ΑΙΓΙΑΛΟΥΣΑ, Εκκλησίες, Εξωκλήσια, Αρχαιοελληνικά και Ομηρικά Ονόματα, Επαγγέλματα, Πληθυσμός-Κοινωνία, Διοικητικό Κέντρο

 Γράφει ο Δρ. Ανδρέας Σοφόκλης

Αιγιαλούσα, Πανδαισία χρωμάτων την Άνοιξη. Πεδινή Κωμόπολη, με λοφίσκους, με χρυσή αμμουδιά, με εναλλαγή άγριου θαλάσσιου τοπίου με μικρούς ορμίσκους αμμουδιάς, με το δάσος της Καβάλας να στολίζει την περιοχή, το οποίο φυσικά είναι απέναντι από τη Μελάναργα.

Η Αιγιαλούσα έχει τρεις σημαντικές Εκκλησίες: Του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, της Αγίας Μαρίνας, του Αγίου Θερίσου (Αγίου Θύρσου).

Στην Αιγιαλούσα είναι καταγεγραμμένα σειρά από εξωκλήσια, όπως: Ο Άγιος Φώτιος στον Αμμόβουνο.  Η Αγία Μαρίνα Πύργου, που βρίσκεται δύο χιλιόμετρα νότια του Αγίου Θερίσου. Το Παρεκκλήσι του Αγίου Θερίσου, είναι ο Πρώτος, ο Αρχικός Ναός ο Αφιερωμένος προς τιμή του Αγίου Θερίσου, βρίσκεται στην παραλία Ανατολικά του Μεγάλου Ναού και φημίζεται για το Αγίασμά του. Παναγία Γλυκιώτισσα, είναι σπηλιά στο Ανατολικό Άκρο της Παραλίας Μέγαλος. Παναγία Γαλακτινή, που είναι σπηλιά Δυτικά του Λιμνιώνα. Αγία Θέκλα, βρίσκεται  Δυτικά του Α` Δημοτικού Σχολείου. Αγία Σολωμονή, βρίσκεται στην περιοχή Καλλάδες. Άγιος Γεώργιος βρίσκεται στην Καλαμιά.  Άγιος Ιωάννης, βρίσκεται στην Καλαμιά.  Παναγία Ζωοδόχος Πηγή, βρίσκεται Δυτικά του Δρόμου προς τη Μελάναργα. Ελπίζω να μη μου έχουν διαφύγει κάποια.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι το Κοιμητήριο αποτελεί ιερότατο σημείο για τους ανθρώπους της Αιγιαλούσης, αφού εκεί είναι θαμμένοι οι πρόγονοί μας, οι οποίοι σηματοδοτούν την ιστορική μας πορεία.

Στοιχεία που δηλώνουν την από τους Ομηρικούς Χρόνους Καταγωγή και δημιουργία της Αιγιαλούσας πριν από την Εκστρατεία των Αχαιών/Μυκηναίων/Δαναών/Ελλήνων κατά της Χώρας του Ιλίου (Έλληνες στην καταγωγή), ως Αχαιών Ακτή και την Ομηρική καταγωγή των Γιαλουσιτών και Γιαλουσίτισσων:

Οι Αχαιοί ίδρυσαν στον Μασσερκόνα, πριν την Εκστρατεία κατά της Χώρας του Ιλίου, την Αχαιών Ακτή, τα ερείπια αυτής της Πόλης μέχρι σήμερα μαρτυρούν την Ιστορική αλήθεια της ατόφιας Ελληνικότητάς μας.

Φαίνεται ότι ως Κοινότητα, με το όνομα αυτό ή/και με άλλο όνομα που δεν έχουμε στοιχεία, αρχίζει την Ιστορική της πορεία από τη Βυζαντινή Περίοδο, όταν η Γνήσια Ελληνική Βυζαντινή Αυτοκρατορία απλωνόταν και κάλυπτε τον Παγκόσμιο Ελληνισμό από τη Μαύρη Θάλασσα, Εύξεινο Πόντο, Μικρά Ασία, Θράκη, Ήπειρο, Μακεδονία, Κάτω Ιταλία Ελληνικά Νησιά περιλαμβανομένης φυσικά της Μεγαλονήσου μας της Κύπρου, της Νήσου των Αγίων και Ηρώων.

