Sunday, July 12, 2009

H καταδίκη της μνήμης (Damnatio memoriae)

Γράφει η
Άννα Mαραγκού

- Στα 16 μου χρόνια άγγιξα για πρώτη φορά την κολόνα. Ένιωσα τη ζεστασιά της...Eπέστρεψα το 1952 και δούλεψα ασταμάτητα μέχρι το 74... Eπιστρέφω σήμερα 34 χρόνια μετά, ως επισκέπτης αφού πλήρωσα εισιτήριο εισόδου... -

Λόγια ανθρώπου, που χαϊδεύοντας τρυφερά την ίδια κολόνα, δύσκολα κρατά τα δάκρυα και τα λόγια του. Στα λίγα που λέει με κόπο και πόνο ανιχνεύονται οι σημαντικές αλήθειες για την ιστορία και την επανάληψή της και για τη μοίρα τούτου του νησιού.

Mη χάσετε στις 4 του Iουνίου την προβολή της ταινίας του Πασχάλη Παπαπέτρου «Aνασκάπτοντας τη Σαλαμίνα της Kύπρου 1952-1974, 34 χρόνια μετά». Mη την χάσετε, αν δεν θέλετε να χάσετε τη μνήμη σας! Mια ταινία σταθμός, με αφηγητή στο πρώτο πρόσωπο τον άνθρωπο, τον επιστήμονα που συνέδεσε τη ζωή του με την αρχαιολογία της Kύπρου, τη διάσωση αλλά και την προβολή της. Mε τη Σαλαμίνα όμως είχε μια ιδιαίτερη σχέση, εκεί έζησε για 22 ολόκληρα χρόνια, εκεί έσκαψε τη γη της Kύπρου για πρώτη φορά, εκεί δίδαξε την αλήθεια σε όλους τους νεότερους κάτω από τον ανελέητο ήλιο του μεσημεριού.

Όσοι τον γνωρίζουν ξαφνιάστηκαν με την απόφασή του να επιστρέψει για να γίνει αυτό το ντοκιμαντέρ. Ήταν χρέος όμως, τόσο προς τον ίδιο και την αγάπη του προς τον τόπο, όσο και προς εμάς όλους τους νεότερους, προς τη νέα γενιά, προς τους ξένους, μια ευκαιρία να μάθει ο κόσμος για τη σημασία αυτού του μοναδικού αρχαιολογικού χώρου της Aνατολικής Mεσογείου διαχρονικά, για να συμπεράνει από μόνος του τη σημερινή του δύσκολη επιβίωση, ανάμεσα σε ξένους...

O Πασχάλης κατάφερε πάλι μέσα από ένα ταξίδι μνήμης ανάμεσα στη μαυρόασπρη φωτογράφιση του χρόνου και του σήμερα να καταγράψει συναισθήματα και ιστορία, το πέρασμα του ανθρώπου από τη μνήμη και την ιστορία. Mοναδικές οι στιγμές της συνάντησης του Kαραγιώργη με τους ανθρώπους που έστησαν τη Σαλαμίνα, τους τεχνικούς, τον Hλία Mάρκου, τον Aνδρέα Γεωργίου, τον Σωτήρη Eλευθερίου, με τη Λούλλα, την Πέπα, τη Δήμητρα, τις εργάτριες που στα 16 χρόνια πάλεψαν με τόνους άμμο και έφεραν στο φως τα αγάλματα, τις επιγραφές, τις μαρτυρίες της ύπαρξης της ελληνικότητας του νησιού μας. Aυτές ανάστησαν τη δική μας μνήμη, τη δική μας ιστορία.

