Διοργάνωση φωτογραφικής έκθεσης με τίτλο: «Χειρόγραφα Παιδείας και Ελευθερίας 15ος -19ος αιώνας»

ΕΥΘΥΒΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΒΟΥΛΟΥ – ΚΑΤΑΓΜΑ ΨΥΧΗΣ (Ποιητική συλλογή)

 

Πρόσφατα έχει κυκλοφορήσει η πέμπτη ποιητική συλλογή του μέλους μας Ευθύβουλου Ευθυβούλου «Κάταγμα ψυχής», από τις Εκδόσεις Αρχύτας (Σειρά ποίησης Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου).

Βιογραφικό:
Ο Ευθύβουλος Ευθυβούλου γεννήθηκε στο κατεχόμενο χωριό Σκυλλούρα το 1957. Σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων στην Ανωτάτη Σχολή Εμπορικών και Οικονομικών Επιστημών Αθηνών. Εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος. Από τα μαθητικά του χρόνια άρχισε να ασχολείται με την ποίηση. Ποιήματά του πρωτοπαρουσιάστηκαν από το «Λογοτεχνικό Βήμα» του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Το 1979 εκδίδει στην Αθήνα την πρώτη του ποιητική συλλογή «Δοκιμασίας αγάλματα». Με τη συμπλήρωση 40 χρόνων από την πρώτη της έκδοση, την επανεκδίδει το 2019. Μετά τα φοιτητικά του χρόνια δεν συνέχισε σε μόνιμη βάση το γράψιμο. Στον διαγωνισμό κυπριακού τραγουδιού το 1994 το τραγούδι «Χωρκό μου», τους στίχους του οποίου έγραψε ο ίδιος, κέρδισε τη δεύτερη θέση. Το 2010 εκδίδει τη δεύτερη ποιητική του συλλογή «Στη μοναξιά του ονείρου», το 2018 την τρίτη ποιητική του συλλογή «Ανεπούλωτο τραύμα», το 2021 την τέταρτη ποιητική του συλλογή «Πινελιά απροσεξίας» και το 2022 την πέμπτη ποιητική του συλλογή «Κάταγμα ψυχής».

Ποιήματα από τη συλλογή «Κάταγμα ψυχής»:

Κοίτα το φως
.
Κοίτα το φως κι άσε τους άλλους
ν’ αλυχτούν μες στα σκοτάδια.
.
Άντλησε της ψυχής σου το απόσταγμα
κι άσε τους άλλους να έρπουν
στη λάσπη της διαφθοράς.
.
Σ’ εκείνο το στημένο, από καιρό,
παιχνίδι τους, μην γίνεις ποτέ
μικρό ή μεγάλο βαποράκι.
.
Κράτα γερά στο μπράτσο σου
εκείνη τη γοργόνα
που σ’ έμαθε να παλεύεις
σε κάθε τρικυμία της ζωής σου.
.
Στη σιγουριά του αύριο
- σε ψεύτικα δεκανίκια -,
ποτέ σου μην πιαστείς,
ποτέ σου μην ενδώσεις.
.
Όρθωσε, όσο μπορείς,
το πενιχρό ανάστημά σου,
όσο μπορείς γιγάντωσε τη σκέψη και το νου
στα ευγενή σου ιδεώδη.
.
Μείνε πιστός στο θείο δώρο προσφοράς
προς τον συνάνθρωπο.
.
Μην σε μπερδεύει της βιτρίνας το εξώφυλλο
και μην σε παρασύρει ο αριβισμός
«επιφανών ανθρώπων».
.
Παιδί του πολέμου
.
Ζει μέσα απ’ τα χαλάσματα,
επιμένει να ζει μέσα απ’ τα χαλάσματα,
έχοντας υψωμένη παντιέρα
ένα διάτρητο σώμα από σφαίρες.
.
Κι όμως, επιμένει και κάνει όνειρα,
κι όμως, επιμένει στην πραγμάτωση
των παιδικών του επιδιώξεων,
μη γνωρίζοντας τα εμπλεκόμενα συμφέροντα
που διασταυρώνονται κάθετα μέσα κι έξω
απ’ τον τόπο που τον έταξε η μοίρα να ζει.

