Aσπίδα για την Κύπρο το Δίκαιο της Θάλασσας

Λευκωσία και Αθήνα να διεθνοποιήσουν το ζήτημα για να αντιμετωπίσουν

αυθαίρετες αμφισβητήσεις από τουρκικής πλευράς

Η εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας είναι προς το συμφέρον της Κύπρου και της Ελλάδας, αποτελεί ένα σημαντικό εχέγγυο για τα εθνικά τους δίκαια και τις εξασφαλίζει απέναντι σε υφιστάμενες ή τυχόν μελλοντικές αυθαίρετες αμφισβητήσεις, διεκδικήσεις και ενέργειες της Τουρκίας. Αυτή ήταν η κατακλείδα της διάλεξης της Βιργινίας Μπαλαφούτα, διδάκτορος Διεθνούς Δικαίου και Περιφερειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία ήταν προσκεκλημένη του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Η δρ Μπαλαφούτα προέβη σε αξιολόγηση των εκατέρωθεν επιχειρημάτων Ελλάδας - Kύπρου και Τουρκίας σχετικά με το Δίκαιο της Θάλασσας και όπως είπε, για κάθε υφιστάμενο ή τυχόν μελλοντικά ανακύπτον ζήτημα με την Αγκυρα, η Λευκωσία και η Αθήνα θα πρέπει να επιδιώκουν τη διεθνοποίηση του ζητήματος με προσφυγή σε διεθνή ή περιφερειακά δικαιοδοτικά όργανα και σε διεθνείς ή περιφερειακούς οργανισμούς. «Η υποχρέωση του κράτους παραβάτη ή οποιουδήποτε «δύστροπου» διεθνούς δρώντος (εν προκειμένω της Τουρκίας) να χρησιμοποιήσει νομικά επιχειρήματα αποτελεί ένα πρώτο επίτευγμα υπέρ της δικαιοσύνης και της νομιμότητας, διότι καλείται να ακολουθήσει συγκεκριμένες νομικές νόρμες, των οποίων η πρέπουσα και καλόπιστη επίκληση και εφαρμογή είναι ελέγξιμη» ανέφερε χαρακτηριστικά η δρ Μπαλαφούτα.

Ειδικότερα για την Κύπρο η δρ Μπαλαφούτα είπε ότι οι αποφάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας σχετικά με τη διαχείριση και την αξιοποίηση των φυσικών πλουτοπαραγωγικών πηγών συνιστούν ζήτημα που εντάσσεται στο «domaine réservé» του κράτους, δηλαδή είναι εσωτερικό του θέμα, λαμβάνονται με γνώμονα τη μέγιστη δυνατή ωφέλεια του συνόλου των πολιτών του και δεν νοούνται παρεμβάσεις τρίτου κράτους επί αυτών. Αναφορικά με την έρευνα και την αξιοποίηση των φυσικών πλουτοπαραγωγικών πόρων της Κυπριακής Δημοκρατίας και με το πάγιο επιχείρημα της Τουρκίας ότι ανήκουν και στους Τουρκοκυπρίους» η δρ Μπαλαφούτα είπε ότι «το γεγονός αυτό είναι αδιαμφισβήτητο σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο». Οπως ανέφερε, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, ως πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχουν το δικαίωμα να απολαύσουν τους φυσικούς πόρους της πατρίδας τους.

Ωστόσο, εξήγησε ότι το προβαλλόμενο από την Τουρκία επιχείρημα τελεί σε πλήρη αντίθεση με την αρχή της καλής πίστης και συνιστά παραβίαση της αρχής του estoppel, (απαγορεύεται σε κράτος να αρνηθεί ένα πραγματικό γεγονός ή μια πραγματική κατάσταση βασιζόμενο σε δική του προηγούμενη συμπεριφορά). «Στην υπό εξέταση περίπτωση, η Τουρκία αμφισβητεί μια πραγματική κατάσταση, ήτοι το απολύτως κατοχυρωμένο δικαίωμα του κράτους της Κυπριακής Δημοκρατίας για έρευνα και αξιοποίηση των φυσικών πόρων της, λόγω προηγούμενης δικής της συμπεριφοράς (της Τουρκίας), ήτοι των διεθνών εγκλημάτων εισβολής, κατοχής, βίαιης εκδίωξης και μετακίνησης πληθυσμών που τέλεσε η Τουρκία, που είχαν ως σκοπό και ως αποτέλεσμα –μεταξύ άλλων– και την απομόνωση των Τουρκοκυπρίων», ανέφερε.

