοριτσάκι μου! Το παιδάκι μου το καλό, ο Νικολάκης μου! Είχε πονοκέφαλο για μια εβδομάδα και πυρετό, αλλά πού να φανταστώ, πώς να πάει ο νους μου στη μηνιγγίτιδα; Είμαι καλά μανούλα μου, μου έλεγε. Κι ήταν το πιο γλυκό παιδάκι του κόσμου. Έχασα τον άγγελό μου».

Η ατμόσφαιρα ήταν βαριά, ασήκωτη. Τι να της πω για παρηγοριά; Βρίσκονται λέξεις, βρίσκεται κουράγιο σε τέτοιες περιπτώσεις; Μονάχα της είπα ότι τώρα ο γιος της έχει γίνει άγγελος, τη βλέπει από ψηλά κι είναι κρίμα να τον στενοχωρεί με τα δάκρυά της. Ωστόσο τα λόγια μου δεν είχαν τον αναμενόμενο αντίκτυπο ούτε καν σε εμένα που συνέχιζα να κλαίω απαρηγόρητα, πόσο μάλλον σε εκείνη. Κι αρχίσαμε τότε κι οι δυο να αγκαλιαζόμαστε και να κοιταζόμαστε στα μάτια, κλαίγοντας καθεμιά για τους δικούς της λόγους. Εκείνη για το παλικάρι της που έφυγε αναίτια ενώ θα έπρεπε να τον έχει τώρα κοντά της και να τον καμαρώνει γαμπρό κι εγώ για τη δική μου μάνα που τη νιώθει τις νύχτες να κλαίει εν απουσία μου.
Άσχημο πράμα η αποδημία των παιδιών, είτε αυτά ξενιτεύονται στον ουρανό ούτε σε κάποιο μέρος μακρινό αυτού του επίγειου κόσμου. Κι όσο όμορφο κι αν είναι αυτό το μέρος, ίδιος παράδεισος, δεν παύει να είναι μακρινό από την αγκαλιά της μάνας.

Πηνελόπη Γιώσα 

Με το φακό των λέξεων

Ελένης Αρτεμίου-Φωτιάδου

Καιρός θαρρώ να αντιμετωπίσουμε πιο σοβαρά κάποιαν αλήθεια, καιρός λοιπόν για… παραμύθια. Καθότανε, που λέτε, ο Αϊ-Βασίλης με τη χαρακτηριστική κόκκινη στολή, με τη μακριά άσπρη γενειάδα στην κουνιστή του πολυθρόνα και πιο πολύ κουνούσε πέρα δώθε τις σκέψεις του παρά το υπερήλικο κορμί του. Ένα καινούριο ταξίδι θα έπρεπε να ξεκινήσει για τον κόσμο των ανθρώπων. 

Του το θυμίζανε οι νιφάδες του χιονιού που πέφτανε απαλά μπρος στην πόρτα του, τα χαρούμενα χλιμιντρίσματα των ταράνδων στον στάβλο του, τα εκατομμύρια ηλεκτρονικά μηνύματα στον υπολογιστή του από μικρούς και μεγάλους, που λίγο σοβαρά λίγο αστεία επικαλούνταν τη γενναιοδωρία του για να πάρουν το δώρο των ονείρων τους. Κι αυτός κοιτούσε την άδεια του σακούλα και απορούσε πώς θα μπορούσε να ικανοποιήσει τις επιθυμίες όλων με τα πενιχρά μέσα που είχε στη διάθεσή του.

Πού ο καιρός που τα Ξωτικά δουλεύανε νύχτα μέρα, για να προλάβουνε όλα τα αιτήματα! Τώρα, κάτι η κρίση κάτι οι αποκοπές κάτι οι πρόωρες αφυπηρετήσεις, δούλευε με μειωμένο προσωπικό και επομένως με μειωμένη παραγωγή. Κάλεσε το Αρχιξωτικό ένα βραδάκι που κλείνανε το εργαστήριο και ζήτησε απολογισμό των πεπραγμένων. Μα καλύτερα θα ήταν να έμενε στην άγνοιά του, γιατί αυτά που άκουσε πιο πολύ τον προβλημάτισαν και τον έβαλαν στις έγνοιες. 