Λησμονημένο παιδί του πολέμου,
τραυματισμένο και σκοτωμένο
παιδί του πολέμου,
ξέπνοη ελπίδα που δεν πρόλαβε
να κοιταχτεί στον καθρέφτη,
που δεν πρόλαβε να ρίξει
λίγο νερό στο πρόσωπο.
.
Αλήθεια, πόσες άδικες στιγμές
το περιμένουν στο ναρκοπέδιο
της προδιαγεγραμμένης του πορείας;
.
Πόσα, άραγε, τετελεσμένα γεγονότα
θα το στήνουν στον τοίχο της εκτέλεσης,
θα το σκοτώνουν πριν καν σηκώσει κεφάλι;
.
Όλες του οι Πατρίδες, πια, χάθηκαν,
όλα τα μηνύματα υποστήριξης,
που είχε στη φαρέτρα του,
παραμένουν στον κάλαθο των αχρήστων,
παραμένουν παρατημένα
στις παρενθέσεις των συμφερόντων
που άλλαξαν στην τελευταία μυστική δοσοληψία.
.
Τώρα, πια,
στα περασμένα μεσάνυχτα της προδοσίας του
δεν περιμένει κανένα βασιλόπουλο
καβάλα στο άσπρο του άλογο
για να το σώσει.
.
Κι όμως,
θα επιμένει να ζει μέσα απ’ τα χαλάσματα,
έχοντας πάντα υψωμένη παντιέρα
ένα διάτρητο σώμα από σφαίρες.
.

Μόνο εσύ ξέρεις
.
Μόνο εσύ ξέρεις
να μετράς τις ανησυχίες
και τα χαμένα όνειρα,
να μπαινοβγαίνεις ασυλλόγιστα
από την πίσω αυλή
στον ανοικτό κρατήρα της καρδιάς μας.
.
Μόνο εσύ ξέρεις
ν’ αφουγκράζεσαι το παραμιλητό της θάλασσας
και τα κρυφά μηνύματα των παραμυθιών
σε ετεροχρονισμένες διαστάσεις.
.
Μόνο εσύ ξέρεις
να ξεφεύγεις απ’ τα είδωλα και τις παγίδες,
από την κρύα βραδιά του χειμώνα
και το ηλιοκαμένο δίχτυ των ψαράδων.
.
Στην όποια ανηφοριά της καταιγίδας,
μόνο εσύ ξέρεις να δένεις πιστάγκωνα τον θύτη
και να τιμωρείς παραδειγματικά την ανομία.
.
Στην άγια πέτρα της σιωπής
.
Γιγάντωσε όσο μπορείς
το σθένος και το πείσμα.
.
Όσο μπορείς…
μέχρι να διώξεις ολότελα
τ’ απομεινάρια της υποταγής σου,
μέχρι να γίνει η σκέψη σου
καθάριο φως μιας αστραπής
κι ενός Αγγέλου πάθος.
.
Στην άγια πέτρα της σιωπής
μην φοβηθείς να υψώσεις
της αλήθειας την παντιέρα.
.
Στην άγια πέτρα της σιωπής
ρίξε φωτιά και μια φωνή
ν’ αναστηθεί ξανά η γης,
ν’ αλλάξει ολότελα
του κόσμου αυτού η σφαίρα.
.
Λαβωμένη Πατρίδα
.
Προσπαθώ, χρόνια τώρα,
να δέσω τις πληγές της Πατρίδας.
.
Χρόνια τώρα,
μπερδεύοντας τους επιδέσμους,
προσπαθώ να επουλώσω,
έστω και μια αμυχή
απ’ το γυμνό και διάτρητό της σώμα.
.
Πόσα, στ’ αλήθεια, φεγγάρια
δεν άλλαξαν πορεία, προκειμένου
να μην είναι αυτόπτες μάρτυρες
του μαρτυρίου της;
.
Κι ο χρόνος να κυλά αδυσώπητα
με ποταμούς αιμάτων και θυσιών
στο πέρασμά του.
.
Με ποταμούς αιμάτων και θυσιών
σε μια ατέρμονη περιπέτεια
χωρίς την παραμικρή ένδειξη
αίσιου τέλους.
.
Κι οι χθεσινοί ήρωες να συνωστίζονται
πίσω απ’ τα κιγκλιδώματα
της ίδιας πάντα ιστορίας,
με διαφορετικό όμως πρόσημο.
.
Κι εγώ, μάταια, να προσπαθώ
να δέσω τις πληγές
της λαβωμένης Πατρίδας.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:
Ο Ευθυβούλου είναι ένας μαχητής της ποίησης, που γνωρίζει εκ των προτέρων ότι υπάρχουν και χαμένες μάχες, αλλά αυτό οφείλει να λειτουργεί ως κίνητρο να αγωνιστούμε γι' αυτές που θα κερδίσουμε. Αιχμηρός με την επίπλαστη επιτυχία, επιφυλακτικός με τη φαινομενική ευτυχία, τρυφερός με τις σιωπές. Όχι με όλες τις σιωπές. Μ' εκείνες που αποτελούν καταφύγια και θεραπαινίδες των τραυμάτων που αποκτούμε μαχόμενοι, σ' έναν κόσμο που μας ετεροπροσδιορίζει χωρίς να μας κατανοεί. Αλλά και μ' εκείνες τις σιωπές που μας επιτρέπουν να ακούμε τη δική μας κραυγή, την εσωτερική μας φασαρία. Να την κανακεύουμε, να της δίνουμε διέξοδο, να την εκτονώνουμε. Η ποίηση του Ευθυβούλου, ορμάει σαν καταιγίδα στα ναρκωμένα, από την καθημερινότητα, μυαλά μας. Φωνάζει, θορυβεί για να αφυπνίσει την ανθρωπιά μας, την καλοσύνη μας, την ικανότητά μας να καλλιεργήσουμε την ενσυναίσθησή μας. Προσπαθεί επίμονα να μας θυμίσει την ιδιότητά μας, να σκεφτόμαστε, να ονειρευόμαστε, να ζει η μοναχικότητά μας αρμονικά δίπλα στη μοναχικότητα του άλλου. Και κάπως έτσι, τα κατάγματα... θεραπεύονται.