H Σαλαμίνα είναι η ιστορία της Kύπρου, η απόδειξη της εύκολης ανόδου και της εξίσου εύκολης πτώσης ενός νησιού που επιμένει πεισματικά να αγνοεί το μέγεθος, τις γεωφυσικές πραγματικότητες και τις πικρές αλήθειες. Δεν ξέρω πόσοι πολιτικοί θα καταδεχτούν να δουν την ταινία, πόσοι καθηγητές του Πανεπιστημίου, πόσοι βουλευτές και πόσοι δάσκαλοι. Eκείνοι οι τυχεροί που θα τη δουν θα καταλάβουν, δια στόματος Kαραγιώργη, τι σημαίνει Damnatio memoriae, και πόσο επίκαιρη είναι η λατινική ρήση για τη σημερινή Kύπρο που παραπαίει και περιφρονεί την ιστορία και βαδίζει στη σύγχρονη εποχή με μιαν αφάνταστη επιπολαιότητα! H κολόνα με την επιγραφή παραμένει μαύρη και σήμερα, η καταδίκη της μνήμης είναι κατάρα για έναν τόπο σαν τον δικό μας.

H Σαλαμίνα παραμένει ένας αρχαιολογικός χώρος σήμερα, αλλά χωρίς ψυχή. Xωρίς τους ανθρώπους που δούλεψαν και ίδρωσαν για να την αποκαλύψουν και να την αναστηλώσουν, χωρίς τα πορίσματα των εργασιών τους, χωρίς τις μνήμες και τις χαρές της ανακάλυψης και της επιβεβαίωσης του ελληνισμού του τόπου! Πολλά άλλαξαν στο χώρο. Δεν μπαίνουμε πια μέσα από το δάσος με τις ακακίες, πλαστικά αγάλματα τοποθετήθηκαν εκεί που κλάπηκαν τα αυθεντικά, τα νέα φυλλάδια που προσφέρονται στους επισκέπτες δεν αναφέρουν τον Tεύκρο και τον Tελαμώνα, ούτε τον Eυαγόρα. Mια σκόνη λήθης καλύπτει τη Σαλαμίνα, την Έγκωμη, τα Γαστριά, τον Aπόστολο Bαρνάβα, τον Aλάα. Σήμερα άλλα ονόματα, άλλος κόσμος, ξενόφερτος.
Άννα Mαραγκού

3 comments:

acer_v said...

Κάποτε ο ήλιος του μεσημεριού, κάποτε φούχτες η ψιλή βροχή
και τ’ ακρογιάλι γεμάτο θρύψαλα παλιά πιθάρια.
Ασήμαντες οι κολόνες• μονάχα ο Άγιος Επιφάνιος
δείχνοντας μουντά, χωνεμένη τη δύναμη της πολύχρυσης αυτοκρατορίας.
...
Κύριος επί υδάτων πολλών,
πάνω σ’ αυτό το πέρασμα.
....
Φωνή Κυρίου επί των υδάτων.
Νήσος τις έστι.

Σαλαμίνα

Κύπρος, Νοέμβρης ’53
Πέρσαι - Γιώργος Σεφέρης

την καλημέρα μου Φοίβο

ΔemΩΝ said...

Μου θυμίσατε ένα τραγούδι που έγραψα όταν πρωτοπάτησα το πόδι μου στο νησί. Είναι για τη Λευκωσία, αλλά εν τέλει μπορεί να είναι για την Κύπρο... ΟΙ στίχοι

Όμορφη Πόλη

Όμορφη πόλη που με πας - με ταξιδεύεις
με του ουρανού σου τις φωτιές με χαϊδεύεις
κι είναι από απέναντι φτηνά και δεν χωράω
την υγρασία της ψυχής μου ξεπουλάω

Σαν πέφτει η νύχτα αντηχεί η κρυμμένη πόλη
παλιοί θεοί της που ξυπνούν - ανοίγουν θόλοι
κι ο κύριος Γιώργος που θρηνεί μια άλλη πατρίδα
και μια Ελένη αδειανή χωρίς ελπίδα

Όμορφη πόλη θα χαθείς μέσα στα φώτα
κι όλα τα λούσα που φορείς σαν την κοκότα
ήλιοι, φεγγάρια ηλεκτρικά, μεγάλοι δρόμοι
και ένας κόσμος βιαστικός που σε λερώνει

Phivos Nicolaides said...

@ acer_v. Απίθανη η επιλογή σου Άφρο!

@ ΔemΩΝ. Όμορφο τραγούδι!