Friday, July 12, 2013

Η προς Γκιζίκη επιστολή Μακαρίου και ο Γλαύκος Κληρίδης

Του Θανάση Τσώκου


Αρχές Ιουλίου του 1974, συνήλθε το Υπουργικό Συμβούλιο υπό την προεδρία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Σε εκείνη τη συνεδρία, κλήθηκε να συμμετάσχει και ο τότε πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων Γλαύκος Κληρίδης. Είχε προηγηθεί, η αποστολή της επιστολής του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ημερομηνίας 2 Ιουλίου 1974, προς τον τότε «πρόεδρο» της Ελληνικής Δημοκρατίας Φαίδων Γκιζίκη.

Στην επιστολή του αυτή, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενημέρωνε μεταξύ άλλων τον Γκιζίκη για την επικρατούσα κατάσταση στο νησί και την συνεργασία της Εθνικής Φρουράς με την ΕΟΚΑ Β΄, αλλά και την απόφαση του να μειώσει την οροφή του στρατεύματος, μειώνοντας τη στρατιωτική θητεία και «το μέγεθος του κακού». Τέλος, ζητούσε από τον Γκιζίκη «όπως ανακληθούν οι στελεχούντες την Εθνική φρουρά αξιωματικοί έξ Ελλάδος». Κάτι που είχε εξοργίσει την τότε χουντική ηγεσία.

Με τη λήξη της συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου, ο Γλαύκος Κληρίδης, παρέμεινε στο Προεδρικό Μέγαρο και είχε μακρά συνομιλία με τον Μακάριο, με θέμα τις πιθανές αντιδράσεις της χούντας Ιωαννίδη. Ο Γλαύκος Κληρίδης, αμέσως μετά την αποστολή της επιστολής, είχε υιοθετήσει την άποψη, ότι μια ενστικτώδης αντίδραση εκ μέρους της χούντας Ιωαννίδη, ήταν πιο πιθανή, από μια λογική. Στην συνάντηση αυτή, αναφέρει ο Γλαύκος Κληρίδης, «τον προειδοποίησα, για τον επικείμενο κίνδυνο ενός πραξικοπήματος, που θα ξεσπούσε ανά πάσα στιγμή». Για τον λόγο αυτό, ο Γλαύκος Κληρίδης, εισηγήθηκε τη λήψη άμεσων μέτρων από πλευράς της Κυπριακής Κυβέρνησης προς αποφυγή του ενδεχομένου αυτού.

Πιο συγκεκριμένα, εισηγήθηκε την άμεση προσφυγή της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και άμεση ενημέρωση των χωρών μονίμων μελών του Συμβουλίου, για το γεγονός, ότι υπήρχε σοβαρή πιθανότητα, εκδήλωσης στρατιωτικού πραξικοπήματος, άμεση ενίσχυση του Εφεδρικού Σώματος με την πρόσληψη εκτάκτων αστυνομικών, οι οποίοι θα έφεραν νόμιμα όπλα, συνεχή φρούρηση από ειδικούς αστυνομικούς, του Προεδρικού Μεγάρου, του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου, του αεροδρομίου, της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου και της Αρχιεπισκοπής. Επίσης, είχε εισηγηθεί να τεθεί το σύνολο της προεδρικής φρουράς σε πλήρη επιφυλακή και να βρίσκεται εντός και εκτός του Προεδρικού Μεγάρου, το οποίο θα έπρεπε να οχυρωθεί, ενώ ο Μακάριος κατά τις βραδινές ώρες, να βρίσκεται εντός του Προεδρικού Μεγάρου και να μην μετακινείται στην Αρχιεπισκοπή για κατάκλιση.
 

Ο Μακάριος διαφώνησε με τη λογική της λήψης άμεσων μέτρων προστασίας του. Θεωρώντας και εκτιμώντας εσφαλμένα, ότι δεν θα εκδηλωνόταν εναντίον του πραξικόπημα γιατί δεν υπήρχε συμφωνία μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, για το μέλλον της Κύπρου. Κάτι που υπήρχε τον Μάρτιο του 1972, στο τότε αναμενόμενο, και εντέλει αποφευχθέν από την κυβέρνηση Παπαδόπουλου πραξικόπημα. Το πραξικόπημα όμως, εκδηλώθηκε δεκατρείς ημέρες μετά την αποστολή της επιστολής του και οκτώ μέρες, μετά τη συνεδρία του Υπουργικού Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1974. Επεκράτησε δε, και απετέλεσε το πρόσχημα για την εισβολή των Τούρκων στις 20 Ιουλίου 1974.

Η επιστολή Μακαρίου προς Γκιζίκη, σαφώς και δεν υπήρξε η αιτία του πραξικοπήματος, απλά το επίσπευσε. Κάτι που ο Μακάριος, όφειλε να προβλέψει για να το αποτρέψει. Αλλά μοιραία δεν το έκανε. Αν η εισήγηση του Γλαύκου Κληρίδη προς τον Πρόεδρο Μακάριο εισακουόταν, και στις 8 Ιουλίου 1974, η Κυπριακή Δημοκρατία προσέφευγε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, καταγγέλλοντας τις χουντικές μεθοδεύσεις, η τύχη του Κυπριακού Ελληνισμού θα ήταν άλλη από τη σημερινή. 

 
Υπήρξε λοιπόν, ολέθριο, το σφάλμα του Προέδρου Μακαρίου, να αποστείλει την επιστολή στον στρατηγό Γκιζίκη, χωρίς την παράλληλη ή εκ των προτέρων λήψη μέτρων κατά πιθανού πραξικοπήματος εναντίον του.


Θανάσης Τσώκος

No comments: