Αιγιαλούσα, Ονοματολογία Αιγιαλουσιτών, Κώδιξ Φορολογουμένων της Κύπρου, Τουρκοκρατία, 1825, Συμπεράσματα

 Του Δρ Ανδρέα Σοφόκλη

Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στη Γιαλούσα

Σημειώνω ότι τα ονόματα και τα επίθετα έχουν αποκρυπτογραφηθεί με τη σειρά όπως αυτά εμφανίζονται καταγεγραμμένα στην Πηγή. Η Πηγή παραθέτει την ονοματολογία, ορθώς, κατακόρυφα, τώρα την παραθέτω  με τη σειρά της πηγής αλλά οριζοντίως για λόγους οικονομίας χώρου.

Χ΄= Χατζή

Τα ονόματα έχουν μεταφερθεί όπως ακριβώς είναι γραμμένα στην Πηγή. Οι συγχωριανοί είναι καλό να αναζητήσουν το Οικογενειακό τους δέντρο και αυτό να το παραδώσουν ως κόρην οφθαλμού και τιμής στα παιδιά και στα εγγόνια τους. Είναι  ατράνταχτη τεκμηρίωση της Ελληνικής μας καταγωγής και της Ορθόδοξής μας πίστεως.

Νικόλας Λεοντίου. Σωτήρης Χ΄Γιακουμή. Γαβριήλ Χ΄Γιαννίκκου. Κυριάκος Χριστοδούλου. Μιχαήλ Αντωνίου. Γιαννής Π΄(πιθανώς Παπά) Ιωάννου. Ζαχαρίας Π΄(πιθανώς Παπά) Πέτρου. Γιαννής Νικόλα. Δημήτρης Τζαγκάρη. Παπά Θεόδωρος Κυριακού. Αντώνης Χριστοδούλου Τζολάκκη. Γιαννής Μιχαήλ. Λογίζος Μαρίας (Χήρας). Ζαχαρίας Π΄(Παπά) Δημητρίου. Γεώργιος Ζαχαρία Κωφού. Αντζιελής Μαυρομμάτη. Κουμής Πλισσή. Νεόφυτος Κυριακού. Νικόλας Χριστοδούλου Μαθητής Χ΄Ιωάννου. Γεώργιος Πέτρου. Μιχαήλ Ορφανού. Γαβριήλ Χ΄Δημητρίου. Κυριακός Μαρίας (Χήρας). Θεόδωρος Ιωάννου Π΄(Παπά) Λεοντίου. Συμεών Κυριακού. Φλουρέντζος Ττοφή. Χριστόδουλος Κακουρή. Νικόλας Αντώνη Τζαγκάρη. Γιαννής Ττοφή Τζιολάκκη. Γεώργιος Αντωνίου. Πέτρος Κουμή. Γεώργιος Κουντουρή. Λεόντιος Χ΄ Νικολή. Λάζαρος Φωκά. Κυριακός Ττοφή. Ττοφής Τζοβάνη. Δημήτριος Γεωργίου. Κυριακός  Χ΄ Χριστοφή. Μάρκος Χριστοφού Μελίνης. Γεώργιος Τζαγκάρης και Μιχαήλ Υιός του. Ζαχαρίας Χ΄ Ιωάννου. Μιχαήλ Γρηγορίου. Παναγής Σαβούκκας. Κυριακός Σαβούκκας.  Λεόντιος Παπαπέτρου. Γεώργιος Μαρίας. Κυριακός Γεωργίου. Γεώργιος Νικολάου. Χριστόδουλος Παπαϊωάννου. Κωνσταντής Πελεκάνου. Ττοουλής Ζαχαρίου. Γιαννής Κωνσταντή. Παναγής Ορφανός. Μάρκος Ιωάννου Άνιφτου. Θεοδωρής Νικόλα Μαυρομμάτη. Κουμής Γιάννη Μαυρομμάτη. Ττοουλής Αρέστη. Καρά Ιωάννης Τσαγκάρη. Χάννας Χ΄Δημητρίου. Ζαχαρούδης Χ΄Δημητρίου. Δημήτριος Χ΄Κακού. Παυλής Πετεινού. Χ΄Ιωάνης Παπαπέτρου. Τζοβάνης Νικολάου Ο Μικρός. Ζαχαρίας Πετρή. Γεώργιος Σωτήρη. Ττοουλής χ΄Ττοφή Παπαχρίστου. Γιαννής Αντωνίου. Παυλής Ττοφή Τζολάκκη. Γιαννής Πιερή. Ττοουλής Χ΄Πιερή Επιτρόπου. Παρασκευάς Χ΄Ιωάννου. Κυριακός Κωφός (Ξένος). Γεώργιος Χ΄Χριστίνας. Γεώργιος Παφίτη. Λύσανδρος Ττοφαρίδης. Χριστόδουλος Ττοφή. Ττοφής Γρηγορίου. Δημήτριος Χ΄Ιωάννου. Δημήτριος Κελλούδης. Πλυσής Κιαουρή. Κυριάκος Μαθητής Ελευθερίου Κωμοδρόμου.

Ηλίας Σάββα Κωμοδρόμου Από Κανακαριά. Χριστοφής Χ΄ Πιερή  Από Μελάναγρα. Σάββας Καγκελλάς Από Σωτήρα Λάρνακας.