Δίκαιο της θάλασσας (Law of the sea)

Το Δίκαιο της Θάλασσας εντάσσεται στο Διεθνές Δίκαιο, ρυθμίζει και κατοχυρώνει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κρατών στη θάλασσα, ήτοι στις θαλάσσιες ζώνες, στον βυθό των θαλασσών και εν μέρει στον υπερκείμενο εναέριο χώρο.

Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)
Υιοθετήθηκε στο Montego Bay της Τζαμάικα το 1982, στα πλαίσια της Τρίτης Συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Τέθηκε σε ισχύ το 1994, 1 χρόνο μετά τη συμπλήρωση 60 επικυρώσεων. Σήμερα συγκεντρώνει 157 υπογραφές και 168 επικυρώσεις. Πολλές διατάξεις της έχουν εθιμικό χαρακτήρα και δεν επιδέχεται επιφυλάξεων. («Package deal»). Η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα υπέγραψαν τη Σύμβαση και την κύρωσαν σε νόμο σε αντίθεση με την Τουρκία που δεν την υπέγραψε ούτε την έχει κυρώσει.

Πότε ένα κράτος αποκτά ΑΟΖ

Το παράκτιο κράτος αποκτά ΑΟΖ μόνο αν την κηρύξει τυπικά και προβεί στη σχετική ανακοίνωση στον θεματοφύλακα της Σύμβασης Δικαίου της Θάλασσας, τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η εκμετάλλευση των πόρων της ΑΟΖ αφορά στο σύνολο του χώρου που καταλαμβάνει, από την επιφάνεια μέχρι τον βυθό και το υπέδαφος του βυθού. Η Κυπριακή Δημοκρατία κήρυξε ΑΟΖ με Νόμο τον οποίο κατέθεσε στον Γ.Γ. του ΟΗΕ. Το εξωτερικό όριο της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας ορίζεται σε απόσταση 200 ν.μ. από τις γραμμές βάσης από τις οποίες μετράται το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης της.

Σε περίπτωση, όμως, που οποιοδήποτε τμήμα της ΑΟΖ της υπερκαλύπτει τμήμα της ΑΟΖ άλλου κράτους, του οποίου οι ακτές βρίσκονται απέναντι από αυτές της Κύπρου (όπως συμβαίνει στην Ανατολική Μεσόγειο), τα όρια της ΑΟΖ της και της ΑΟΖ του άλλου κράτους, ορίζονται κατόπιν συμφωνίας μεταξύ τους. Ελλείψει δε συμφωνίας, ακολουθείται η αρχή της μέσης γραμμής όπως συνέβη με την Αίγυπτο (2003), τον Λίβανο (2007) και το Ισραήλ (2010). Η κυριότητα των υδρογονανθράκων οπουδήποτε βρίσκονται στην Κύπρο, περιλαμβανομένων της αιγιαλίτιδας ζώνης, της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, ανήκει και θεωρείται ότι πάντοτε ανήκε στην Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ τα δικαιώματα στην κυριότητα των υδρογονανθράκων που βρίσκονται στην ΑΟΖ, ασκούνται σε συνάρτηση με τα δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα όπως καθορίζονται στη Σύμβαση Δικαίου της Θάλασας. Η εκμετάλλευση των πόρων της υφαλοκρηπίδας αφορά μόνο στον βυθό της θάλασσας και το υπέδαφός του.