Στέναξε το Αρχιξωτικό, ξερόβηξε, πήρε βαθιά αναπνοή και μίλησε για τις ανάγκες στα υλικά, για τους ελλειμματικούς προϋπολογισμούς, για τις λογής λογής καθυστερήσεις, που δεν άφηναν πλέον το εργαστήριο να αποδώσει ικανοποιητικά και να ανταποκριθεί επάξια στις προσδοκίες μικρών και μεγάλων.

Στεναχωρέθηκε ο ΄Αγιος. Κάθε πέρσι και καλύτερα λοιπόν. Και η μαγεία πού είχε κρυφτεί; Πού ήτανε τα λαμπερά συναισθήματα , τα φανταχτερά πρόσωπα, τα πολύχρωμα λόγια, που πάντα τέτοιες μέρες έστρωναν το δρόμο των γιορτών; Είπε να φωνάξει τις Νεράιδες των Χριστουγέννων, να επιστρατεύσουνε τα μαγικά ραβδιά τους, μα κι εκείνες έφτασαν μουντές σαν θλίψη, δίχως άστρα, δίχως λέξεις παρηγόριας. 

Κι όταν χόρευαν από συνήθεια, τα γοβάκια τους κάναν ένα περίεργο θόρυβο μες στις ψυχές λες και ένα μέλλον έκλαιε με λυγμούς. «Πάλι τα κατάφεραν οι άνθρωποι», σκέφτηκε ο Άγιος. Πήραν ξανά ένα παράδεισο και τον μετέτρεψαν σε αγωνία. Και τώρα τι; Πώς διορθώνεται το γκρίζο; 

Έπεσε σε βαθιά συλλογή κι ύστερα είπε να καλέσει και τον νέο χρόνο. ‘ Ηρθε εκείνος μπουσουλώντας σαν μπόμπιρας που ετοιμάζεται για τα πρώτα του βήματα. Μικρός κι αδύναμος του φάνηκε, κουβαλώντας ένα τσουβάλι ελπίδες που του είχαν φορτώσει ήδη οι ονειροπόλοι. Τι απέμενε λοιπόν; Πήρε να σκέφτεται με τις ώρες ο Άγιος. ΄Υστερα, λες και φωτίστηκε ξαφνικά η σκέψη του, χτύπησε τα χέρια, κάλεσε τους τάρανδούς του, ετοίμασε το έλκηθρο και βγήκε μες στη νύχτα σκορπίζοντας στον ουρανό όλα τα μηνύματα που είχε πάρει από τα παιδιά. 


Γέμισε η νύχτα λέξεις λευκές σαν αθωότητα. Και πέσανε εκείνες σαν ζεστές τούφες από αγάπη μες στην παγωμένη ανθρωπότητα κι ανάψανε μικρές φλόγες από Αύριο. Για να ζήσουνε τα παιδιά όλου του κόσμου καλύτερα από όλα τα καλά που τους χρωστάμε και δεν πληρώνουμε! 

Ελένη Αρτεμίου-Φωτιάδου

Με το φακό των λέξεων

Ελένης Αρτεμίου-Φωτιάδου

Να΄τανε λέει λευκά Χριστούγεννα! Να το΄στρωνε έτσι ξαφνικά , την ώρα που ανυποψίαστοι οι διαβάτες έκαναν τα ψώνια τους. Κι ύστερα να γίνονταν όλοι παιδιά και να τρέχανε με αλαλαγμούς χαράς να μαζέψουνε τον άσπρο θησαυρό και να πλάσουνε τα σχήματα της αγάπης τους! Όχι χιονάνθρωπους, όχι άλλους ανθρώπους από χιόνι. Από φωτιά τους θέλει. 

Να καίγονται ολόκληροι μέσα στη ζωή και να δίνουνε φλόγα αντί στάχτη. Αυτά συλλογίζεται καθώς κατηφορίζει τη λεωφόρο με τον χριστουγεννιάτικο διάκοσμο , καθώς προσπερνά κάποιους διαβάτες και αφήνει να την παρασύρει η ευφροσύνη που επιβάλλουν οι στιγμές πέρα από δυσκολίες και προβλήματα. Μια συγκίνηση έρχεται σαν σάλι να της τυλίξει τον λαιμό και να κατέβει ύστερα ως την καρδιά ,να κάνει πιο έντονο τον χτύπο της. 