Πέραν από το πάρα πάνω Ιστορικό γεγονός, αφού οι Βυζαντινοί, όπως όλοι οι Έλληνες διαχρονικώς, ενδιαφέρονταν ιδιαίτερα για την ανάπτυξη παραλιακών περιοχών με σημαντική γεωγραφική θέση, όπως είναι η παραλιακή περιοχή της Αιγιαλούσας και της ευρύτερης περιοχής, το γεγονός αυτό το μαρτυρεί και η Βυζαντινή Εκκλησία προς τιμή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Δυστυχώς, οι Σαρακηνοί με τις επιδρομές τους, κατά την προσφιλή τους μέθοδο, την κατέστρεψαν, οι κάτοικοι υποχρεώθηκαν να κατοικήσουν στο εσωτερικό σε πιο ασφαλή μέρη, όπου καλύπτονταν από βουνά και από απόκρημνα παράλια. Αργότερα, όταν επανήλθε η ασφάλεια με τις νίκες των Βυζαντινών, οι κάτοικοι επέστρεψαν, επανεγκαταστάθηκαν και την ανοικοδόμησαν, όπως θα πράξουν οι γενεές των Ελλήνων και Ορθοδόξων με την επιστροφή.

Ένα άλλο, ως τρίτο τεκμήριο, που μαρτυρεί την Αρχαία Καταγωγή της Αιγιαλούσας είναι η πληθώρα Αρχαιοελληνικών ονομάτων που πιθανώς να μην τα συναντάμε κατά πληθυσμιακή αναλογία σε καμία άλλη Κοινότητα, Κωμόπολη, Δήμο, Πόλη της Κύπρου ή και της Ελλάδος, ειδικά σε αυτούς τους καιρούς που και στην ονοματολογία κυριαρχεί το ξενόφερτο το χωρίς ρίζες και αρχές. Παραθέτω αριθμό ονομάτων και καλώ τους συγχωριανούς και τις συγχωριανές να ερευνήσουν το γενεαλογικό τους δέντρο, να καταγράψουν ονόματα και επίθετα, διδάσκοντάς τα στα παιδιά και στα εγγόνια τους, όπως και στα νεογέννητα παιδιά και στα εγγόνια τους  να δίνουν τα δικά μας ονόματα για τη συνέχιση της ιστορικής μας πορείας: Αρχικά το ίδιο το όνομα Αιγιαλούσα ( Η έχουσα του Αιγιαλού τα λούσα, τις φαντασμαγορικές ομορφιές του Αιγιαλού), Διονύσιος ( Διόνυσος), Μελπομένη, Λέανδρος, Ελένη, Οδυσσέας, Μενέλαος, Τηλέμαχος, Ανδρομάχη, Λυσανδρής (Λύσανδρος), Περσεφόνη, Ασημάκης, Κυβέλη, Αυγούστα (=Σεβαστή) (Αύγουστος=Σεβαστός), Νέαρχος, Γιασεμής (Άνθος Γιασεμιού), Όμηρος, Ζαχαρίας (=Ο Θεός θυμάται), Νεοπτόλεμος, Λυσιμάχη (=Λύνει μάχες), Δαίδαλος, Μισιέλλης (=Μικέλλης= Ποιος σαν τον Θεό), Ηλέκτρα, Μαυρομάτης, Παράσχος, Πασχάλης, Ορέστης, Ναυσικά, Αγησίλαος, Αριστείδης, Νικόδημος, Αυγή, Ευαγόρας, Θάλεια (Θαλλό, Θάλλω), Αριστοτέλης, Αχιλλέας, Σοφόκλης (=Σοφοκλής), Θεμιστοκλής, Μιλτιάδης, Ευριπίδης, Βρίλας, Ευανθία (=Ευ-Άνθος), Ηλίας (άλιος=>άλς=θάλασσα, αυτός που κατοικεί στη θάλασσα, αυτός που ανατέλλει στη θάλασσα και αυτός που δύει στη θάλασσα. Υιός του Ήλιου). Οφείλω να σημειώσω ότι τα πάρα πάνω ονόματα δεν είναι τα μόνα υπάρχουν περισσότερα τα οποία πρέπει να καταγραφούν. Επίσης,  κάποια από τα πάρα πάνω ονόματα δεν εμφανίζονται μόνο σε ένα πρόσωπο.

Η Αιγιαλούσα, από το 1970, ήταν το Διοικητικό Κέντρο της Χερσονήσου Καρπασίας, αυτό τεκμηριωνόταν από τα ακόλουθα στοιχεία:

Εξατάξιο Γυμνάσιο, πλήρως οργανωμένο. Δύο Δημοτικά Σχολεία. Οργανωμένη Ομάδα, η Αχαιών Ακτή. Αστυνομικός Σταθμός. Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ταχυδρομική Υπηρεσία, ιδρύθηκε το 1886. Τμήμα Δασών. Νοσοκομείο. Φαρμακείο. Μετεωρολογικό Κέντρο. Κινηματογράφος. Ιδιωτική Τράπεζα, ιδρύθηκε το 1925. Συνεργατικό Ταμιευτήριο. Εργοστάσιο Επεξεργασίας του Καπνού, με ισχυρές προοπτικές ευρύτερων δραστηριοτήτων με τεράστια κέρδη. Ξενοδοχείο, Υπεραγορά. Σταθμός Βενζίνης. Πληθώρα Ταβερνών και Καφενείων, αφού οι κάτοικοι της Αιγιαλούσας φημίζονταν για τις διασκεδάσεις, για τη φιλία, για τη φιλοξενεία, για την εξωστρέφεια. Αυτοί ήταν και οι λόγοι που πολλές άλλες οικογένειες από άλλες περιοχές της Κύπρου έρχονταν, εγκαθίσταντο και εύκολα ενσωματώνονταν στην Κωμόπολη.