Τι ορίζεται ως νησί
Με βάση τη Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας Νήσος είναι μια φυσικά διαμορφωμένη περιοχή ξηράς που περιβρέχεται από ύδατα και βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια των υδάτων κατά τη μέγιστη πλημμυρίδα. Η χωρική θάλασσα, η συνορεύουσα ζώνη, η αποκλειστική οικονομική ζώνη και η υφαλοκρηπίδα μιας νήσου καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης που εφαρμόζονται στις άλλες ηπειρωτικές περιοχές. Οι βράχοι οι οποίοι δεν μπορούν να συντηρήσουν ανθρώπινη διαβίωση ή δική τους οικονομική ζωή, δεν θα έχουν αποκλειστική οικονομική ζώνη ή υφαλοκρηπίδα. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες που είναι: Η αιγιαλίτιδα ζώνη, η συνορεύουσα ζώνη, η υφαλοκρηπίδα και η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Εσωτερικά ύδατα: Είναι τα ύδατα μεταξύ της ακτής και των σημείων από τα οποία αρχίζει η μέτρηση της αιγιαλίτιδας ζώνης. Περιλαμβάνουν λιμάνια, όρμους, ιστορικούς κόλπους. Η συγκεκριμένη περιοχή εξομοιούται πλήρως με τη χερσαία περιοχή, το παράκτιο κράτος έχει πλήρη κυριαρχία. Περιλαμβάνουν τον αιγιαλό (φυσική χερσαία ζώνη που περιστοιχίζει τη θάλασσα και ορίζεται μεταξύ ακτογραμμής και μέγιστης πλύμμης), την παραλία (φυσική συνέχεια του αιγιαλού προς την πλευρά της ενδοχώρας) και τους λιμένες.

Αιγιαλίτιδα ζώνη: Είναι η θαλάσσια ζώνη παρακείμενη των εσωτερικών υδάτων. Κάθε κράτος έχει δικαίωμα να καθορίσει το εύρος της αιγιαλίτιδας ζώνης του. Το εύρος αυτό δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 12 ναυτικά μίλια που μετριούνται από τις γραμμές βάσης. Ενα ναυτικό μίλι είναι 1852 μέτρα.

Υφαλοκρηπίδα: Από γεωλογική άποψη, αποτελεί τη συνέχεια της ξηράς κάτω από τη θάλασσα. Αρχίζει από την ακτή και τελειώνει εκεί όπου το επικλινές του βυθού γίνεται απότομα έντονο.
Γιάννης Αντωνίου
Εφημερίδα "Ο Φιλελεύθερος" 4 Μαρτίου 2018 

Νεο-οθωμανικός αναθεωρητισμός μέσω τηλεοπτικών ταινιών

Του Χρήστου Ιακώβου

Μία σημαντική παράμετρος της τουρκικής προπαγάνδας, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό, είναι η πολιτική και ιδεολογική εκμετάλλευση τουρκικών τηλεοπτικών ταινιών. Μία ματιά στις τουρκικές τηλεοπτικές ταινίες της τελευταίας δεκαετίας καταδεικνύει μία συντονισμένη προσπάθεια εκ μέρους του ισλαμικού κόμματος να επαναδιατυπώσει το παρελθόν του έθνους μέσω της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτό βεβαίως έχει και ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον λόγω του ότι τα τελευταία χρόνια αυξάνεται η προβολή από ελλαδικά κανάλια τουρκικών τηλεοπτικών σειρών. Εσχάτως έκαναν και την εμφάνισή τους τουρκικές τηλεοπτικές ταινίες και στην Κύπρο.

Βεβαίως, η προβολή τουρκικών τηλεοπτικών σειρών δεν παρατηρείται μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η Τουρκία σήμερα είναι η μεγαλύτερη εξαγωγέας τηλεοπτικών σειρών στην Ευρώπη, με τεράστια έσοδα από αυτή την πτυχή της τηλεοπτικής βιομηχανίας. Ενδεικτικά αναφέρω ότι η σειρά «Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής», των Γιαγμούρ και Ντουρούλ Ταϋλάν, προεβλήθη σε περισσότερες από 30 χώρες διεθνώς, οι περισσότερες εκ των οποίων στα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρειο Αφρική και την Καύκασο.