Ενδεικτικά συμπεράσματα:

Μέσα από την πληθυσμιακή μελέτη των φορολογουμένων, οι οποίοι ήταν ογδόντα εννέα, συμφώνως προς την υπό μελέτη πηγή, εμφαίνεται ότι το 1825 η Αιγιαλούσα είχε κατοίκους μεταξύ των αριθμών τετρακόσιων σαράντα πέντε και επτακόσιων δώδεκα, δηλαδή πληθυσμιακώς ήταν από τις μεγαλύτερες Κοινότητες της Κύπρου. Ο υπολογισμός αυτός εξάγεται από τη μορφή της οικονομίας των Κοινοτήτων της τότε εποχής, επί Οθωμανοκρατίας, που ήταν γεωργοκτηνοτροφική. Φυσικά αυτή η μορφή οικονομίας, με κάποιες σημαντικές αλλά λίγες αλλαγές, διατηρήθηκε και στην άλλη σκληρή σκλαβιά στην αγγλοκρατία, μέχρι και την τουρκική εισβολή του 1974. Επίσης, από το γεγονός ότι ως Κοινωνίες ήταν βαθιά θρησκευόμενες.

Οι οικογένειες, στις Κοινότητες, χρειάζονταν εργατικά χέρια, για να βοηθούν στα κτήματα, λόγω του μόχθου που καθημερινώς διεξήγαγαν για επιβίωση. Ο πόθος για τη συνέχιση της φυλής, της θρησκείας, της οικογένειας (Οίκος λόγω πατέρα, γενεά λόγω μητέρας=Οικογένεια), ενίσχυαν τις γεννήσεις. Συνεπώς ο μέσος όρος παιδιών σε κάθε οικογένεια υπολογίζεται μεταξύ τριών και έξι.

Η τουρκική εισβολή, το 1974 και μετά, με τις συνέπειές της, άλλαξε άρδην πολλές αντιλήψεις και πολλές συνήθειες που συνδέονταν τόσο με τις οικογενειακές συνήθειες και με την κουλτούρα των Κοινοτήτων προηγουμένως όσο και με τη μορφή των αλλαγών στην οικονομία. Μεταξύ αυτών των αλλαγών, άμεση επίδραση, είχε το αστικό οικονομικό μοντέλο, το μοντέλο του τουρισμού, που αναπτύσσονταν πλέον με ταχύ ρυθμό αλλά και η αστική κοινωνική και οικονομική κουλτούρα των μη έως ελάχιστων παιδιών.

Ως προς την ονοματολογία, το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο, τα ονοματεπώνυμα είναι γνήσια ελληνικά και ορθόδοξα. Αξίζει να αναφερθεί ότι ένας αριθμός επιθέτων υπάρχει και συνεχίζεται μέχρι σήμερα σε οικογένειες της Αιγιαλούσας. Ένας αριθμός επιθέτων προέρχονται από τα επαγγέλματα που ασκούσαν, από συνήθειες που είχαν, από την επίσκεψη και προσκύνηση στους Αγίους Τόπους (Χ`=Χατζή).

Σύμφωνα με τα ποσά που πλήρωναν, ως φορολογούμενοι, καταδεικνύεται ότι οι κάτοικοι ήταν πλούσιοι. Αυτό τεκμηριώνεται με καταφανείς λόγους: Γεωγραφική θέση και όλων όσων διέθεται, όπως γη, θάλασσα, εργατικότητα των κατοίκων.

Σημαντικό συμπέρασμα, είναι και το γεγονός της εγκατάστασης στην Αιγιαλούσα, από αυτή την εποχή, ανθρώπων και οικογενειών από άλλες Κοινότητες και περιοχές της Κύπρου.

Μέσα από τον αριθμό των ιερέων και της έναρξης επιθέτων από τα Παπά και Χ`, δηλώνεται η αγάπη και η εμπιστοσύνη των Γιαλουσιτών στον Θεό. Στα επίθετα δεν μπαίνει το τελικό ς, δηλώνοντας την οικογενειακή καταγωγή.

Το όνομα Κυριακός τονίζεται στο -κός και  όχι στο -άκος, ορθώς αφού είναι το όνομα αυτό προς τιμή του Αγίου Κυριακού-Άγιος Κυριακός και όχι Άγιος Κυριάκος που είναι λάθος.

Τα διπλά: κκ, μμ, ττ, λλ, όπως και το: τζ, είναι χαρακτηριστικά της κυπριακής διαλέκτου.

Όπως συμπεραίνεται, μέσα από την ονοματολογία αυτή, οι λόγοι που κράτησαν την πορεία μας μέσα στα δύσκολα έως και τραγικά χρόνια της σκλαβιάς, ήταν η βαθιά θρησκευτική πίστη, η αγάπη στην οικογένεια, η ισχυρή θέληση της συνέχισης των αρχών και αξιών του ελληνισμού και της ορθοδοξίας, η συνέχιση των πατρογονικών και των μητρογονικών ονομάτων. Αυτά πρέπει και επιβάλλεται να τα μεταλαμπαδεύουμε στα παιδιά και στα εγγόνια μας, εάν μέσα σε αυτές τις συνθήκες της ισοπέδωσης των πάντων θέλουμε να συνεχίσουμε να υπάρχουμε σε αυτό το Νησί ως Έλληνες και ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Τα ελληνικά ονόματα έχουν βαρυσήμαντη σημασιολογία, αυτά πρέπει να δίνουμε στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας. Συνδέονται με τις προσωπικότητες ιστορικών προσώπων, Αποστόλων και Αγίων, είναι τα ονόματα των προγόνων μας. Τα επίθετα δηλώνουν οικογενειακή πορεία και ιστορία, όπως και καταγωγή.

Πηγή: Κώδιξ Φορολογουμένων της Κύπρου κατά Επαρχίες και Χωριά, 1825, Νο 21. Αρχείο Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου.

Δρ Ανδρέας Σοφόκλης

Συγγραφέας, Ερευνητής, Αρθρογράφος, Δοκιμιογράφος