Οι οικογένειες της Αιγιαλούσας ασχολούνταν με πολλά επαγγέλματα. Το γεγονός αυτό ενίσχυε τις οικονομικές δυνατότητές τους. Μέσα από την ενάσκηση των διαφόρων επαγγελμάτων καταδεικνύεται η κοινωνικοοικονομικοπνευματική τους ανοδική πορεία. Στόχος τους ήταν πάντοτε η μόρφωση των παιδιών τους, όπως και η κοινωνικοποίηση μέσα από δραστηριότητες που θα τις ζήλευαν και λεγόμενες σύγχρονες κοινωνίες, αφού είχαν δομικές αρχές την οργάνωση, την ευημερία, την ανάπτυξη.

Ενδεικτικά αλλά σημαντικά επαγγέλματα αναφέρω τα ακόλουθα:

Γεωργία, Κτηνοτροφία. Αλιεία-Ψαράδες. Βιομήχανοι Καπνού. Καθηγητές Μέσης Εκπαίδευσης. Καθηγήτρια Μουσικής. Δάσκαλοι και Δασκάλες. Γιατροί Γενικοί Παθολόγοι. Γιατροί Γυναικολόγοι. Νοσηλευτές και Νοσηλεύτριες. Γιατροί Οδοντίατροι. Φαρμακοποιοί. Τυπογράφος. Ξενοδόχος. Ταβερνιάρηδες. Καφεντζήδες. Ταξιτζήδες. Στεγνοκαθαριστές. Μηχανικοί αυτοκινητών. Οδηγοί Λεωφορείων. Κουριείς. Ξυλουργοί. Χασάπηδες. Φουρνάρηδες.

Είναι σημαντικό να σημειώσω ότι αρκετοί από τους παραγωγούς γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, φρόντιζαν οι ίδιοι να πωλούν τα προϊόντα τους όπως και ψαράδες είτε στην Αιγιαλούσα είτε στην Πόλη της Αμμοχώστου γεγονός που τους εξασφάλιζε περισσότερα κέρδη.

Η Κοινωνία της Αιγιαλούσας, λόγω των επαγγελματικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, του υψηλού βιοτικού και πνευματικού επιπέδου, ήταν δομημένη στο πλαίσιο της ισότητας ανδρών και γυναικών. Στην Αιγιαλούσα οι μαθήτριες, όχι μόνο οι μαθητές, είχαν στόχους μόρφωσης. Φυσικά προς αυτή την κατεύθυνση είχαν εμπνευστές, καθοδηγητές, συνεπίκουρους τους γονείς τους και την αναπτυγμένη μορφωτική κουλτούρα που καταδεικνύεται με τα Σχολεία, με τη Βιβλιοθήκη, με το σύνολο των δραστηριοτήτων. Με τους κόπους με τους μόχθους των Γιαλουσιτών να κτίσουν και έκτισαν μόνοι τους τα δύο Δημοτικά Σχολεία, το Εξατάξιο Γυμνάσιο. Πρότυπα για την εποχή, ως προς τις κτηριακές εγκαταστάσεις, ως προς τις υποδομές, ως προς τον γεωγραφικό τους χώρο, ως προς τις μεθοδολογίες διδασκαλίας, όπως αξιοποίηση χαρτών, διάλογος, επιχειρηματολογία, λύσεις ασκήσεων και απαντήσεις ερωτήσεων στον πίνακα. Σύγχρονες αθλητικές και μουσικές δραστηριότητες και εκδηλώσεις. Οργανωμένοι εκκλησιασμοί των μαθητών και των μαθητριών. Φυσικά οι Δάσκαλοι, οι Δασκάλες, οι Καθηγητές, η Καθηγήτρια, ήταν γνήσιοι Παιδαγωγοί με ελληνοχριστιανικές αρχές και αξίες, με συνείδηση της αποστολής τους.

Αυτή και πολλά άλλα ήταν και είναι η Κωμόπολη της Αιγιαλούσας. Δικαίως το Συμβούλιο της Αιγιαλούσης διεκδικεί την αναγνώρισή μας ως Δήμο.

Δρ. Ανδρέας Σοφόκλης, Συγγραφέας, Ερευνητής, Αρθρογράφος, Δοκιμιογράφος