Χαιρετισμός της έκδοσης από την Πρόεδρο του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου Σίσσυ Σιγιουλτζή-Ρουκά

Με ιδιαίτερη συγκίνηση καλωσορίζω στη μεγάλη συγγραφική οικογένεια του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου τον Κύπριο ποιητή, Ευθύβουλο Ευθυβούλου. Τον συγχαίρω για τη θαυμαστή ορθοκρισία και οξύνοιά του, καθώς και για την πλήρη γνώση των σύγχρονων κοινωνικών ζητημάτων. Προικισμένος με συναισθηματική φωνή και ισχυρή λογική μας χαρίζει μια ηθικοδιδακτική, συμβολική και αλληγορική ποιητική συλλογή με τίτλο «Κάταγμα Ψυχής».

Σε μια εποχή αντιφατική και αντιπνευματική, η γραφή του μας ταξιδεύει στην ουσία του λόγου, του Γεωργίου Σεφέρη. Η πένα κινείται με μεράκι, με μέτρο και σεβασμό, χωρίς απολιθωμένες προσεγγίσεις, αλλά με τη ζωντάνια της τέχνης του γραπτού λόγου. Ο Ευθυβούλου, έχοντας γνώση της ευεργετικής επίδρασης του ποιητικού στοχασμού στην ψυχή του ανθρώπου, παραγάγει υψηλού επιπέδου ποίηση που συνδυάζει συνειδητά τη μεγάλη ποικιλία θεματικής εντός της μικρότερης, κατά το δυνατόν, έκτασης.

Ο ποιητής με σύνεση, ωριμότητα και απλότητα δημιουργεί ένα πρότυπο λογοτεχνικό τοπίο, υπόδειγμα θεωρητικού βίου, αφιερωμένου ολόψυχα στη μελέτη και την έρευνα της αλήθειας. Ο εκλεκτός αναγνώστης καλείται να εγκύψει σε κάθε στίχο και στροφή, να αφουγκραστεί τις ανησυχίες του δημιουργού και μαζί του να στοχαστεί: «Στον σύγχρονο οικουμενικό Ελληνισμό υπάρχουν πολλές χιλιάδες ενημερωμένοι πολίτες του κόσμου, αλλά τι απέγιναν οι ‘’σοφοί’’ του Καβάφη;».

ΜΟΝΟ ΕΣΥ ΞΕΡΕΙΣ. «Μόνο εσύ ξέρεις / να μετράς τις ανησυχίες / και τα χαμένα όνειρα, / να μπαινοβγαίνεις ασυλλόγιστα / από την πίσω αυλή / στον ανοικτό κρατήρα της καρδιάς μας.»

Είθε τούτο το άξιο έργο να ταξιδέψει σε γαλήνια πελάγη φιλαναγνωσίας, να διαβαστεί, να αγαπηθεί!
.
Αγαπητέ Ευθύβουλε, καλλίστρατο να είναι κι ετούτο το έργο σου!
Επιμέλεια: Ελευθέριος Πλουτάρχου (Γραμματέας Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου). 