Το κοινωνικο-αισθηματικό περιεχόμενο της συγκεκριμένης σειράς μπορεί να θυμίζει μοτίβα λατινο-αμερικανικής σαπουνόπερας, το ιστορικό όμως πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται, δηλαδή το απόγειο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με εξωραϊσμένο τον πολιτειακό θεσμό του Σουλτανάτου, δημιουργούν ένα μείγμα το οποίο υπηρετεί την τουρκική διπλωματία μαλακής ισχύος (soft power). Η πολιτική αυτή έχει έναν πολύ βασικό και συγκεκριμένο στόχο: να αλλάξει την εικόνα της Τουρκίας διεθνώς, και πιο ειδικά στις προαναφερθείσες περιοχές, οι οποίες αποτελούν το πεδίο δράσης του «στρατηγικού βάθους» της τουρκικής κυβέρνησης και κατ’ επέκταση να δημιουργήσει φιλικά συναισθήματα προς την Τουρκία και την τουρκική ιστορία. Το τελευταίο είναι απόλυτα αναγκαίο για την τουρκική αναθεωρητική εξωτερική πολιτική αφού η ιστορική εξέλιξη των δύο τελευταίων αιώνων, με τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα εναντίον Τούρκων, ταύτισε την εικόνα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της σύγχρονης Τουρκίας και του «Τούρκου» γενικότερα, με τον «Ανατολικό Δεσποτισμό».

Η σημερινή τουρκική κυβέρνηση των ισλαμιστών αναθεωρεί τα ιστορικά όρια της τουρκικής εθνικής ταυτότητας, πηγαίνοντάς τα χρονικά πολύ πιο πίσω από τις αρχές του 20ού αιώνα, σε αντίθεση με τους κεμαλικούς, επαναφέροντας το οθωμανικό παρελθόν στο επίκεντρο της αναζήτησης του νέου εθνικού εγώ. Έτσι, ο 15ος και ο 16ος αι. κατά τους οποίους έζησε ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, γίνονται το νέο θελκτικό ιστορικό πλαίσιο στο οποίο η νέα γενιά των Τούρκων θα πρέπει να βρει τον χαμένο της εθνικό εαυτό, τον όποιο καταπίεσε ο κεμαλισμός για οκτώ δεκαετίες, καθώς επίσης το πεδίο μέσα στο οποίο ο έξω κόσμος, δηλαδή η Δύση και κυρίως οι κοινωνίες οι οποίες έχουν μία μακρά αντιπαλότητα με τους Τούρκους, θα πρέπει να εξοικειωθούν με τον τουρκικό πολιτισμό.

Η επιλογή των δύο αυτών αιώνων δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για τους δύο πιο ένδοξους αιώνες της αυτοκρατορίας, στους οποίους η εδαφική επέκταση και η αυτοκρατορική επιρροή των Οθωμανών φθάνει στο απόγειό της και, κατά συνέπεια, η προβολή και η επαναδιεκδίκηση του οθωμανικού παρελθόντος αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το παρόν και τους στόχους που υπηρετεί.

Εκτός από την ταινία «Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής» άλλη μια, χαρακτηριστική του νέου τουρκικού αναθεωρητισμού, είναι η «Φετίχ 1453» του Φαρούκ Ακσά. Μέσω αυτών των ταινιών είναι εμφανής η προσπάθεια να εξωραϊστεί εκείνο το παρελθόν το οποίο ο κεμαλισμός θεωρούσε ως παρακμή και να παρουσιαστεί λουστραρισμένο, χωρίς καμία κριτική διάθεση. Στην ουσία πρόκειται για μία επικοινωνιακή προσπάθεια επανεκπαίδευσης των Τούρκων στην έννοια του έθνους εντός της οποίας, με γνώμονα τον εκλαϊκευτικό της χαρακτήρα, διαμορφώνεται τηλεοπτικώς μία αμφίδρομη σχέση μεταξύ ιστορικής εξέλιξης και πολιτισμού.