Σαράντα χρόνια είναι αυτά. Σαράντα ολόκληρα χρόνια έχουν περάσει από το έτος της αποφοίτησής τους και σήμερα τα αλλοτινά κορίτσια, οι ώριμες πια κυρίες, συναντώνται σε μια συνεστίαση μνήμης και τιμής όπως την ονομάζει. Γιατί η μνήμη θα βγει στο σεργιάνι , για να αποθέσει στις κουβέντες τα κοριτσίστικα λούλουδα της εφηβείας τους. Κι όλες μαζί θα τιμήσουν την ωραία, την ασύγκριτη εκείνη εποχή της αθωότητας.

Είναι πια πολύ κοντά στο γνωστό εστιατόριο της πόλης, που έχει ορίσει η Κατερίνα ως τόπο συνάντησης. Η Κατερίνα ήτανε πάντα η αρχηγός, αυτή που πρωτοστατούσε σε όλα. Και το επιβεβαίωσε και τώρα, αν και χρόνια εγκατεστημένη στην Αγγλία. Αυτή τις έψαξε, αυτή τις μάζεψε. Από τις τέσσερις γωνιές της γης , από Αμερική μέχρι Αυστραλία, βρήκε η Κατερίνα άκρη με τις ζωές τους, έδεσε όλες τις κλωστές από τα χρόνια τους κι έστρωσε νήμα επανασύνδεσης. 

Μπήκε στο εστιατόριο με ένα τρέμουλο καρδιάς να συνοδεύει σαν ταμπούρλο το βήμα της σ΄αυτή την παρέλαση που την καλούσαν το παρελθόν και το παρόν αντάμα. ΄Εστρεψαν μεμιάς όλες τα βλέμματα προς το μέρος της , τα κάρφωσαν εξεταστικά στο παράστημά της, στα περιποιημένα γκρίζα της μαλλιά, στο φροντισμένο ταγιέρ που είχε διαλέξει ειδικά για την περίπτωση. Ο χρόνος πάγωσε θαρρείς για λίγο, καθώς οι ματιές ανίχνευαν την καινούρια όψη, τη θωριά που άφησε το ανελέητο πέρασμα του φθοροποιού καιρού. Μόνο για λίγο, όμως. 

Γιατί λες και ένα μαγικό ραβδί Νεράιδας Μνήμης σηκώθηκε, ξαφνικά τα σαράντα χρόνια υποχώρησαν σαν ευαίσθητη αυλαία και σαν από θαύμα, εκεί στη μέση του εστιατορίου ξαναγεννήθηκε η τάξη του ‘ 74 με ένα τσούρμο κοριτσόπουλα, ανυποψίαστα για το μακελειό που ερχότανε στον τόπο, να τιτιβίζουν σαν χελιδόνες στην αυλή του σχολείου, έτοιμες να πετάξουνε και να κτίσουνε η καθεμιά τη δική της άνοιξη. 

Και τότε έσπασε σαν πάγος μες στην καλοκαιριά η αμηχανία και ανασύρθηκαν οι αγκαλιές και τα χαμόγελα από μιαν αγάπη ξεχασμένη, μιαν αγάπη που σιγοζέσταινε όλα αυτά τα χρόνια η έλλειψη και η απουσία. Λίγο πιο πέρα, αναβόσβηναν τα λαμπάκια του χριστουγεννιάτικου δέντρου ίδια με τις εναλλαγές στα συναισθήματά τους. Πότε χαρά πότε συγκίνηση. Σχεδόν βούρκωσε. 

Πότε λοιπόν πέρασε και χάθηκε όλη εκείνη η νιότη κι η δίψα για τον κόσμο; «Καλά Χριστούγεννα» ευχήθηκε κι αποφάσισε μυστικά, ειδικά φέτος, να ζήσει τις μέρες των γιορτών με όλη την ένταση, με όλη την αγάπη που αξίζει σε στιγμές μοναδικές και ανεπανάληπτες.

Ελένη Αρτεμίου-Φωτιάδου