Αρχαίου Ελληνικού Λόγου Ανάλεκτα, Κώστας Χατζηστεφάνου

 

‘Πρόσφυγας’ ή ‘μετανάστης’ – Ποιος όρος είναι ο σωστός;

 

Με περισσότερους από 70 εκατομμύρια βίαια εκτοπισμένους σε όλο τον κόσμο και καθώς τα πλοία που διασχίζουν τη Μεσόγειο εξακολουθούν να βρίσκονται τακτικά στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, παρατηρούμε συχνά τους όρους ‘πρόσφυγας’ και ΄μετανάστης’ να χρησιμοποιούνται χωρίς καμία διαφοροποίηση τόσο από τα μέσα ενημέρωσης, όσο και στις δημόσιες συζητήσεις. Υπάρχει όμως τελικά διαφορά ανάμεσα σε αυτούς τους δύο όρους, και αν ναι, έχει σημασία;

Ναι, υπάρχει διαφορά και όντως έχει σημασία. Οι δύο όροι έχουν διακριτά και διαφορετικά νοήματα και συγχέοντάς τους δημιουργούνται προβλήματα και για τους δύο πληθυσμούς. Ας εξετάσουμε το γιατί:

Οι πρόσφυγες είναι άτομα τα οποία διαφεύγουν από ένοπλες συρράξεις ή διώξεις. Στα τέλη του 2018, υπήρχαν 25,9 εκατομμύρια πρόσφυγες παγκοσμίως. Η κατάσταση στην οποία βρίσκονται είναι συχνά τόσο επικίνδυνη και δύσκολη που αναγκάζονται να διασχίσουν εθνικά σύνορα για να αναζητήσουν ασφάλεια σε γειτονικές χώρες. Αναγνωρίζονται συνεπώς σε διεθνές επίπεδο ως ‘πρόσφυγες’ και έχουν πρόσβαση στην παροχή βοήθειας από τα κράτη, την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και άλλους οργανισμούς. Αναγνωρίζονται ως πρόσφυγες ακριβώς επειδή είναι πολύ επικίνδυνο για αυτούς να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και χρειάζεται να αναζητήσουν καταφύγιο κάπου αλλού. Πρόκειται για ανθρώπους στους οποίους η άρνηση ασύλου έχει πιθανότατα θανάσιμες συνέπειες.

Οι πρόσφυγες καθορίζονται και προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο. Η Σύμβαση της Γενεύης του 1951 και το Πρωτόκολλο του 1967, καθώς και άλλα νομικά κείμενα, όπως η Σύμβαση του 1969 του Οργανισμού Αφρικανικής Ενότητας, παραμένουν οι ακρογωνιαίοι λίθοι για την προστασία των προσφύγων στη σύγχρονη εποχή. Οι νομικές αρχές που κατοχυρώνουν διαπερνούν πλέον αναρίθμητους άλλους διεθνείς, περιφερειακούς και εθνικούς νόμους και πρακτικές. Η Σύμβαση του 1951 καθορίζει το ποιος είναι πρόσφυγας και χαράσσει το πλαίσιο των βασικών δικαιωμάτων, τα οποία τα Κράτη πρέπει να εγγυόνται για τους πρόσφυγες. Μια από τις πιο θεμελιώδεις αρχές που καθορίζεται στο διεθνές δίκαιο, είναι ότι οι πρόσφυγες δεν πρέπει να επιστρέφονται ή να επαναπροωθούνται σε καταστάσεις όπου κινδυνεύει η ζωή ή η ελευθερία τους.

Η προστασία των προσφύγων έχει πολλές διαστάσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται η προστασία από το να επιστρέφονται οι πρόσφυγες στους κινδύνους από τους οποίους έχουν διαφύγει, η πρόσβαση σε δίκαιες και αποτελεσματικές διαδικασίες ασύλου, καθώς και μέτρα που να διασφαλίζουν ότι τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματά τους γίνονται σεβαστά. Ώστε να ζουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια μέχρι να βρεθεί μια πιο μακροπρόθεσμη λύση. Τα κράτη φέρουν την πρωταρχική ευθύνη για αυτήν την προστασία. Κατά συνέπεια, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες εργάζεται στενά με τις κυβερνήσεις, παρέχοντάς τους συμβουλευτική και υποστήριξη, όπου απαιτείται, ώστε να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους.

Οι μετανάστες επιλέγουν να μετακινηθούν, όχι εξαιτίας κάποιας άμεσης απειλής δίωξης ή θανάτου, αλλά υρίως για να βελτιώσουν τη ζωή τους αναζητώντας καλύτερες εργασιακές συνθήκες ή, σε κάποιες περιπτώσεις, για να ενωθούν με μέλη της οικογένειάς τους που βρίσκονται ήδη στο εξωτερικό, όπως επίσης για εκπαιδευτικούς ή άλλους λόγους. Σε αντίθεση με τους πρόσφυγες που δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους με ασφάλεια, οι μετανάστες δεν αντιμετωπίζουν αντίστοιχο εμπόδιο στην επιστροφή τους. Εάν επιλέξουν να επιστρέψουν, θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν την προστασία της κυβέρνησής τους.