Μέσα από τις τηλεοπτικές σειρές γίνεται εμφανής η διαδικασία κατά την οποία η επαναδιεκδίκηση του οθωμανικού παρελθόντος κατασκευάζει μοντέλα και τρόπους με τους οποίους η τουρκική ισλαμιστική διανόηση χειρίζεται την ιστορία για να δομήσει τα επιχειρήματα επί των οποίων εδράζονται οι ιδεολογικές και πολιτικές της προσεγγίσεις.

Θα έχει, όμως, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κινηματογραφική διπλωματία αν τα επόμενα λίγα χρόνια, το Χόλιγουντ απέδιδε σε μία υπεραπαραγωγή μία ταινία με θέμα την Αρμενική Γενοκτονία. 

Χρήστος Ιακώβου

Εφημερίδα "Ο Φιλελεύθερος"
4 Μαρτίου 2018

Facebook  

Οκτώ θεμελιώδεις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έμειναν στην ιστορία της Δικαιοσύνης

Γράφει ο Δημήτριος Καδόγλου, Δικηγόρος

Παρακάτω παρατίθενται κάποιες από τις σημαντικότερες αποφάσεις του ανώτατου δικαστηρίου των ΗΠΑ που άλλαξαν όχι μόνο τα θεμέλια της κοινωνίας τους, τον τρόπο λειτουργίας της Δικαιοσύνης και των λοιπών δυο εξουσιών της χώρας, αλλά που είχαν και επίδραση στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης επηρεάζοντας πρωτίστως τα Συντάγματα τους.

1) Marbury vs. Madison, 1803

Η απόφαση αυτή θεωρείται ως θεμέλιος λίθος του ίδιου του Δικαστηρίου, καθώς καθορίζει τον κυρίαρχο ρόλο του: „Να ακυρώνει νόμους ως αντισυνταγματικούς“. Για την ιστορία:

Ο William Marbury είχε διοριστεί δικαστής από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ John Adams. (Στις ΗΠΑ οι δικαστές του ανωτάτου δικαστηρίου διορίζονται εφ΄όρου ζωής από τον εκάστοτε Πρόεδρο. Οι Chief justices, όπως αποκαλούνται, είναι συνολικά 9 τον αριθμό). Πριν αναλάβει λοιπόν τα καθήκοντά του ο Δικαστής, εκλέχθηκε νέος πρόεδρος των ΗΠΑ ο δημοκρατικός και αντιφεντεραλιστής Thomas Jefferson, αντίπαλος του John Adams. Ο Υπουργός εξωτερικών του Jefferson, James Madison, (μετέπειτα κι αυτός Πρόεδρος και ένας εκ των θεμελιωτών του σημερινού αμερικανικού συντάγματος), αρνήθηκε να παραδώσει το έγγραφο διορισμού στον δικαστή Marbury, λόγω της έντονης αντιπαλότητας του Jefferson με τον προκάτοχό του Adams. Αργότερα οι παρατάξεις των φεντεραλιστών- αντιφεντεραλιστών θα ονομαστούν Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί αντίστοιχα και η αντιπαλότητα κρατά ως σήμερα. 

Ο εν ενεργεία Δικαστής John Marshall του Δικαστηρίου έκρινε στη υπόθεση που άνοιξε ο νεοδιορσθείς δικαστής κατά του Υπουργού Εξωτερικών αιτολογόντας, ότι "ο σκοπός του εν λόγω Δικαστηρίου είναι α) να ερμηνεύει τους νόμους και β) να τους κηρύσσει, σε περίπτωση που αντιβαίνουν αυτοί το Σύνταγμα της χώρας, ως αντισυνταγματικούς". 

Με την απόφαση αυτή καθιερώθηκε de facto η εξουσία του Δικαστηρίου να ελέγχει και να περιορίζει τις εξουσίες των άλλων δυο εξουσιών , της εκτελεστικής και νομοθετικής σε μια „checks and balances“ δυναμική.

2. Plessy vs. Ferguson, 1890

Η δικαστική διαμάχη εξελίσσεται τώρα σε μια εποχή με έντονα και εμφανή ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Όλη η νότια περιοχή της χώρας είναι αναφανδόν ρατσιστική, αφού υπάρχει θεσπισμένος φυλετικός διαχωρισμός στην πρόσβαση σε δημόσια αγαθά και υπηρεσίες.

Ο Homer Plessy είναι κάτοικος της Λουϊζιάνα και κατά 1/8 αφροαμερικανός. Είναι όμως λευκός από βιολογική πλευρά. Στα δημόσια μέσα συγκοινωνίας της εποχής, υπήρχε χωροταξικός διαχωρισμός μεταξύ μαύρων και λευκών. Οι λευκοί κάθονταν στα πρώτα βαγόνια, στις πρώτες θέσεις, ενώ οι μαύροι πάντα πίσω, σε βαγόνια-αποθήκες. (Πολλά χρόνια αργότερα θα δούμε να διεκδικεί μια μαύρη γυναίκα τα κοινωνικά δικαιώματά της επίσης σε θέση μέσου συγκοινωνίας: Η Ρόζα Πάρκς, που άνοιξε ουσιαστικά τον δρόμο των κοινωνικών διεκδικήσεων στην Αμερική). Προκειμένου λοιπόν να προκαλέσει έναν δικαστικό αγώνα , o Homer Plessy έκλεισε θέση σε βαγόνι τρένου πρώτης κατηγορίας, ειδοποιώντας ταυτόχρονα τον υπάλληλο ότι είναι μαύρος. Σκοπός του ήταν να προβοκάρει τη σύλληψή του , όπερ κι έγινε. To δικαστήριο τον καταδίκασε λόγω παράβασης του νόμου περί φυλετικού διαχωρισμού.

Εν συνεχεία, ο Plessy μήνυσε τον Δικαστή επικαλούμενος ότι παραβιάστηκε το δικαίωμα του σε ίση μεταχείριση υπό τον νόμο, όπως είχε θεσπιστεί με την 14η τροπολογία του Συντάγματος (14th Amendment).

To Supreme Court έκρινε ότι ο φυλετικός διαχωρισμός σε δημόσια μέσα μεταφοράς είναι νόμιμος, εφόσον υπάρχει εγγύηση περί ίσης μεταχείρισης „equal protection under the law“. (τουτέστιν: „ ίδια δικαιώματα με τους λευκούς , αρκεί να μην είστε μαζί με τους λευκούς“) . Σήμερα ισχύει ο γενικός αυτός κανόνας ως "ισότητα μεταξύ όμοιων". Τότε λοιπόν το Δικαστήριο έκρινε ότι οι μαύροι ΔΕΝ ήταν όμοιοι με τους λευκούς.

Εξ αφορμής αυτής της απόφασης, υπήρξε στη συνέχεια καταιγίδα νόμων στον νότο της χώρας με έντονο το στοιχείο του φυλετικού διαχωρισμού. Ήταν οι λεγόμενοι "Jim Crows laws" που διαχώριζαν τους μαύρους από τους λευκούς νόμιμα ενώπιον κάθε είδους δημόσιας υπηρεσίας.

3. Brown vs. Board of Education, 1954

60 χρόνια μετά την παραπάνω απόφαση , το Δικαστήριο κλήθηκε να αποφανθεί τώρα σε υπόθεση με ίδια χαρακτηριστικά, αυτή τη φορά όμως αφορούσε ένα αφροαμερικάνικο κοριτσάκι, μαθήτρια του δημοτικού. Η μαθήτρια είχε αποβληθεί από το δημοτικό σχολείο λόγω χρώματος και επειδή δεν υπήρχαν αντίστοιχες τάξεις για έγχρωμα παιδάκια εκεί.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η αποβολή στοιχειοθετεί παράβαση της 14ης τροπολογίας („equal protection under the law“), και ότι η αρχή που είχε εισάγει το ίδιο το Δικαστήριο στην απόφαση του „Plessy vs Ferguson“ („seperate but equal“) δεν ήτο πλέον δυνατό να σταθεί στη δημόσια εκπαίδευση, κρίνοντας πλέον αντισυνταγματικό τον διαχωρισμό λόγω χρώματος.