Για την κάθε κυβέρνηση, αυτή η διάκριση είναι σημαντική. Οι χώρες αντιμετωπίζουν τους μετανάστες με βάση τους δικούς τους μεταναστευτικούς νόμους και διαδικασίες. Αντίστοιχα, τα κράτη αντιμετωπίζουν τους πρόσφυγες μέσα από κανόνες για το άσυλο και για την προστασία των προσφύγων, οι οποίοι καθορίζονται τόσο στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας όσο και του διεθνούς δικαίου. Οι χώρες έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις απέναντι στα άτομα που αναζητούν άσυλο στην επικράτεια ή στα σύνορά τους. Η ‘Υπατη Αρμοστεία βοηθά τις χώρες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους ως προς την προστασία των προσφύγων και το άσυλο.

Η πολιτική έχει έναν τρόπο να παρεμβαίνει στο δημόσιο διάλογο για τέτοια θέματα. Η ταύτιση των προσφύγων με τους μετανάστες μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στις ζωές και την ασφάλεια των προσφύγων. Η σύγχυση αυτών των δύο όρων αποσπά την προσοχή από την ειδική νομική προστασία που απαιτείται για τους πρόσφυγες. Είναι πιθανό να υπονομεύσει τη δημόσια στήριξη προς τους πρόσφυγες και τον θεσμό του ασύλου σε μια χρονική στιγμή που περισσότεροι πρόσφυγες από ποτέ χρειάζονται αυτή την προστασία. Πρέπει να αντιμετωπίζουμε όλους τους ανθρώπους με σεβασμό και αξιοπρέπεια. Πρέπει επίσης να διασφαλίζουμε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών γίνονται σεβαστά. Παράλληλα, είναι αναγκαίο να υπάρχει η απαραίτητη ανταπόκριση για τους πρόσφυγες σε νομικό επίπεδο, εξαιτίας αυτής της ιδιαίτερα δύσκολης κατάστασης που βιώνουν.

Μιλώντας για την Ευρώπη και τους ανθρώπους που φτάνουν τα τελευταία χρόνια δια μέσω θαλάσσης στην Ελλάδα, την Ιταλία και αλλού. Τι από τα δύο είναι; Πρόσφυγες ή μετανάστες;

Στην πραγματικότητα, μπορεί να είναι και τα δύο. Η πλειονότητα των ανθρώπων που φτάνουν στην Ιταλία και ιδιαίτερα στην Ελλάδα προέρχονται από χώρες που μαστίζονται από πολέμους ή που θεωρούνται ότι ‘παράγουν’ πρόσφυγες και οι οποίοι χρήζουν διεθνούς προστασίας. Παρ’ όλα αυτά, ένα μικρότερο ποσοστό ανάμεσά τους είναι από άλλες χώρες, και για πολλούς απο αυτούς τους ανθρώπους, ο όρος ‘μετανάστης’ θα ήταν σωστός.

Επομένως, στην Ύπατη Αρμοστεία μιλάμε για ‘πρόσφυγες και μετανάστες’ όταν αναφερόμαστε σε μετακινήσεις ανθρώπων δια θαλάσσης ή σε άλλες περιπτώσεις, στις οποίες πιστεύουμε ότι εμπλέκονται άνθρωποι και από τις δύο ομάδες. Οι μετακινήσεις με πλοιάρια στην Νοτιανατολική Ασία είναι ένα παράδειγμα μιας τέτοιας περίπτωσης. Αναφερόμαστε σε ‘πρόσφυγες’ όταν εννοούμε ανθρώπους που τρέπονται σε φυγή λόγω πολέμου ή διώξεων διασχίζοντας διεθνή σύνορα. Και χρησιμοποιούμε τον όρο ‘μετανάστες’ όταν εννοούμε ανθρώπους που μετακινούνται για λόγους οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στο νομικό ορισμό του πρόσφυγα. Ελπίζουμε ότι και άλλοι θα εξετάσουν το ενδεχόμενο να κάνουν το ίδιο. Γιατί η επιλογή των λέξεων, έχει όντως σημασία.

Πηγή: UNHCR, The Refugee Agency, By Adrian Edwards, Γενεύη 11 Ιουλίου 2016