4. Jerry Gault, 1966

Στην υπόθεση αυτή ένας ανήλικος κατηγορήθηκε για διατάραξη οικογενειακής ειρήνης (έκανε εκφοβιστικά τηλεφωνήματα σε γείτονες). Δικάστηκε και καταδικάστηκε χωρίς καν να ειδοποιηθούν οι γονείς του, αφού κάτι τέτοιο δεν προβλέπονταν από τον ποινικό νόμο της πολιτείας. Φυσικά και δεν είχε προστρέξει κανένας δικηγόρος υπεράσπισης, αφού η διαδικασία εκδίκασης της υπόθεσης έγινε ουσιαστικά εν κρυπτώ. 

Το Δικαστήριο αποφάσισε ότι και οι ανήλικοι έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες δικονομικές δυνατότητες όπως οι ενήλικοι, ήτοι δικαίωμα σε δίκαιη δίκη (14η τροποποίηση), δικαίωμα σε δικηγόρο (6η τροποποίηση) και δικαίωμα στη μη αυτοενοχοποίηση /δικαίωμα σιωπής (5η τροποποίηση).

5. Tinker vs. Des Moins, 1969

Δυο φοιτητές πανεπιστημίου φόρεσαν μαύρο περιβραχιόνιο κατά τη διάρκεια διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο, για να διαμαρτυρηθούν κατά του πολέμου στο Βιετνάμ. Αποβλήθηκαν από την επιτροπή και προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη. 

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η αποβολή των φοιτητών από τη σχολή για τον λόγο οτι φορούσαν μαύρο περιβραχιόνιο, παραβίασε το δικαίωμα έκφρασής τους, όπως αυτό προστατεύεται από 1η τροποποίηση του Συντάγματος. 

Σημασία έχει η απόφαση, καθώς με αυτήν κρίθηκε το πρώτον ότι το δικαίωμα έκφρασης δεν περιστέλλεται σε ειδικούς χώρους, όπως τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, και ότι το δικαίωμα έκφραση δεν περιέχει μόνο το λεκτικό στοιχείο (ομιλία), αλλά εξικνείται σε κάθε άλλο μέσο έκφρασης, όπως ντύσιμο (πχ. παθητικές στολές είναι αντισυνταγματικές).

Αργότερα σε άλλη του απόφαση θα κρίνει, ότι ακόμα και το κάψιμο της αμερικανικής σημαίας ως ένδειξη διαμαρτυρίας, προστατεύεται από αυτό το δικαίωμα έκφρασης, 1st Amendment.

6. Gideon vs. Wainright, 1963

Εδώ το Δικαστήριο ασχολήθηκε και πάλι με την έκταση των δικαιωμάτων του κατηγορούμενου. Ο Gideon ήταν ένας άπορος μικροεγκληματίας. Είχε κλέψει από ένα μπαρ της περιοχής ένα μικροποσό χρημάτων. Στη δίκη αιτήθηκε να του διοριστεί συνήγορος υπεράσπισης, αφού δεν είχε τα οικονομικά μέσα να προσλάβει δικό του δικηγόρο. Το ποινικό δικαστήριο της πολιτείας της Florida αρνήθηκε, αφού κάτι τέτοιο δεν προβλεπόταν για τα δικαστήρια των πολιτειών (μόνο ενώπιον των ομοσπονδιακών δικαστηρίων υπήρχε ρητή ρύθμιση). 

Σε ένα γράμμα που απέστειλε μετά την καταδίκη του στο Supreme Court, ο Gideon παραπονέθηκε για την απόρριψη του αιτήματός του και το Δικαστήριο αναιρώντας την καταδίκη έκρινε, ότι "όλοι ανεξαιρέτως" που δικάζονται, δικαιούνται συνήγορο υπεράσπισης, ακόμα και όταν δεν έχουν τα οικονομικά μέσα. Οι πολιτείες θα πρέπει να νομοθετήσουν σχετικώς, έτσι το ανώτατο Δικαστήριο.

7. Miranda vs. Arizona, 1966

H πιο διάσημη ίσως απόφαση του Δικαστηρίου αναφορικά με τα δικαιώματα του κατηγορουμένου, λόγω της συχνής προβολής του δικαιώματος αυτού σε ταινίες, είναι αυτή. Αν και έτυχε μεγάλης αποδοκιμασίας από την αμερικανική κοινή γνώμη όταν δημοσιεύτηκε, ότι δήθεν προστατεύει εγκληματίες, ωστόσο η απόφαση αυτή αφορούσε στην πραγματικότητα τον περιορισμό της ισχύος της Αστυνομίας.

Ο Ernesto Miranda, άνθρωπος ιατρικά αποδεδειγμένα χαμηλής νοητικής στάθμης, καταδικάστηκε από το πολιτειακό δικαστήριο της Arizona για κακούργημα , αλλά ο δικηγόρος του απέδειξε ενώπιον του Supreme Court ότι ο πελάτης του δεν γνώριζε καν ότι είχε δικαίωμα σε δικηγόρο υπεράσπισης ή ότι δικαιούνταν να σιωπήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προδικαστικής διαδικασίας, όπως προβλέπονταν ήδη ρητά στο Σύνταγμα (5η και 6η τροπολογία).

Το Δικαστήριο έκρινε ότι τα όργανα καταστολής έχουν υποχρέωση να ταυτοποιούνται, καθώς και να ενημερώνουν "ρητά" τον υπόδικο για το δικαίωμα σιωπής/ δικαίωμα του σε δικηγόρο κατά τη σύλληψη .

8. District of Columbia, 2008

H περιφέρεια της Columbia (δεν είναι πολιτεία) πέρασε νόμο που απαγόρευε την οπλοφορία στην περιφέρειά της. Ο Dick Heller, αστυνομικός στο επάγγελμα, ισχυρίστηκε ότι χρειαζόταν το όπλο και εκτός υπηρεσίας, στο σπίτι του, για αυτοπροστασία. 

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η 2η τροπολογία (2nd Amendment) ισχύει ακόμα και σε ειδικές περιφέρειες και εδάφη, όχι μόνο σε πολιτείες, και διασφαλίζει το δικαίωμα στην αυτοάμυνα/αυτοπροστασία.

Ήταν η πρώτη και μοναδική ως τώρα φορά, που το Δικαστήριο ασχολήθηκε και έκρινε υπέρ της οπλοφορίας.

Σχολιαστές αναφέρουν ότι στην εν λόγω απόφαση έπαιξε ρόλο το γεγονός ότι 5 από τους συνολικά 9 δικαστές είχαν διοριστεί από ρεπουμπλικάνους Προέδρους, ενώ οι 4 δικαστές, που ήταν κατά της οπλοφορίας, είχαν διοριστεί από δημοκρατικούς Προέδρους. Η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία 5-4.

Πηγή: CyLegalNews.com

11.2. 2018

Τέχνη και πόλεμος ή πολιτική με άλλα μέσα...

Το άγαλμα της Ελευθερίας σε έκδοση σημερινής Μέσης Ανατολής...

Ταμάμ Αζάμ.
Σύρος Καλλιτέχνης, που τα τελευταία χρόνια αναδεικνύει μέσα από την τέχνη του τα δεινά του φρικιαστικού εγκλήματος που λέγεται πόλεμος, με σκοπό να αφυπνίσει την ανθρωπότητα για ό, τι συντελείται στον τόπο του.
Αυτή τη φορά από τα συντρίμμια «ύψωσε» το άγαλμα της Ελευθερίας...